Η κυβέρνηση παραδίδει σε ιδιώτες την «επανίδρυση» της καμμένης Εύβοιας

Βαγγέλης Γεωργίου

Εισβολή ιδιωτικών εταιρειών, παράκαμψη του Συντάγματος και ουσιαστικά «επανίδρυση» με εξωθεσμικούς όρους και όχι αποκατάσταση φαίνεται να διέπει το Master Plan της κυβέρνησης για την κατεστραμμένη από τις πυρκαγιές Εύβοια. Αυτό κατήγγειλε στην παρέμβασή του ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος Γιώργος Χριστοφορίδης στη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής για τις περιβαλλοντικές διαστάσεις της αποκατάστασης των πυρόπληκτων περιοχών, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση φαίνεται να κεφαλαιοποιεί τη συμφορά.

 

Το Tvxs.gr επικοινώνησε με τον κ. Χριστοφορίδη ο οποίος ήταν και ο μοναδικός νομικός εμπειρογνώμονας στην ομάδα που ενημέρωσε στις 28 Σεπτεμβρίου 2021 την Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, για τις «Περιβαλλοντικές διαστάσεις των σχεδίων αποκατάστασης των πυρόπληκτων περιοχών», κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για αυτά που ετοιμάζει η κυβέρνηση.

 

Δεδομένου ότι η τραγική καταστροφή του φετινού καλοκαιριού είναι προεχόντως περιβαλλοντική, συμπαρασύροντας όμως και την τοπική οικονομία (γεωργία, κτηνοτροφία, ρητινοσυλλογή, μελισσοκομία, μεταποίηση, τουρισμό κ.λπ.) θα πρέπει και η κρατική παρέμβαση να είναι ανάλογη. Ωστόσο, οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που προβλέπει το Master Plan της κυβέρνησης είναι κάτι διαφορετικό, όπως καταδεικνύει η νομική ματιά του κ. Χριστοφορίδη.

 

Το κυβερνητικό Master Plan: Οι εταιρείες ορίζουν το «παιχνίδι»

 

Αν και οι κυβερνητικές προτάσεις δεν έχουν αποτυπωθεί ακόμα σε νομικά κείμενα, ωστόσο, όπως προκύπτει από τις σχετικές ανακοινώσεις και την παρουσίαση των κυβερνητικών προτάσεων, όλες οι σημαντικές αποφάσεις φαίνεται να έχουν ήδη ληφθεί, όπως αποτυπώνονται στη «Διαγραμματική Απεικόνιση Μηχανισμού Διακυβέρνησης του Master Plan» της κυβέρνησης.

 

    Πρώτον, η λεγόμενη αποκατάσταση της Εύβοιας δεν θα περιοριστεί στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνικές ανάγκες, αλλά αυτή θα συνίσταται σε πλήρη επανασχεδιασμό της περιοχής σε χωροταξικό και πολεοδομικό επίπεδο, ο οποίος θα καλύπτει όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δραστηριότητας: υποδομές, οικονομία, τουρισμό, παιδεία, πολιτισμό κ.λπ.

    Δεύτερον, χωρίς να έχουν οριοθετηθεί οι αναδασωτέες εκτάσεις, που είναι μια νομική διαδικασία συνταγματικά επιβεβλημένη και καθόλου απλή, αφού μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα, έχουν ανατεθεί και εκπονούνται μελέτες εφ’ όλης της ύλης και εφ’ όλης της περιοχής.

    Τρίτον, σύμφωνα με το σχετικό διάγραμμα «Διαγραμματική Απεικόνιση Μηχανισμού Διακυβέρνησης του Master Plan», το όλο εγχείρημα αποφασίστηκε από τον πρωθυπουργό, ο οποίος ανέθεσε τις σχετικές αρμοδιότητες κατάστρωσης του σχεδίου στην Ειδική Επιτροπή Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας, επικεφαλής της οποίας τέθηκε ο τέως υπουργός Σταύρος Μπένος.

 

Όπως φαίνεται στο διάγραμμα, για τον συντονισμό του έργου θα λειτουργεί μια εκτελεστική υποεπιτροπή (Steering Committee), που θα διαχειρίζεται και τις πηγές χρηματοδότησης. Ωστόσο, αυτή θα υποστηρίζεται σύμφωνα με τις πληροφορίες από τον κ. Χριστοφορίδη από την αμφιλεγόμενη Price Waterhouse and Coopers (πρόσφατα αποκαλύφθηκε και η εμπλοκή της ως παραλύπτης της «αόρατης δωρεάς» από τη Σαουδική Αραβία προς την ελληνική κυβέρνηση) και θα επικοινωνεί με τα Υπουργεία, την Περιφέρεια και τους λοιπούς φορείς. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επιτροπή αυτή δεν θα υπόκειται στα υπουργεία.

 

Για την ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας, έχουν ανατεθεί 10 μελέτες, όπως το Master Plan της ανασυγκρότησης, το Master Plan των υποδομών, το Master Plan για το «νέο δάσος», τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, μελέτη της νέας τουριστικής ταυτότητας κ.λπ. Μέχρι τώρα έχουν επιλεγεί οι 8 ανάδοχοι. Συγκεκριμένα, δύο μελέτες έχουν ανατεθεί στην ΕΤΑΜ Α.Ε. Σύμβουλοι Επιχειρήσεων, δύο στη Dianeosis, μία στην Toposophy κ.λπ., ενώ οι άλλοι δύο ανάδοχοι θα επιλεγούν από τον Δημήτρη Οικονόμου και το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, αντίστοιχα. Χορηγοί των μελετών  είναι η Dianeosis (δύο μελέτες), το Σωματείο Διάζωμα (4 μελέτες), η Toposophy κ.α.

