Κωνσταντίνος Λάππας
«Στη σκιά της covid-19, μια άλλη κρίση ξεπηδά. Με την πανδημία στο δεύτερο χρόνο της και τα εμβόλια να φέρνουν την ελπίδα, είναι σαν τα νερά μιας καταστροφικής πλημμύρας που αποσύρονται, φανερώνοντας τα συντρίμμια που έχει προκαλέσει». Αυτά τα λόγια χρησιμοποίησε η ρεπόρτερ του Propublica Ντουά Ελντέιμπ για να περιγράψει τη διαφαινόμενη αύξηση των αδιάγνωστων ή καθυστερημένα διαγνωσμένων καρκίνων που σχετίζονται με τον φόβο των ανθρώπων απέναντι στα εν πολλοίς κοβιντοποιημένα συστήματα υγείας.
Στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι υπαρκτό και θα το βρούμε
μπροστά μας τα επόμενα χρόνια, όπως επιβεβαιώνουν μιλώντας στο tvxs.gr ο
πρόεδρος της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρίας Ευάγγελος Φιλόπουλος και η
Παρασκευή Μιχαλοπούλου, πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με καρκίνο
του μαστού, «Άλμα Ζωής». «Φοβόμαστε αύξηση των διαγνώσεων καρκίνων σε
προχωρημένα στάδια» μας είπε ο κ. Φιλόπουλος, τονίζοντας ότι κάθε χρόνο στη
χώρα πεθαίνουν από καρκίνο περίπου 35.000 άνθρωποι. Για την κα. Μιχαλοπούλου, η
απουσία στην Ελλάδα ενός οργανωμένου συστήματος προσυμπτωματικών ελέγχων που
αφήνει την ευθύνη της πρόληψης σχεδόν αποκλειστικά στους πολίτες, επιδεινώνει
το πρόβλημα που διαπιστώνεται διεθνώς.
Στις ΗΠΑ, οι προληπτικοί έλεγχοι για τον καρκίνο
μειώθηκαν κατά 94% κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2020, σύμφωνα με μελέτη
που επικαλείται το έγκυρο Propublica. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, έρευνα του
πανεπιστημίου της Οξφόρδης έδειξε ότι από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο του 2020
οι διαγνώσεις καρκίνου του εντέρου ήταν κατά 3.500 λιγότερες από την ίδια
περίοδο της προηγούμενης χρονιάς. Όπως και ο καρκίνος του μαστού, έτσι και
αυτός του εντέρου, αντιμετωπίζονται πολύ καλύτερα εάν διαγνωστούν εγκαίρως. «Από
τα αποτελέσματα προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι πολλοί ασθενείς των οποίων οι
διαγνώσεις θα καθυστερήσουν ίσως χάσουν τη μάχη ενώ αυτό θα μπορούσε να έχει
αποφευχθεί», σημειώνεται στη σχετική δημοσίευση.
«Μην ξεχάσουμε όλες τις άλλες ασθένειες εξαιτίας της
πανδημίας»
«Ιδιαίτερα στην αρχή, όταν δεν υπήρχε ακόμα καλή γνώση
της συμπεριφοράς του ιού και της νόσου, οι άνθρωποι φοβούνταν μήπως κολλήσουν
τον ιό επισκεπτόμενοι υγειονομικές μονάδες. Αυτό έφερε μια πολύ μεγάλη αποχή
στις προληπτικές εξετάσεις από τις οποίες συχνά προκύπτει η διάγνωση κάποιου
καρκίνου», λέει στο tvxs.gr o κ. Φιλόπουλος.
