Βέλγιο: συνεταιρισμοί καταναλωτών παράγουν τη δική τους προσιτή και πράσινη ενέργεια

Τον τελευταίο χρόνο όλη η Ευρώπη βρίσκεται  στη δίνη του ενεργειακού κυκλώνα. Οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα ύψη. Όχι όμως για όλους, αφού σε κάποιες πόλεις του Βελγίου τα νοικοκυριά ένωσαν τις δυνάμεις τους για να στραφούν στην πράσινη ενέργεια. Μέσα από τη δημιουργία ενεργειακών συνεταιρισμών οι καταναλωτές παράγουν τη δική τους βιώσιμη ηλεκτρική ενέργεια και έχουν καταφέρει να μειώσουν δραστικά τους λογαριασμούς ρεύματος.

 

Οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί και κοινότητες είναι ένα μοντέλο που αναπτύσσεται όλο και περισσότερο στην Ευρώπη. Το Der Speigel παρουσιάζει τον συνεταιρισμό Ecopower που δραστηριοποιείται στο βόρειο Βέλγιο και προμηθεύει τα περίπου 65.000 νοικοκυριά που είναι μέλη του με πράσινη ενέργεια  σε τιμή κόστους παραγωγής.  Σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μεγάλες εταιρείες του ενεργειακού τομέα ο συνεταιρισμός είναι μια μικρή εταιρεία, όμως έχει γίνει τόσο δημοφιλής που πλέον δεν μπορεί να ανταποκριθεί στη ζήτηση και προς το παρόν δεν δέχεται νέα μέλη.

 

Ο συνεταιρισμός ιδρύθηκε από οικολόγους στην πόλη Eecklo. Στις σημερινές συνθήκες της ενεργειακής κρίσης, η Ecopower και άλλοι συνεταιρισμοί προσφέρουν αξιοπιστία αναφέρει το Der Speigel. Την ώρα που άλλοι πάροχοι κερδοσκοπούν, αυξάνουν τις τιμές ή διώχνουν τους πελάτες τους, η Ecopower συνεχίζει να παρέχει φθηνή ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

 

«Κάνουμε μακροχρόνιες συμβάσεις» δήλωσε στο Der Spiegel ο Jan de Pauw, ο οποίος εργάζεται για την Ecopower ως υπεύθυνος ανάπτυξης έργων.

 

«Παρέχουμε ενέργεια μόνο στα μέλη μας σε εγγυημένη τιμή, χωρίς να αποκομίζουμε μεγάλο κέρδος». Ως μικρή εταιρεία επικεντρώνει τη δραστηριότητά της τοπικά και περιφερειακά αντί να επιδιώκει την επέκτασή της πολυεθνικά. Πολλοί από τους πελάτες της ζουν σε απόσταση αναπνοής από τις ανεμογεννήτριες και τα ηλιακά πάρκα από τα οποία παίρνουν την ενέργειά τους.

 

Άριστες συνθήκες παραγωγής αιολικής ενέργειας

 

Το Βέλγιο είναι πρωτοπόρο στην ανάπτυξη των ενεργειακών συνεταιρισμών. Μετά τη Δανία διαθέτει τις καλύτερες συνθήκες στην Ευρώπη για την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν εστιάζει τοπικά, ο de Pauw είναι πεπεισμένος ότι το μοντέλο των ενεργειακών συνεταιρισμών θα μπορούσε να προσφέρει μια πιο καθολική λύση και να λειτουργήσει σε μεγάλα τμήματα της Ευρώπης αλλά και πέρα από αυτή.

 

Ένας σημαντικός λόγος είναι η συναίνεση του τοπικού πληθυσμού. Οι διαμαρτυρίες για τις ανεμογεννήτριες που έχει στήσει ο συνεταιρισμός είναι ελάχιστες επισημαίνει ο De Pauw. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει, οι καταγγελίες που υποβλήθηκαν κατά των σχεδίων της Ecopower σε σύγκριση με τα συμβατικά έργα ήταν δέκα φορές λιγότερες.

 

«Ακόμη και εκείνοι που δεν ήταν μέλη του συνεταιρισμού αποδέχτηκαν τα έργα» ανέφερε στο Der Spiegel.