 

Εισβολή συμφερόντων

 

Ωστόσο, εκφράζονται εύλογα ερωτήματα, με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν αυτές οι εταιρείες δίχως μάλιστα να γίνει και συζήτηση στη Βουλή; Από που πηγάζουν οι υπερεξουσίες του κ. Μπένου για τα τόσο σοβαρά ζητήματα εθνικής σημασίας; Τα σχέδια δεν εκπονήθηκαν από το κράτος ούτε περιορίζονται στην αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από τις πυρκαγιές αλλά «στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα μείζον εγχείρημα χωρίς προηγούμενο, το οποίο συνίσταται στην "επανίδρυση" της Εύβοιας» όπως υποστηρίζει ο κ. Χριστοφορίδης.

 

Τα καμμένα δείχνουν να αντιμετωπίζονται ως μια «ευκαιρία», από την κυβέρνηση, η οποία φαίνεται να κεφαλαιοποιεί τη συμφορά. Ο κ. Χριστοφορίδης έκανε λόγο για «ανεξέλεγκτη εισβολή συμφερόντων που μεταβάλλουν άρδην το περιβάλλον, τη φυσιογνωμία και τον τρόπο ζωής μιας περιοχής, παραμερίζοντας, εν ονόματι της έκτακτης ανάγκης, πραγματικά εμπόδια και νομικές διαδικασίες που ίσχυαν μέχρι τότε και αξιοποιώντας την απόγνωση των κατοίκων που έχουν δικαιολογημένα απολέσει τις αντιστάσεις τους».

 

Το Σύνταγμα στα αζήτητα;

 

Μετά από μελέτη το εν λόγω σχεδίου, ο κ. Χριστοφορίδης, αναρωτήθηκε μήπως υπάρχει κάποια νομοθετική ρύθμιση με την οποία η Βουλή αποφάσισε να τροποποιήσει την ισχύουσα νομοθεσία, και μάλιστα τη νομοθεσία περί χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και τη νομοθεσία περί ανάθεσης μελετών.

 

Μπορεί ο νόμος περί επιτελικού κράτους (Νόμου 5622/2019) να επιτρέπει στον πρωθυπουργό να συνιστά επιτροπές για την υποβοήθηση του έργου του, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τη σύνταξη προγραμμάτων ή νομοσχεδίων, στις οποίες μπορεί να μετέχουν και ιδιώτες, αλλά δεν αρκεί για να αλλάξει όσα ισχύουν στον χωροταξικό σχεδιασμό. Η διαδικασία χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού είναι ήδη νομοθετημένη και αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία που λαμβάνει χώρα σε πολλά στάδια και διεξάγεται από τα όργανα της επαγγελματικής Δημόσιας Διοίκησης, τα οποία ασκούν ουσιαστικές αρμοδιότητες αντίστοιχες προς τις ειδικότητές τους.

 

Όπως υπογραμμίζει όμως ο κ. Χριστοφορίδης «η διαδικασία αυτή προδήλως δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την απλή υπογραφή ή έγκριση σχεδίων που έχουν εκπονήσει με δικά τους στελέχη και δικές τους διαδικασίες κάποιοι ιδιώτες, όσο έμπειροι και έγκριτοι κι αν είναι αυτοί».

 

Στην πραγματικότητα η κυβέρνηση εκχωρεί τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό σε ιδιώτες ενώ αυτός, κατά το Σύνταγμα και την πάγια νομολογία του ΣτΕ, ανήκει στον σκληρό πυρήνα του κράτους και δεν εκχωρείται ούτε καν στην τοπική αυτοδιοίκηση, υπενθύμισε ο κ. Χριστοφορίδης ενώ τόνισε αυτά ισχύουν και για τις αναθέσεις μελετών.

 

Ωστόσο, ο πρωθυπουργός αφαίρεσε σχετικές αρμοδιότητες από τα αντίστοιχα υπουργεία, όπως καταγγέλει ο κ. Χριστοφορίδης, και τις ανέθεσε σε μια Επιτροπή. «Το Σύνταγμα καθορίζει και η νομοθεσία περαιτέρω προσδιορίζει με ακρίβεια τον τρόπο με τον οποίο οφείλει να λαμβάνει τις αποφάσεις του κάθε όργανο του κράτους (Βουλή, Κυβέρνηση, Διοίκηση και Δικαστήρια).

 

«Κανείς δεν εξαιρείται από τις διαδικασίες αυτές, όσο υψηλά ιστάμενος κι αν είναι» δήλωσε ο κ. Χριστοφορίδης και υπενθύμησε το άρθρο 26 του Συντάγματος το οποίο ορίζει ότι η Βουλή νομοθετεί και η Κυβέρνηση εκτελεί, δηλαδή εξειδικεύει και εφαρμόζει τους νόμους μέσω της Δημόσιας Διοίκησης που οργανώνεται σε καθ’ ύλην αρμόδια Υπουργεία, δεν είναι δεκτικό αναθεώρησης. Και φυσικά δεν εννοεί ότι η υποχρεωτική άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών καλύπτεται με μια απλή προσυπογραφή αποφάσεων που στην πραγματικότητα έχουν ήδη ληφθεί από τρίτους μέχρι την τελευταία τους λεπτομέρεια. Το ελληνικό κράτος δεν είναι tabula rasa όπου μπορεί κανείς να αποφασίζει εκτός του πλαισίου των νομοθετημένων αρμοδιοτήτων του» τόνισε ο ίδιος.