«Σε ένα βαθμό αυτό ήταν άδικο. Η υπερπροβολή του κάθε τί
που σχετιζόταν με τον κορονοϊό στα ΜΜΕ είχε τρομάξει τον κόσμο. Λίγο έως πολύ
σε όλες οι κλινικές, ιδιωτικές και δημόσιες, υπήρχαν κρούσματα αλλά παντού
λαμβάνονταν μέτρα. Παρόλ’ αυτά ο κόσμος δεν προσερχόταν για τις εξετάσεις του,
αποδίδοντας τυχόν συμπτώματα σε κάτι ενδεχομένως πιο απλό», υποστηρίζει ο
πρόεδρος της Αντικαρκινικής Εταιρίας. Τί συνέπεια θα έχει αυτός ο φόβος;
«Φοβόμαστε αύξηση των διαγνώσεων καρκίνων σε προχωρημένα
στάδια. Αυτό είναι ιδιαίτερα δυσάρεστο διότι πετυχαίνουμε καλύτερα θεραπευτικά
αποτελέσματα όταν τους εντοπίζουμε σε αρχικά στάδια. Βεβαίως για να εκτιμήσουμε
με ακρίβεια τον αντίκτυπο θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι το 2022, ίσως και το
2023», σημειώνει ο κ. Φιλόπουλος, χειρουργός μαστού ο ίδιος.
Από το δεύτερο κύμα της πανδημίας κι ύστερα, γιατροί και
άλλοι επιστήμονες μιλούσαν συνεχώς για τους κινδύνους που δημιουργούσε για τη
λεγόμενη «λοιπή νοσηρότητα» η κοβιντοποίηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας από
την κυβέρνηση. «Η θεραπεία του καρκίνου εντάχθηκε, όπως ήταν εύλογο να συμβεί,
στα επείγοντα περιστατικά που δεν έπαιρναν αναβολή. Παρά το σημαντικό
περιορισμό των χειρουργείων που έγινε κατ’ εντολή του υπουργείου, δεν υπήρχαν
ιδιαίτερες καθυστερήσεις στα χειρουργεία που είχαν σχέσεις με καρκίνους»,
υποστηρίζει ο κ. Φιλόπουλος.
Ακτινοθεραπείες και χημειοθεραπείες εκτελούνταν κανονικά
μας λέει, τουλάχιστον όχι με περισσότερα προβλήματα από αυτά που υπήρχαν και
στην προ-covid εποχή. Στα θετικά επίσης καταγράφεται και ο σχετικά γρήγορος
εμβολιασμός των καρκινοπαθών ασθενών, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους έχουν
ενταχθεί στη δεύτερη ομάδα ευαλωτότητας. «Χωρίς δημόσιο σύστημα υγείας ούτε ο
καρκίνος, ούτε η πανδημία αντιμετωπίζονται», τονίζει.
Ωστόσο ο πρόεδρος της Αντικαρκινικής Εταιρίας εντοπίζει
μια άλλη πτυχή του προβλήματος, της οποίας οι συνέπειες πιθανότατα να
εκδηλωθούν το επόμενο διάστημα. «Σε πολλούς ανθρώπους η απομόνωση και η στέρηση
της κοινωνικότητας δημιούργησε προβλήματα ψυχολογικά σε πρώτη φάση που όμως
μετατρέπονται και σε σωματικά αν το άτομο αγνοήσει κάποια συμπτώματα. Αυτή την
περίοδο υλοποιούμε μια πανελλήνια έρευνα σχετικά με το αν πρώην καπνιστές
ξανάρχισαν το κάπνισμα και σε ποιό βαθμό κατά τη διάρκεια των lockdown. Τα
αποτελέσματα θα ανακοινωθούν σύντομα», σημειώνει.
Ο κ. Φιλόπουλος προτρέπει τον κόσμο να δει την πανδημία
ως ευκαιρία για αναδιοργάνωση της ζωής πάνω σε πιο υγιεινές βάσεις: «Όχι στο
κάπνισμα, άθληση, καλή διατροφή, προσοχή στον ήλιο. Και φυσικά να
εμβολιαστούν», συμβουλεύει. Υπογραμμίζει πως παρά την εύλογη σε μεγάλο βαθμό
προσοχή που κράτη και πολίτες δείχνουν στην πανδημία του κορονοϊού, υπάρχει
ακόμα ο καρκίνος. «Ελπίζουμε να ξεπεράσουμε την πανδημία του κορονοϊού. Ο
καρκίνος σκοτώνει κάθε χρόνο περίπου 35.000 ανθρώπους στην Ελλάδα, αριθμό
δηλαδή τριπλάσιο από τα θύματα της πανδημίας. Υπάρχουν καρδιοπάθειες που
σκοτώνουν. Μην ξεχάσουμε όλες τις άλλες ασθένειες εξαιτίας της πανδημίας».