 

Αυτό που έχει πλήξει  την επέκταση των αιολικών πάρκων σε πολλά μέρη της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια είναι το λεγόμενο «not-in-my-backyard» (μακριά από την αυλή μου).

 

 Στη Βαυαρία οι διαμαρτυρίες των ντόπιων έχουν οδηγήσει σε παύση των έργων αιολικής ενέργειας.  Αντιθέτως στο Eeklo εγκαθίστανται συνεχώς νέες ανεμογεννήτριες. Δέκα τέσσερεις από αυτές, μάλιστα προστέθηκαν πρόσφατα. Η πόλη παράγει περισσότερη πράσινη ενέργεια από όση καταναλώνει.

 

Η υποστήριξη από τους ντόπιους δεν έχει να κάνει με το γεγονός ότι πρόκειται για φλαμανδική εταιρεία. Γνωρίζουν ότι η επέκταση της αιολικής ενέργειας ωφελεί την πόλη συνολικά.

 

Φθηνότερη και βιώσιμη ενέργεια

 

Προκειμένου να πειστούν οι κάτοικοι για τα θετικά του συνεταιρισμού ξεκίνησε μια διαδικασία διαβούλευσης που κράτησε αρκετούς μήνες. Τελικά η Ecopower και η πόλη του Eeklo έφτασαν σε μία κοινή συμφωνία. Για κάθε ανεμογεννήτρια οι φορείς εκμετάλλευσης πρέπει καταβάλουν 10.000 ευρώ κάθε χρόνο στα ταμεία της πόλης. Τα μισά  χρήματα αφορούν ενέργειες για την προστασία του κλίματος, ενώ τα υπόλοιπα την κάλυψη άλλων αναγκών.

 

Επιπλέον, η Ecopower συμφώνησε να χρηματοδοτήσει την πρόσληψη ενός μηχανικού που θα εργάζεται για την πόλη του Eeklo για 20 χρόνια. Αντικείμενό του είναι να βοηθήσει την πόλη να στραφεί σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να αναπτύξει ένα σύστημα τηλεθέρμανσης. Αυτός ο μηχανικός είναι ο ίδιος ο de Pauw.

 

Με λίγα λόγια ο συνεταιρισμός δεν είναι ιδιαίτερα ακριβός και ωφελεί την κοινότητα. Μέχρι  πρόσφατα η ηλεκτρική ενέργεια που παρείχε η Ecopower ήταν ελαφρώς φθηνότερη από εκείνη των συμβατικών παρόχων.

 

Το μοντέλο του συνεταιρισμού αφορούσε περισσότερο την αειφορία παρά την εξοικονόμηση χρημάτων. Όμως από τότε που οι τιμές στην αγορά ενέργειας εκτοξευθήκαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία είναι και τα δύο.

 

Ενώ οι μεγάλοι πάροχοι έχουν τριπλασιάσει τις τιμές τους, ο συνεταιρισμός έχει κάνει μόνο μικρές αυξήσεις για να καλύψει το κόστος υποδομής και διαχείρισης.

 

Η βασική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχει η Ecopower αφορά μόνο το κόστος κατασκευής και συντήρησης των ανεμογεννητριών ενώ  παραμένει σταθερή για 20 χρόνια.

 

Ο Bob D'Haeseleer ήταν αντιδήμαρχος του Eeklo όταν ιδρύθηκε η Ecopower και παρακολούθησε στενά την ανάπτυξη του συνεταιρισμού για σχεδόν 10 χρόνια.

 

«Η Ecopower ήταν θεόσταλτο δώρο για την κοινότητά μας» αναφέρει στο Der Speigel.

 

«Μας γλίτωσε από μια σειρά καταστροφικών συζητήσεων και έφερε περισσότερα έσοδα στην πόλη από έναν συμβατικό πάροχο. Η απόφαση του δημοτικού συμβουλίου για τη συμφωνία παραχώρησης με τον συνεταιρισμό και την επέκταση της αιολικής ενέργειας ήταν ομόφωνη».

 

Πρόσφατα, όμως, ο ουρανός του Eeklo έχει συννεφιάσει. Το Der Spiegel αναφέρει και μια σειρά προβλημάτων που σχετίζονται με τον συνεταιρισμό. Για παράδειγμα οι αγρότες τσακώνονται για το ποιος επιτρέπεται να πουλήσει ακίνητα σε φορείς εκμετάλλευσης ανεμογεννητριών.

