O Eyal Naveh είναι ένας 47χρονος βετεράνος της Sayeret Matkal, της πιο διάσημης μονάδας των ισραηλινών Ειδικών Δυνάμεων. Στα τέλη του Γενάρη στο πλαίσιο της εφεδρικής του θητείας βρισκόταν σε στρατόπεδο στο κεντρικό Ισραήλ, όπου εκπαίδευε μια νέα γενιά μαχητών. Σε αυτές τις εκπαιδεύσεις συνήθως ο Naveh λάμπει από υπερηφάνεια για τη χώρα του. Ωστόσο, την ημέρα που ο ίδιος και οι σύντροφοί του ενημερώθηκαν από τις εφημερίδες για τις μεταρρυθμίσεις που προωθούσε η κυβέρνηση Νετανιάχου στον τομέα της δικαιοσύνης, αναρωτήθηκαν με θλίψη, τι είδους χώρα θα υπηρετούσαν οι εξαντλημένοι από τις πρωινές ασκήσεις νέοι.
Σε άρθρο της στο αμερικανικό περιοδικό The Economist, η δημοσιογράφος Yardena Schwartz περιγράφει πώς οι έφεδροι του στρατού πρωτοστάτησαν στην αντίδραση κατά των προωθούμενων δικαστικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες δίνουν στην κυβέρνηση πρωτοφανή εξουσία πάνω στο δικαστικό σώμα της χώρας, μεγαλύτερο έλεγχο στον διορισμό των δικαστών και περιορίζουν τη δικαιοδοσία του Ανώτατου Δικαστηρίου να ακυρώνει νόμους.
Ο δίμετρος, γεροδεμένος άνδρας ένιωσε το στομάχι του να αναστατώνεται καθώς κοιτούσε τα σοβαρά βλέμματα των 18χρονων. Κάποια από αυτά τα αγόρια, πίστευε, θα γίνονταν οι μελλοντικοί ηγέτες της χώρας, όπως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, ο οποίος είχε υπηρετήσει στην ίδια μονάδα πέντε δεκαετίες νωρίτερα.
«Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση, αλλά πραξικόπημα. Πρέπει να κάνουμε κάτι» είπε ο Naveh στους συντρόφους του. Όπως δήλωσε στον The Economist, ο Naveh και άλλοι έφεδροι φοβήθηκαν επίσης, ότι οι στενοί δεσμοί του δικαστικού σώματος με την πολιτική ηγεσία της χώρας θα μπορούσε να οδηγήσει σε έλλειψη διεθνούς εμπιστοσύνης απέναντι στον θεσμό και δυνητικά να οδηγήσει ανθρώπους που υπηρέτησαν στον στρατό σε διώξεις από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. «Δεν μπορούμε να ανησυχούμε μήπως μας συλλάβουν όταν θέλουμε να βγούμε από τη χώρα» είπε χαρακτηριστικά στην Schwartz .
Οι έφεδροι αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια ομάδα WhatsApp για να συζητήσουν τι θα μπορούσαν να κάνουν για να ανατρέψουν το σχέδιο της κυβέρνησης. Αυτοαποκαλούνται Brothers in Arms (Αδέλφια στα Όπλα). Μέσα σε μια μέρα η ομάδα απέκτησε 800 μέλη.
Brothers in Arms
Τη νύχτα της 25ης Ιανουαρίου ο Naveh και άλλοι 50 έφεδροι, κυρίως από επίλεκτες μονάδες των Ισραηλινών Δυνάμεων Άμυνας (IDF), συγκεντρώθηκαν στην Herzliya, μια πόλη στην βόρεια ακτή του Τελ Αβίβ. Προέρχονταν από όλους τους πολιτικούς χώρους του Ισραήλ και ποτέ κανείς τους δεν είχε διαμαρτυρηθεί κατά της κυβέρνησης στο παρελθόν.
Σχεδίασαν μια εκστρατεία για τη διάσωση της δημοκρατίας στο Ισραήλ, η οποία περιλάμβανε την οργάνωση διαδηλώσεων και την απαίτηση διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση. Το μήνυμά τους για την κοινή γνώμη ήταν ότι ως έφεδροι είχαν συμβόλαιο με ένα εβραϊκό και δημοκρατικό κράτος. Οι σύντροφοί τους θυσίασαν τη ζωή τους για αυτή τη χώρα. «Δεν πρόκειται να υπηρετήσουμε αυτό που θεωρούμε δικτατορία» ήταν το σιωπηρό μήνυμα που έμεινε ανείπωτο.