«Μεγάλη η αποχή των γυναικών από τους προληπτικούς
ελέγχους»
«Τον Δεκέμβριο του 2020 τα στοιχεία έδειξαν πως ο
καρκίνος του μαστού είναι ο πλέον διαγνωσμένος καρκίνος στον κόσμο. Θα
μπορούσαμε λοιπόν να υποθέσουμε με σχετική ασφάλεια ότι είναι ανάμεσα και στους
περισσότερο μη διαγνωσμένους καρκίνους στην εποχή της covid-19» λέει στο
tvxs.gr η η πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με καρκίνο του μαστού,
«Άλμα Ζωής», Παρασκευή Μιχαλοπούλου.
Η κα. Μιχαλοπούλου χωρίζει το πρόβλημα στα δύο βασικά
είδη ελέγχων. Αφενός στους προληπτικούς ελέγχους του γενικού πληθυσμού,
αφετέρου στους επαναληπτικούς ελέγχους των ασθενών που έχουν περάσει ήδη
καρκίνο.
«Στο γενικό πληθυσμό υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα και όχι
μόνο στην Ελλάδα. Ειδικά όμως εδώ, ελλείψει κρατικού προγράμματος
προσυμπτωματικών ελέγχων (screening) στο πλαίσιο της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας
Υγείας, οι προληπτικοί έλεγχοι επαφίενται ακόμα περισσότερο στην προσωπική
πρωτοβουλία του κάθε ατόμου και έτσι έχουμε ακόμα περισσότερες και μεγαλύτερες
στο χρόνο αναβολές».
Αλλά και στον επανέλεγχο γυναικών που έχουν περάσει
καρκίνο, τα πράγματα δεν φαίνονται πολύ καλύτερα. «Βλέπουμε μεγάλη αποχή των
γυναικών. Ειδικά οι γυναίκες εκτός των αστικών κέντρων είχαν κατά τη διάρκεια
των lockdown μεγάλη δυσκολία πρόσβασης στις μονάδες υγείας», επισημαίνει η
πρόεδρος του πανελλήνιου συλλόγου «Άλμα Ζωής».
Η κα. Μιχαλοπούλου διαπιστώνει ότι κατά τη διάρκεια της
πανδημίας έχει συντελεστεί πισωγύρισμα σχετικά με την έγκαιρη διάγνωση του
καρκίνου του μαστού. «Η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί σε πλήρη σχεδόν ίαση. Δυστυχώς
όμως βλέποντας τις αναβολές των προληπτικών ελέγχων, σκεφτόμαστε ότι το
αποτέλεσμα του αγώνα που έχουμε κάνει όλα αυτά τα χρόνια για την έγκαιρη
διάγνωση μπορεί σε κάποιο βαθμό να εξατμιστεί».
Ερωτώμενη για το αν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τις
εξετάσεις που δεν έχουν γίνει σε σχέση με άλλες χρονιές, η κα. Μιχαλοπούλου
απαντά ότι δυστυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τέτοιου είδους στοιχεία. Έδωσε
ωστόσο το εύρημα μελέτης από άλλη ευρωπαϊκή χώρα. «Μελέτη στην Ολλανδία έδειξε
ότι έως και 50% λιγότερες γυναίκες δεν πηγαίνουν στο γιατρό, ιδιαίτερα ηλικίας
άνω των 74 ετών».
«Έρευνες σε πολλές χώρες δείχνουν ότι κατά τη διάρκεια
της πανδημίας οι πολίτες αξιλογούν τις δομές υγείας ως μη ασφαλείς, δύσκολα
προσβάσιμες και πως δεν ασχολύνται με άλλες νόσους πέρα από την covid-19.
Ειδικά για τους ογκολογικούς ασθενείς, την εικόνα επιδείνωσε η μεταφορά
ιατρονοσηλευτικού προσωπικού από ογκολογικές κλινικές σε κλινικές covid»,
επισημαίνει η πρόεδρος του συλλόγου «Άλμα Ζωής».