 

Το δίκτυο τηλεθέρμανσης το οποίο επρόκειτο να γίνει μέρος του συνεταιρισμού και να κατασκευαστεί σε συνεργασία με την εταιρεία Veolia δεν έχει προσχωρήσει. Και οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας που κέρδισαν την παραχώρηση για το αιολικό πάρκο μαζί με την Ecopower δεν πληρώνουν στο τοπικό ταμείο όπως υποσχέθηκαν, δήλωσε ο D'Haeseleer.

 

Παρά τα όποια προβλήματα υπάρχουν στο Eeklo, οι ενεργειακοί συνεταιρισμοί γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς στην Ευρώπη.

 

Με τους ενεργειακούς συνεταιρισμούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να δημιουργήσει έναν ακόμη πυλώνα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από το 2019. Τα επιχειρήματα των Βρυξελλών είναι τα ίδια με εκείνα του Eeklo: μεγαλύτερη τοπική υποστήριξη και συμμετοχή και μια πιο υπεύθυνη προσέγγιση του θέματος της ενέργειας.

 

Μεγάλο υπεράκτιο έργο

 

Ένα από τα επόμενα βήματα της Ecopower στο άμεσο μέλλον είναι η δημιουργία μίας  ευρωπαϊκής ένωσης ενεργειακών συνεταιρισμών. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι καταναλωτές ενώνουν τις δυνάμεις τους και δημιουργούν ενεργειακές κοινότητες και συνεταιρισμούς σε χώρες όπως η Ισπανία, η Βρετανία και η Γερμανία. Εκτός από τους αμιγείς συνεταιρισμούς, υπάρχουν επίσης αρκετές ενεργειακές συνεταιριστικές εταιρείες όπου οι πελάτες μπορούν να επενδύσουν για να αποκτήσουν μερίσματα.

 

«Παρά τις επιτυχίες οφείλουμε να είμαστε ρεαλιστές» δηλώνει  ο de Pauw .

 

«Είμαστε ένας επιπλέον πυλώνας. Είναι πολύ σημαντικό, αλλά προς το παρόν, δεν μπορούμε και δεν θέλουμε να αναλάβουμε ολόκληρη την αγορά ενέργειας». Επί του παρόντος, οι συνεταιρισμοί προμηθεύουν μόνο το 2% των νοικοκυριών στο Βέλγιο. Αυτό το μερίδιο, ωστόσο, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αυξηθεί τα επόμενα χρόνια αφού τώρα προβλέπεται από τη νομοθεσία η συμμετοχή συνεταιρισμών σε νέα έργα.

 

Σε πιλοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκατό άπορες οικογένειες λαμβάνουν μετοχές του συνεταιρισμού αντί επιδότησης του ενεργειακού κόστους. Οι πελάτες της Ecopower όπως επισημαίνει ο de Pauw στο Der Spiegel, είναι δύο φορές πιο φειδωλοί από άλλους καταναλωτές ενέργειας, οπότε η συμμετοχή άπορων οικογενειών σε συνεταιρισμούς θα μπορούσε να διευκολύνει την ανταλλαγή συμβουλών και ιδεών για ευαισθητοποίηση όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας.

 

Το μεγαλύτερο όμως σχέδιο που φιλοδοξεί να υλοποιήσει η  Ecopower είναι η κατασκευή ενός υπεράκτιου αιολικού πάρκου στα ανοιχτά των βελγικών ακτών σε συνεργασία με άλλους 32 συνεταιρισμούς ου υπάρχουν στη χώρα. Το έργο προβλέπει την τοποθέτηση 240 ανεμογεννητριών που θα παράγουν 15 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας η καθεμία. Θα είναι δηλαδή οκτώ φορές πιο ισχυρές από τις εγκαταστάσεις στο Eeklo.

 

Η πρόσκληση υποβολής προσφορών βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι συνεταιρισμοί πρόκειται να συγκεντρώσουν 450 εκατομμύρια ευρώ σε μια κοινοπραξία. Εάν το συγκεκριμένο σχέδιο γίνει πραγματικότητα το πάρκο θα παράγει αρκετή ηλεκτρική ενέργεια για 800.000 νοικοκυριά.

 

Πηγή: Der Spiegel