Ρωσία: Οι θάνατοι αυξάνονται παρά το Sputnik

Στα τέλη του περασμένου έτους το Κρεμλίνο “διαφήμιζε” την επιτυχία του στην καταπολέμηση του covid-19. Απέφυγε την επιβολή lockdown στη Ρωσία και πανηγύριζε για το εμβόλιο Sputnik V.

 

Στις αρχές Ιουνίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν  καυχιόταν μπροστά σε χιλιάδες προσκεκλημένους στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης (το οποίο χαρακτηρίστηκε ως “η μεγαλύτερη διεθνής διεθνής συγκέντρωση μετά την πανδημία”), ότι “η τρέχουσα κατάσταση στη Ρωσία μας επιτρέπει να πραγματοποιήσουμε τέτοια γεγονότα χωρίς ιδιαίτερο κίνδυνο εξάπλωσης της λοίμωξης".

 

Στην πραγματικότητα, τη στιγμή που ο Ρώσος πρόεδρος μιλούσε για την ισχύ του, οι ειδικοί είχαν παρατηρήσει για αρκετές εβδομάδες μια ανησυχητική αύξηση των λοιμώξεων και των θανάτων. Ένα μήνα αργότερα, η Ρωσία βρίσκεται στη μέση του τρίτου και του πιο σοβαρού κύματος covid-19, με περισσότερους ανθρώπους να πεθαίνουν καθημερινά από ό, τι σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο κατά τη διάρκεια της πανδημίας .

 

Ο αριθμός των νέων καθημερινών κρουσμάτων κοροναϊού βρίσκεται σήμερα περίπου στις 25.000, κάπως λιγότερος από ό, τι στη Βρετανία, αλλά με αυξητικές. Ωστόσο, ενώ στη Βρετανία αυτή η αύξηση “μεταφράστηκε” σε 18 θανάτους κατά μέσο όρο την περασμένη εβδομάδα, στη Ρωσία είχε αντιστοίχως 670 θανάτους κατά μέσο όρο την ημέρα.

 

Η αντίφαση που προκύπτει είναι ακόμη πιο εμφατική, καθώς η Ρωσία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που ενέκρινε ένα εμβόλιο, βασισμένο στην ίδια τεχνική με το βρετανικό-σουηδικό AstraZeneca και προφανώς εξίσου αποτελεσματικό. Ωστόσο, ενώ στη Βρετανία το 78% του πληθυσμού έχει λάβει τουλάχιστον μια δόση, στη Ρωσία το ποσοστό είναι μόνο 20%.

 

Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του Economist, η διαφορά δεν είναι η διαθεσιμότητα ή η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, αλλά η εμπιστοσύνη των ανθρώπων στην κυβέρνηση και τα εμβόλια της.

 

Όπως αναφέρει μάλιστα ο άρθρογράφος, όλα αυτά θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Πριν από ένα χρόνο, η κυβέρνηση αποφάσισε να άρει ένα μερικό lockdown(ο Πούτιν το χαρακτήρισε «γιορτή»), ελπίζοντας να εξοικονομήσει πόρους αλλά και να στηρίξει την κλονισμένη δημοτικότητα του προέδρου μετά από μια παρατεταμένη πτώση των εισοδημάτων. Η αποδοχή του Πούτιν ανέβηκε, το ίδιο συνέβη όμως και με τον κίνδυνο μόλυνσης.

 

Καθώς το δεύτερο κύμα έπληξε την Ευρώπη στα τέλη του φθινοπώρου πέρυσι, το Κρεμλίνο επέλεξε να μην διαθέσει χρήματα για την υποστήριξη πολιτών και επιχειρήσεων μέσω ενός νέου κλειδώματος. Άφησε τους πολίτες χωρίς βοήθεια, υποτιμώντας τους κινδύνους, με τον Πούτιν να καυχιέται για την αντίθεση μεταξύ των άψυχων ευρωπαϊκών πόλεων και της Μόσχας, όπου τα εστιατόρια, τα θέατρα και τα καταστήματα παρέμεναν ανοιχτά.

 

Τα στατιστικά του όμως “έλεγαν ψέματα”:  Μέχρι τον Φεβρουάριο του 2021, η Ρωσία είχε ένα από τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας στον κόσμο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Economist. Παρά το γεγονός όμως ότι σε αυτό το χρονικό σημείο είχε καταγράψει 460.000 περισσότερους θανάτους από το κανονικό, ο επίσημος αριθμός των θανάτων covid-19 ήταν πιο μετριοπαθής, γύρω στους 85.000.

 

Ουσιαστικά δηλαδή καταργώντας όλους τους περιορισμούς και “παίζοντας” με τους αριθμούς, η κυβέρνηση κατάφερε να δημιουργήσει μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας στους πολίτες.