Δύο μήνες αργότερα, οι Brothers in Arms βρίσκονται πίσω από το κίνημα διαμαρτυρίας που συγκλονίζει τη χώρα και στο οποίο συμμετέχουν 30.000 άτομα. Σύμφωνα με τον Naveh, οι περισσότεροι από αυτούς έχουν πλέον δεσμευτεί να μποϊκοτάρουν την εφεδρική στρατιωτική θητεία, εάν δεν αρθούν οι μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη, πράγμα που θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας.
Όπως δήλωσε στον Economist εκπρόσωπος της IDF, στη χώρα υπάρχουν «δεκάδες χιλιάδες» μάχιμοι έφεδροι, οι οποίοι είναι περισσότεροι από τους εν ενεργεία στρατιώτες. Χωρίς αυτούς, ο ισραηλινός στρατός «δεν μπορεί να κερδίσει κανέναν πόλεμο» είπε στην Schwartz.
Στις 25 Μαρτίου ο Yoav Gallant, ο υπουργός Άμυνας της χώρας, ανησυχώντας ότι το μποϊκοτάζ θα μπορούσε να αποδυναμώσει σοβαρά τις στρατιωτικές δυνάμεις, κάλεσε την κυβέρνηση να σταματήσει τη δικαστική μεταρρύθμιση μιλώντας για εθνικό διχασμό. Απολύθηκε την επόμενη ημέρα από τον Νετανιάχου. Το επόμενο βράδυ, περίπου 600.000 Ισραηλινοί - περίπου το 6% του πληθυσμού της χώρας - βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν. Οι ηγέτες των συνδικάτων κάλεσαν σε γενική απεργία στις 27 Μαρτίου.
Η κατακραυγή της κυβέρνησης από μέλη του αμυντικού κατεστημένου προκάλεσε σοκ στη χώρα όπου ο στρατός διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας. Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα του The Economist, τουλάχιστον δώδεκα απόστρατοι αρχηγοί ασφαλείας έχουν συμμετάσχει δυναμικά στο κίνημα διαμαρτυρίας. Πρώην επικεφαλής της IDF, της Shin Bet, της υπηρεσίας ασφαλείας, και της Mossad, της υπηρεσίας πληροφοριών, έχουν προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια de facto δικτατορία.
«Για μας είναι ο δεύτερος πόλεμος για την ανεξαρτησία» δήλωσε πρόσφατα στην Yardena Schwartz ο Dan Halutz, πρώην επικεφαλής της IDF μετά από διαμαρτυρία στο Τελ Αβίβ. Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα του The Economist η συζήτηση διακόπτονταν κάθε λίγα λεπτά από περαστικούς που τον αναγνώριζαν. «Σας παρακαλώ, μη μας αφήνετε» του είπε νεαρός άνδρας με δάκρυα στα μάτια. «Δεν θα σας αφήσουμε ποτέ» απάντησε ο Halutz κρατώντας το χέρι του άνδρα.
Τους τελευταίους δύο μήνες, ο Naveh περνά σχεδόν όλες τις παραγωγικές ώρες της ημέρας σχεδιάζοντας την επόμενη διαδήλωση της ομάδας του ή διαμαρτυρόμενος στους δρόμους. Πραγματοποιούν μια μεγάλη διαδήλωση κάθε Σάββατο βράδυ και έως και έξι μικρότερες μέσα στην ημέρα. Βλέπει ελάχιστα τη γυναίκα του και τα έξι παιδιά του και επιστρέφει στο σπίτι μόνο για να κοιμηθεί. Στην οικογένειά του δήλωσε ότι πρόκειται για την πιο «σημαντική αποστολή» που έχει αναλάβει ποτέ.
Οι διαδηλώσεις των Brothers in Arms μοιάζουν περισσότερο με παραστάσεις παρά με συνηθισμένες διαδηλώσεις. Όπως μας πληροφορεί το ρεπορτάζ του The Economist έχουν στήσει εικονικά κέντρα κατάταξης σε ακραία ορθόδοξες γειτονιές, όπου σχεδόν κανείς δεν υπηρετεί στο στρατό, αλλά και συμβολικά σημεία ελέγχου που χωρίζουν το «Δημοκρατικό Ισραήλ» από το «Δικτατορικό Ισραήλ».
Οι ίδιοι περιγράφουν την πρώτη διαμαρτυρία τους στις 2 Φεβρουαρίου ως «ταξίδι». Ήταν μία τριήμερη πορεία από το Latrun - εκεί όπου δόθηκε μια από τις πιο σκληρές μάχες για την ανεξαρτησία του Ισραήλ και το IDF εξακολουθεί να τιμά με πολλές τελετές - μέχρι το Ανώτατο Δικαστήριο στην Ιερουσαλήμ.
