Μαρίνα Αλεξανδρή
Εναν ακόμη ελαστικό συμβιβασμό, με πολλές γκρίζες ζώνες και θολά σημεία, αποτελεί η πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε στην ΕΕ για την μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου προς αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.
Απέναντι
στο σκληρό πόκερ που παίζει η Μόσχα κλείνοντας όλο και περισσότερο τις
στρόφιγγες της Gazprom και του Nord Stream, η Ευρωπαϊκή Ενωση κατέληξε σε ένα
αρκετά πιο ήπιο σχέδιο εκτάκτου ανάγκης για την διασφάλιση της ενεργειακής
επάρκειας τον χειμώνα σε σχέση με εκείνο που πρότεινε αρχικά η Κομισιόν.
Η
βασική διαφορά συγκριτικά με τον αρχικό σχεδιασμό είναι πως η μείωση της
κατανάλωσης αερίου κατά 15% θα είναι εθελοντική και όχι υποχρεωτική – μια
αλλαγή, που επήλθε μετά τις σφοδρές αντιδράσεις των χωρών του Νότου με πρώτη
την Ισπανία.
Η
ισπανική πλευρά ήταν εκείνη που, σϋμφωνα με τις πληροφορίες από τις Βρυξέλλες,
έθεσε και τις πιο ισχυρές ενστάσεις στην συνεδρίαση των Μονίμων Αντιπροσώπων
της Ε.Ε. επιτυγχάνοντας τελικά να εξαιρεθούν από τον στόχο μείωσης κατά 15% οι
ποσότητες του φυσικού αερίου που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής
ενέργειας.
Πρόκειται
για μια εξαίρεση που ευνοεί και την Ελλάδα, καθώς η χώρα μας χρησιμοποιεί το
μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής
ενέργειας. Το τροποποιημένο τελικό σχέδιο ικανοποιεί επίσης και το αίτημα που
έθεσε η ελληνική κυβέρνηση για εθελοντική μείωση της κατανάλωσης κατά 15%
συγκριτικά με τον μέσο όρο της τελευταία πενταετίας και όχι του τελευταίου
χρόνου, όπως προέβλεπε η αρχική πρόταση της Κομισιόν. Εάν περνούσε η πρώτη
εκδοχή του σχεδίου, η τελική πραγματική μείωση για την Ελλάδα θα ήταν 25%.
Ο
πολιτικός συμβιβασμός προβλέπει επίσης εξαίρεση από τον στόχο μείωσης κατά 15%
νησιωτικών χωρών όπως η Κύπρος, η Μάλτα και η Ιρλανδία, οι οποίες δεν θα
χρειάζεται να δημιουργούν απόθεμα αερίου, αφού τα συστήματα διανομής τους δεν
συνδέονται απευθείας με εκείνα άλλων κρατών μελών. Χαμηλότεροι στόχοι
προβλέπονται και στις περιπτώσεις εκείνες που κάποιες χώρες αποδεικνύουν ότι έχουν
ήδη γεμάτες τις αποθηκευτικές τους δεξαμενές ή χρειάζονται το αέριο ως πρώτη
ύλη για να λειτουργήσει η βιομηχανία τους.
Σύμφωνα
επίσης με τον υπουργό Ενέργειας Κώστα Σκρέκα στα κέρδη της Ελλάδας πιστώνεται
και το γεγονός ότι στην αιτιολογική έκθεση της απόφασης γίνεται αναφορά στη
διερεύνησηαπό την Κομισιόν της σκοπιμότητα εισαγωγής πανευρωπαϊκού πλαφόν στις
τιμές του φυσικού αερίου, όπως είχε προτείνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος
Μητσοτάκης.
Ωστόσο,
ο πολιτικός συμβιβασμός παρ ‘ ότι καθιστά εθελοντική την μείωση κατά 15%,
προβλέπει ότι σε περίπτωση που οι ρωσικές ροές αερίου μειωθούν σε βαθμό που
εγείρει ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού ή διακοπούν εντελώς, τότε μπορεί να
ενεργοποιηθεί «πανευρωπαϊκός συναγερμός».
Σε
αυτή την περίπτωση η εθελοντική μείωση μπορεί να καταστεί, με απόφαση του
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεσμευτική για όλα τα κράτη-μέλη, γεγονός που εγείρει εκ
νέου ζητήματα δυσαναλογίας ως προς την μείωση της κατανάλωσης στην οποία θα
αναγκαστούν να προβούν χώρες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση από την Ρωσία όπως η
Γερμανία και χώρες με χαμηλότερη εξάρτηση όπως η Ελλάδα.
Στην
ίδια περίπτωση, αφήνεται ανοιχτό το δεσμευτικό πλαίσιο να επιβάλλει περικοπές
πέραν της βιομηχανικής κατανάλωσης και στην οικιακή κατανάλωση με «κόφτες» στην
ψύξη και την θέρμανση.