 

“Αυτό ήταν ακριβώς τη στιγμή που οι πολίτες έπρεπε να κληθούν να εμβολιαστούν”, λέει ο Denis Volkov του Levada Center, ένα ανεξάρτητο ίδρυμα δημοσκοπήσεων. Παρά τον δυσθεωρητο πραγματικό αριθμό θανάτων, τον Φεβρουάριο η δημοσκόπησή του ιδρύματος διαπίστωσε ότι το 57% των πολιτών δεν ανησυχούσε για τη μετάδοση του ιού. Το πιο ανησυχητικό όμως εύρημα ήταν πως δύο στους τρεις απέρριπταν την ιδέα εμβολιασμού.

 

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση έδειχνε να έχει άλλες προτεραιότητες, όπως τη φυλάκιση του Alexei Navalny και την καταστολή των διαδηλώσεων στους δρόμους.

 

Εδώ αποδείχτηκαν “χρήσιμοι” οι κανόνες κοινωνικής απόστασης. Οι συνεργάτες του κ. Navalny τέθηκαν υπό κατ 'οίκον περιορισμό επειδή "προτρέπουν το κοινό να παραβιάσει τους επιδημιολογικούς περιορισμούς". Ταυτόχρονα, ο Πούτιν διοργάνωνε τη συγκέντρωση 80.000 ανθρώπων στο στάδιο Luzhniki στη Μόσχα για τελετή για την έβδομη επέτειο της προσάρτησης της Κριμαίας.

 

Με βάση όλα τα παραπάνω, πολλοί Ρώσοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι κανόνες ήταν απλώς ένα κυβερνητικό τέχνασμα, και θα έπρεπε να τους αποφύγουν, όπως συνέβαινε σε τόσες άλλες περιπτώσεις. Σχημάτισαν δε παρόμοια απορριπτική άποψη  και για το εμβόλιο Sputnik V μετά την -εν μέσω τυμπανοκρουσιών- κυκλοφορία του στις αρχές Δεκεμβρίου.

 

“Το Sputnik V εγκρίθηκε πριν από την προετοιμασία των αποτελεσμάτων των κλινικών δοκιμών φάσης-3. Μόλις δημοσιεύθηκαν, τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με ορισμένες ασυνέπειες και τη διαθεσιμότητα δεδομένων” σημειώνει ο Boris Reizis, καθηγητής ανοσολογίας στη Σχολή Ιατρικής Grossman του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης.

 

“Ωστόσο”, προσθέτει, “τα δεδομένα δείχνουν ότι το Sputnik V είναι τουλάχιστον εξίσου ασφαλές και αποτελεσματικό με άλλα εμβόλια που βασίζονται σε αδενοϊό, όπως αυτά που κατασκευάζονται από την AstraZeneca και την Johnson & Johnson. Αλλά η ζημιά είχε γίνει”.

 

Σύμφωνα με το Economist, είναι γεγονός πως η εμπιστοσύνη στα εμβόλια είναι εύθραυστη παντού. Αλλά, όπως σημειώνει ο αρθρογραφος, στη Ρωσία το Κρεμλίνο και τα πιστά σε αυτό μέσα ενημέρωσης έχουν κάνει τα πάντα για να υπονομεύσουν αυτή την εμπιστοσύνη..

 

Ο  Πούτιν μπορεί να έχει χρησιμοποιήσει το Σπούτνικ V με στόχο το γεωπολιτικό κέρδος, όμως καθυστέρησε με τον δικό του εμβολιασμό μέχρι τα τέλη Μαρτίου και αρνήθηκε να φωτογραφηθεί να κάνει ένεση, παρά τη συνηθισμένη του τάση για διαφημιστικά κόλπα. Έχει επίσης δηλώσει ότι τα εμβόλια από άλλες χώρες δεν είναι ασφαλή.

 

Την ίδια στιγμή αποδεικνύεται ότι σε ορισμένους Ρώσους, που υποτίθεται πως έκαναν το Sputnik V, χορηγήθηκε στην πραγματικότητα το EpiVacCorona, ένα άλλο ρωσικό εμβόλιο που επίσης επαινέθηκε από τον Πούτιν,  παρά το γεγονός ότι εγείρει σοβαρές ανησυχίες, καθώς σχεδόν καμία χώρα δεν το έχει εγκρίνει.

 

Έχοντας αποτύχει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, οι ρωσικές αρχές καταφεύγουν στην τακτική του “μαστίγιου και καρότου”. Στη Μόσχα, τα εστιατόρια και οι καφετέριες επιτρέπεται να εξυπηρετούν άτομα σε εσωτερικούς χώρους μόνο εάν έχουν κωδικό QR που αποδεικνύει ότι έχουν εμβολιαστεί, τα νοσοκομεία αρνούνται συνήθη θεραπεία σε άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί, ενώ οι εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα και των υπηρεσιών έχουν διαταχθεί να εμβολιαστούν.

 

Παρά το γεγονός όμως ότι περισσότεροι πολίτες κάνουν πλέον εγγραφή για τα εμβόλια, υπάρχει μια παρενέργεια: μια ακμάζουσα μαύρη αγορά για ψεύτικα πιστοποιητικά εμβολιασμού, κωδικούς QR και ιατρικές εξαιρέσεις. Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι ευοίωνο  για τα νοσοκομεία σε όλη τη χώρα, την ώρα που οι αριθμοί εισαγωγών συνεχίζουν να αυξάνονται.