Ως «ένα καινούργιο είδος χρεοκοπίας» χαρακτήρισε την δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδας ο καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης του ΑΠΘ, Νίκος Καρανικόλας, παρουσιάζοντας βασικά σημεία σχετικής έρευνάς του, τα αποτελέσματα της οποίας είναι αποκαρδιωτικά.
«Περίπου το 1981 ξεκίνησαν τα προβλήματα όταν ο δείκτης
γεννητικότητας έπεσε, ήταν για τελευταία φορά στο 2,1 παιδιά ανά γυναίκα»
τόνισε και πρόσθεσε πως «από εκεί και μετά, σήμερα είμαστε στο 1,3, που
σημαίνει ότι έχουν μειωθεί πολύ οι γεννήσεις στη χώρα και όσοι ασχολούνται με
δημογραφικά θέματα και θέματα ανθρωπογεωγραφίας ήξεραν από το 1981 ότι σιγά
σιγά θα αρχίσουν να έρχονται προβλήματα σε σχέση με την δημογραφική συρρίκνωση
του πληθυσμού».
Μεταξύ άλλων τόνισε πως αυτό σημαίνει ότι «ο πληθυσμός
μειώνεται, οι άνθρωποι άνω των 65 ετών αυξάνονται ως ομάδα πληθυσμού, άρα
έχουμε πάρα πολλές συνέπειες τόσο στα οικονομικά ζητήματα, όσο και στα
κοινωνικά».
Μιλώντας στην ΕΡΤ ο καθηγητής υπογράμμισε πως το πρόβλημα
δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά βαθιά κοινωνικό:
«Στην Ελλάδα το 2050 θα έχουμε περίπου 1,5 εκατομμύριο
λιγότερους ενεργούς πολίτες κάτω των 65 ετών και 700.000 πολίτες άνω των 65
ετών» είπε και τόνισε πως έχει να κάνει με υποδομές, περίθαλψη, συντάξεις, με
φροντίδα, με την γενικότερη παραγωγή της χώρας και είναι πολύ δύσκολο να
αντιμετωπιστεί. Ενώ πρόσθεσε πως «υπάρχουν εργαλεία και μοντέλα διεθνώς που
έχουν εφαρμοστεί, τα οποία θα πρέπει να ακολουθήσει άμεσα η χώρα, όχι για να
πετύχουμε θαύματα, αλλά για να αρχίσει να αλλάζει αυτή η εικόνα μετά από 15-20
χρόνια.
Η κάρτα δείχνει τον δείκτη ολικής γονιμότητας στην Ελλάδα
από το 1950 μέχρι το 2022.
Πιο αναλυτικά, δείχνει πως το 1950 ο μέσος όρος ήταν περίπου
στα 2.6 παιδιά κάθε οικογένεια, ενώ από το 1981 και μετά οι γεννήσεις που
έχουμε είναι πολύ λιγότερες από αυτές που επιθυμούμε. Μάλιστα ο κ. Καρανικόλας
επεσήμανε πως το 2,1 αποτελεί ορόσημο αφού τόσα παιδιά ανά γυναίκα σε
αναπαραγωγική ηλικία είναι εφικτό να μένει σταθερός ο πληθυσμός.
O παραπάνω χάρτης δείχνει την πληθυσμιακή μεταβολή στη
χώρα τα τελευταία 10 χρόνια και όσο πιο μπλε είναι το χρώμα μιας περιοχής τόσο
μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα εκεί.
Mε εξαίρεση τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες, όλη η
ηπειρωτική χώρα στο σύνολο σχεδόν είναι μπλε, γεγονός που σημαίνει ότι η
ύπαιθρος φθίνει περισσότερο από τα υπόλοιπα σημεία της χώρας. Εξαίρεση έχουμε
στα δύο αστικά κέντρα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, που και πάλι στα κέντρα καταγράφεται
μια ελαφριά μείωση, αλλά έχουμε αύξηση στα προάστια, στις γύρω περιοχές.
Επιπλέον, σημειώνεται πως η εικόνα αποδεικνύει ότι το
σύνολο της ελληνικής επαρχίας ερημώνει με τεράστιους ρυθμούς, οι οποίοι φθάνουν
ακόμη και την τελευταία 10ετία πάνω από 20% -30%.
Oι πιο γερασμένες περιοχές
Ο χάρτης δείχνει τον δείκτη γήρανσης, δηλαδή τους
ανθρώπους που είναι άνω των 65 και ζουν ανά νομό στην Ελλάδα.
Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην περιοχή των
Τρικάλων με 28,8%. Δηλαδή σχεδόν ένας στους τρεις είναι πάνω από τα 65 και
ακολουθεί η Πρέβεζα, Ιθάκη Θεσπρωτίας, Σέρρες, Ικαρία κτλ, ενώ τα χαμηλότερα
ποσοστά είναι στα νησιά Μύκονος, Θήρα, Σαντορίνη, Κως, στην Δυτική Αττική, στην
Δυτική Αθήνα και στην Πάρο.
Σημειώνεται πως το ποσοστό των ηλικιωμένων, των ανθρώπων
άνω των 65 ετών είναι πάνω από 20%, ενώ αξίζει να αναφερθεί πως είμαστε πρώτοι
στην Ευρώπη, λίγο πίσω από την Ιταλία, αλλά και διεθνώς είμαστε πρώτοι
παγκοσμίως. Δηλαδή πάνω από ένας στους πέντε ανθρώπους που ζουν στην Ελλάδα
είναι σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. «Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι η μείωση των
γεννήσεων θα εντείνει το πρόβλημα τα επόμενα χρόνια και η ομάδα πληθυσμού που
είναι άνω των 65 έχει ιδιαίτερα αυξητικές τάσεις τις επόμενες δεκαετίες»
πρόσθεσε ο κ. Καρανικόλας.
Οι δήμοι με τη μεγαλύτερη μεταβολή
Ακόμη ένας χάρτης που αποτυπώνει την κακή κατάσταση είναι
εκείνος με τους δήμους, οι οποίοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη μεταβολή. Πρώτος
είναι ο Δήμος Νέας Ζίχνης, μετά Κάτω Νευροκοπίου με μεταβολές άνω του 30% την
τελευταία 10ετία, δηλαδή έχουν χάσει το 1/3 του πληθυσμού τους. Και ακολουθούν
Θέρμο, Παρανέστι, Δωδώνη, Ηράκλεια, Σουφλί, Μουριές Ζαγοράς.
Περιοχές κυρίως στην επαρχία και αγροτικές που αρχίζουν
και φθίνουν με το κ. Καρανικόλα να τονίζει πως «αγκαλιάζει όλη την ηπειρωτική
χώρα, από την Θράκη μέχρι κάτω στην Πελοπόννησο. Οι μικροί δήμοι ερημώνουν σε
ποσοστά που φτάνουν το 30% στη 10ετία, δηλαδή ένας στους τρεις έχει φύγει από
τον Δήμο, έχει εκλείψει. Άρα λοιπόν το πρόβλημα είναι πάρα πάρα πολύ
σημαντικό». Υπογραμμίζοντας παράλληλα πως «η ερήμωση της ελληνικής επαρχίας
αρχίζει και παίρνει τεράστιες διαστάσεις και πρέπει όχι απλά να λάβουμε μέτρα,
αλλά να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα το δημογραφικό ως ένα ζήτημα πραγματικά
εθνικής χρεοκοπίας».
Στην ΕΡΤ μίλησε και ο πρόεδρος του Συλλόγου Πολυτέκνων
Σουφλίου, Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, Αριστείδης Ζίζικας, ο οποίος μεταξύ
άλλων επιβεβαίωσε τη σκληρή πραγματικότητα και τόνισε πως κάποτε μόνο στο
βόρειο τμήμα του νομού οι πολύτεκνες οικογένειες ήταν πάνω από χίλιες και τώρα
πλέον μπορεί να έχουν παραμείνει αλλά έχουν μεγαλώσει ηλικιακά και οι νέοι
πλέον έχουν μειωθεί αρκετά.
«Ευχής έργον θα ήταν να δοθεί κάποιο όραμα από την
πολιτεία πλέον, αν μη τι άλλο να ενισχυθούν οι εναπομείναντες νέες πολύτεκνες
οικογένειες που έχουν παιδάκια εδώ και να έρθουν και κάποιοι άλλοι να προσαρτηθούν
σε αυτή την περιοχή και να δοθεί έτσι ένα όραμα στους νέους, στα νέα παιδιά τα
δικά μας που έφυγαν, σπούδασαν, να μπορέσουν να γυρίσουν ξανά πίσω και να
δραστηριοποιηθούν στην περιοχή τους. Έτσι σε βάθος 15ετίας – 20ετίας φαντάζομαι
ότι θα έχουμε νέα μέλη και νέοι και νέες νέες οικογένειες με νέα παιδιά».
Αντίστοιχη είναι και η κατάσταση στην Ελασσόνα, όπου τα
ποσοστά της μείωσης του πληθυσμού τα τελευταία χρόνια 10 αγγίζουν το 21%, όμως
στα τριάντα χρόνια το ποσοστό είναι 36,28%.