Η πανδημία του κορονοϊού και τα μέτρα που έφερε σε συνδυασμό με τον πόλεμο μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας -χώρες που είναι από τους μεγαλύτερους προμηθευτές σιτηρών στον κόσμο- έχουν οδηγήσει στην αύξηση των τιμών των προϊόντων και των αγαθών. Οι τιμές έχουν αυξηθεί τόσο στα σιτηρά, όσο και το ηλιέλαιο μέχρι και στα φρούτα και στα λαχανικά.
Η Mercy Corps μια ανθρωπιστική οργάνωση που διανέμει
βοήθεια σε άπορους παγκοσμίως αναφέρει πως όλα αυτά συνέβαλαν στον πληθωρισμό
των τροφίμων που πλήττει ιδιαίτερα σκληρά τους πιο ευάλωτους σε όλο τον κόσμο.
«Η εκτίναξη των τιμών των τροφίμων το 2022 σημαίνει ότι η
χρηματική βοήθεια που παρέχουμε στις ευάλωτες οικογένειες δεν φτάνει τόσο
μακριά», δήλωσε στο Insider η Tjada D'Oyen McKenna, διευθύνων σύμβουλος της
Mercy Corps. Και πρόσθεσε πως «Ο κύριος περιορισμός στην πρόσβαση σε τρόφιμα
είναι η μειωμένη αγοραστική δύναμη σε συνδυασμό με τις αυξημένες τιμές των
τροφίμων».
Τον περασμένο μήνα, η Ουκρανία και η Ρωσία κατέληξαν σε
συμφωνία με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών και της Τουρκίας που επιτρέπει
στην Ουκρανία να επανεκκινήσει τις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα. Η
κίνηση πρόσφερε κάποια ανακούφιση στις παγκόσμιες αγορές: Ο Δείκτης Τιμών
Τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών υποχώρησε για
τέταρτο συνεχόμενο μήνα τον Ιούλιο, αφού έφτασε σε υψηλό ρεκόρ νωρίτερα το
2022. Είναι όμως η συμφωνία αυτή αρκετή, ώστε να λύσει το πρόβλημα;
Σοβαρότερη και πιο δυσμενής η επισιτιστική κρίση του 2023
Αρχικά, η επιστροφή κάποιων τιμών σε προπολεμικά επίπεδα
στην παγκόσμια αγορά δεν συνεπάγεται την ανάλογη μείωση τιμών και στις τοπικές
αγορές, οι οποίες μπορεί να χρειαστεί να περάσει αρκετός καιρός μέχρι να
απορροφήσουν τις μειώσεις.
Όπως αναφέρει η McKenna «ενώ πολλές τιμές των τροφίμων
μειώνονται τις τελευταίες εβδομάδες, με κάποιες να επιστρέφουν στα προπολεμικά
επίπεδα, οι αγορές θα συνεχίσουν να είναι ασταθείς και ακόμη και αν οι
παγκόσμιες τιμές πέσουν, οι τοπικές αγορές μπορεί να μην δουν αναπροσαρμογές
τιμών για πάνω από ένα χρόνο».
Αυτό προφανώς σημαίνει πως το 2023 θα υπάρξει συνέχεια
της επισιτιστικής κρίσης με τις τιμές πιθανότατα να φτάνουν σε ακόμη υψηλότερες
τιμές από το 2023 δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την θέση των ευάλωτων
κοινωνικών στρωμάτων.
Το πρόβλημα φέτος της επισιτιστικής κρίσης ήταν κυρίως
πρόβλημα διαχείρισης, όμως το 2023 αναμένεται να υπάρξει πρόβλημα εφοδιασμού.
Δηλαδή φέτος υπήρξε πρόβλημα στην μεταφορά των αγαθών, ενώ το 2023 υπάρχει
πιθανότητα να υπάρξει στην ποσότητα των αγαθών που προσφέρονται.
Η επιρροή του πολέμου Ρωσίας - Ουκρανίας
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, που ξεκίνησε στις 24
Φεβρουαρίου, επηρέασε, όπως είναι φυσικό, τον ετήσιο αγροτικό κύκλο και διέκοψε
την περίοδο της εαρινής σποράς τον Απρίλιο και τον Μάιο.
Σε μια έκθεση της 17ης Αυγούστου, η εταιρεία συμβούλων
McKinsey προέβλεψε απότομη πτώση στους όγκους συγκομιδής, εκτιμώντας ότι η
παραγωγή σιτηρών στην Ουκρανία, όπως το σιτάρι, θα μειωθεί κατά 35% έως 45% την
επόμενη περίοδο συγκομιδής.
«Η συνεχιζόμενη σύγκρουση παρεμβαίνει στην ικανότητα των
αγροτών να προετοιμάζουν χωράφια, να φυτεύουν σπόρους και να προστατεύουν και
να γονιμοποιούν τις καλλιέργειες, κάτι που πιθανότατα θα οδηγήσει σε ακόμη
χαμηλότερους όγκους την επόμενη περίοδο συγκομιδής», έγραψε η McKinsey στην
έκθεση για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια εν μέσω του πολέμου στην
Ουκρανία και τις επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις προβλέψεις της, η συγκομιδή
της Ουκρανίας θα είναι 30 με 44 εκατομμύρια τόνους κάτω από τα κανονικά
επίπεδα. Αυτό οφείλεται στις λιγότερες φυτεύσεις σε στρεμματική βάση, στα
μειωμένα έσοδα των αγροτών, καθώς μεγάλο μέρος της τελευταίας συγκομιδής τους
δεν μπορεί να αποσταλεί.
«Στην επόμενη περίοδο φύτευσης, λόγω της διακοπής της
φύτευσης και συγκομιδής της Ουκρανίας λόγω του πολέμου και σε συνδυασμό με τις
λιγότερο από βέλτιστες εισροές στις καλλιέργειες της Ρωσίας, της Βραζιλίας και
άλλων αναπτυσσόμενων χωρών, η προσφορά πιθανότατα θα περιοριστεί», έγραψε ο
McKinsey.
Επιπλέον, η Ρωσία αντιπροσώπευε σχεδόν το ένα πέμπτο των
εξαγωγών λιπασμάτων το 2021, αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει προκαλέσει
σοβαρές διαταραχές στον εφοδιασμό των καλλιεργειών με αυτά τα θρεπτικά
συστατικά. Οι τιμές της ουρίας, ενός κοινού αζωτούχου λιπάσματος, έχουν
υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με ένα χρόνο πριν, σύμφωνα με την υπηρεσία Green Markets
του Bloomberg.
Ως αποτέλεσμα, οι αγρότες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν
λιγότερα λιπάσματα, πράγμα που επίσης συμβάλλει στην μείωση της παραγωγής.
Τέλος, όλα αυτά σε συνδυασμό με την περίοδο ακραίων
κλιματικών συνθηκών που βιώνουμε, συμπεριλαμβανομένων των έντονων ξηρασιών στην
Ευρώπη και των πλημμυρών στην Αυστραλία, η McKinsey αναμένει ότι η επόμενη
επισιτιστική κρίση θα είναι χειρότερη από αυτές του 2007 έως το 2008 και από το
2010 έως το 2011.