Ο Naveh δεν περίμενε ότι θα τους ακολουθούσαν πολλοί στην πορεία των 15 χιλιομέτρων μέσα στο κρύο και τη βροχή. Την πρώτη μέρα οι διαδηλωτές ήταν 800. Την επομένη έφτασαν τους 2.500. Την τρίτη ημέρα 10.000 άτομα ακολουθούσαν την πορεία διαμαρτυρίας κρατώντας ισραηλινές σημαίες, τραγουδώντας πατριωτικά εβραϊκά τραγούδια και σταματούσαν την κυκλοφορία καθώς βάδιζαν.
Τις επόμενες εβδομάδες, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές συμμετείχαν σε τακτικές διαδηλώσεις κατά της κυβερνητικής ατζέντας. Παρά τη δύναμη των αντιδράσεων, η κυβέρνηση επέμεινε στα σχέδιά της. Η στάση των Brothers in Arms έγινε πιο επιθετική όταν ο κυβερνητικός συνασπισμός προχώρησε αρκετά από τα νομοσχέδια για τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης. Οι Brothers in Arms ξεκίνησαν διαμαρτυρίες έξω από τα σπίτια δεκάδων βουλευτών. Πραγματοποίησαν συγκεντρώσεις έξω από συνέδρια όπου μιλούσαν μέλη της κυβέρνησης, υποχρεώνοντας ορισμένους, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Νετανιάχου, να ακυρώσουν τη συμμετοχή τους.
Στις 9 Μαρτίου, ο Naveh και άλλοι ηγέτες των Brothers in Arms έβαλαν στο στόχαστρο το Kohelet Forum, ένα think tank με έδρα την Ιερουσαλήμ, στο οποίο αποδίδεται η ενορχήστρωση των προσπαθειών της κυβέρνησης να αποδυναμώσει τις εξουσίες του Ανώτατου Δικαστηρίου.
Τοποθέτησαν σάκους άμμου και συρματοπλέγματα έξω από τις πόρτες των γραφείων και ανάρτησαν πινακίδες που έγραφαν «Η Kohelet είναι κλειστή». Ο Naveh μεταμφιέστηκε, ώστε να μην αναγνωριστεί από το υλικό παρακολούθησης, και ενώθηκε με εκατοντάδες Αδελφούς έξω από το κτίριο. Την ώρα που ο εκτελεστικός διευθυντής της Kohelet έμπαινε στο κτίριο, οι διαδηλωτές τον περικύκλωσαν, αποκαλώντας τον «προδότη» και περιλούζοντάς τον με ψεύτικα χαρτονομίσματα των 100 δολαρίων για να υπογραμμίσουν την έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τη χρηματοδότηση του think tank.
Εκείνη την ημέρα, συνελήφθησαν ο Ron Scherf, ένας από τους συνιδρυτές των Brothers in Arms και άλλος ένας βετεράνος της Sayeret Matkal. Ο Naveh κατεύθυνε την πορεία στο αστυνομικό τμήμα της Ιερουσαλήμ όπου κρατούνταν ο Scherf.
Απευθυνόμενος στους αστυνομικούς φώναξε: «Απελευθερώστε τον Ron! Έχει εφεδρική θητεία την επόμενη εβδομάδα!»
Ο Naveh είχε εφεδρική υπηρεσία την επόμενη εβδομάδα μαζί με τον Scherf. Αυτό ήταν κάτι που πάντα περίμενε με ανυπομονησία. «Λατρεύω το στρατό. Αγαπώ την πατρίδα μου. Ποτέ δεν σκέφτηκα να μην υπηρετήσω» είπε στον Economist.
Αυτή τη φορά, όμως, η απόφαση ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Παρόλα αυτά, ήταν πεπεισμένος ότι έπρεπε να το κάνει. «Όσο το Ισραήλ είναι δημοκρατία, θα το υπηρετώ με όλη μου την καρδιά» δήλωσε στην Yardena Schwartz. Ο Naveh ενθάρρυνε και άλλα μέλη των Brothers in Arms να κάνουν το ίδιο.
Το ηθικό στη βάση ήταν πεσμένο περιγράφει το δημοσίευμα. «Το πραξικόπημα ήταν το μόνο για το οποίο μιλούσαμε. Όλοι φοβόμασταν» δήλωσε στον The Economist. Στις 15 Μαρτίου, την τελευταία νύχτα της εφεδρικής του θητείας, ο Naveh παρακολούθησε τον πρόεδρο Isaac Herzog να ανακοινώνει ότι είχε επεξεργαστεί μία συμβιβαστική λύση με την ελπίδα να αποφευχθεί ένας εμφύλιος πόλεμος. (Ο Herzog είχε συνομιλήσει με εκπροσώπους διαφόρων ομάδων, συμπεριλαμβανομένου και του ίδιου του Naveh). Ο Νετανιάχου απέρριψε το σχέδιο μέσα σε μια ώρα. Όπως είπε στην Schwarz λίγες μέρες αργότερα «βρισκόμαστε ήδη σε εμφύλιο πόλεμο».
Τρεις ημέρες αργότερα, οι Brothers in Arms κλιμάκωσαν την εξέγερσή τους. Η απλή απειλή ότι δεν θα υπηρετήσουν δεν είχε φέρει αποτέλεσμα. Τώρα, η ομάδα καλούσε όλους τους εφέδρους να δεσμευτούν εγγράφως ότι θα αρνούνταν την εφεδρική θητεία. Σχεδόν 30.000 έφεδροι υπέγραψαν. ‘Ήδη εκατοντάδες έχουν αρνηθεί τη θητεία τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας, κινδυνεύοντας με πρόστιμα και φυλάκιση.
Ο Shay Shidlovsky, ένας 32χρονος μηχανικός από τη πόλη Beer Sheva συμμετέχει κάθε εβδομάδα στις διαμαρτυρίες. Ως βετεράνος μιας μονάδας τεθωρακισμένων, εκτελεί εφεδρική θητεία για περίπου ένα μήνα κάθε χρόνο. Αυτή τη φορά είχε προγραμματιστεί για την τελευταία εβδομάδα του Μαρτίου. Ωστόσο, απαντώντας σε ερώτημα του The Economist είπε πως αν οποιοδήποτε μέρος του νομοθετικού πακέτου ψηφιζόταν, ενώ βρισκόταν με τη μονάδα του, θα τα μάζευε και θα επέστρεφε στο σπίτι του.
Η μισή οικογένεια του Shidlovsky εκδιώχθηκε από το Ιράκ μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Οι άλλοι μισοί επέζησαν από το Ολοκαύτωμα. «Αν περάσουν οι νόμοι αυτοί, τότε το Ισραήλ δεν θα είναι η χώρα στην οποία βρήκαν καταφύγιο οι παππούδες μου» δήλωσε στην Schwarz ο Shidlovsky, ο οποίος δεν είναι μέλος των Brothers in Arms. «Αν αυτό σημαίνει ότι το Ισραήλ θα πάψει να υπάρχει, τότε θα πάψει να υπάρχει. Και δεν θα ευθύνομαι εγώ γι’ αυτό. Αυτό θα βαρύνει τον Νετανιάχου».
Το πρωί της 23ης Μαρτίου, που είχε οριστεί από τους διαδηλωτές ως «Ημέρα Εθνικής Παράλυσης», η αστυνομία συνέλαβε κάποια μέλη της ηγεσίας του κινήματος. Στο Τελ Αβίβ εκείνο το απόγευμα, η αστυνομία απώθησε τους διαδηλωτές με εκτόξευση νερού και έφιππες δυνάμεις. Αργότερα την ίδια ημέρα ο Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι οι νέοι νόμοι θα επικυρώνονταν την επόμενη εβδομάδα. Το βράδυ της 27ης Μαρτίου, όμως, πάγωσε το νομοσχέδιο μέχρι την επόμενη κοινοβουλευτική σύνοδο που θα ξεκινήσει στα τέλη Απριλίου.
Η ηγεσία των διαδηλωτών δεν έχει πειστεί από την υπόσχεση Νετανιάχου να «γεφυρώσει το εθνικό χάσμα». Όπως δήλωσε ο Naveh «αυτό που στην ουσία είπε ο Νετανιάχου είναι ότι αποφάσισε να εγκαταστήσει μια δικτατορία. Εμείς όμως θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε με όλες μας τις δυνάμεις και θα κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο».
Μετά την απόλυση του υπουργού ‘Άμυνας στις 25 Μαρτίου, ο Shidlovsky αποφάσισε να μην εμφανιστεί για να υπηρετήσει την εφεδρεία του. Ο διοικητής του προσπάθησε να του αλλάξει γνώμη: «Ο στρατός είναι του Ισραήλ, όχι του Μπένιαμιν». «Συμφωνώ» του απάντησε ο Shidlovsky, «όμως στη βάση βρίσκονται οι αξίες μας ως ελεύθερη, δημοκρατική χώρα. Και αν αυτό διαρραγεί, εγώ δεν μπορώ να πολεμήσω για έναν δικτάτορα».