Η ευρωπαϊκή συνοριοφυλακήFrontex εμφανίζεται έντονα απογοητευμένη από τις συνεχείς επαναπροωθήσεις μεταναστών από την Ελλάδα και εξετάζει το ενδεχόμενο να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την έναρξη πειθαρχικών διαδικασιών κατά της Αθήνας, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχου του οργανισμού στο Politico και τη Welt.
Ο Υπεύθυνος Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex,
JonasGrimheden, ανέφερε πως η κατάσταση θέτει τον οργανισμό μπροστά σε δύο
επιλογές: είτε την προσωρινή αναστολή της αποστολής στην Ελλάδα, είτε την
παραπομπή της υπόθεσης στην Επιτροπή για πιθανή παράβαση των ευρωπαϊκών
κανόνων.
Ο Grimheden εξήγησε ότι η αποχώρηση της Frontex δεν είναι
η ιδανική λύση, καθώς θα αφαιρούσε κάθε δυνατότητα εποπτείας της διαχείρισης
των μεταναστευτικών ροών από τις ελληνικές αρχές. «Η παρουσία μας εξασφαλίζει
διαφάνεια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Έτσι, η παραπομπή στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει το
επικρατέστερο σενάριο, ιδίως καθώς η Επιτροπή ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος της
χρηματοδότησης για την υποστήριξη των ελληνικών συνόρων. «Χρειάζεται να υπάρξει
κάποια μορφή κυρώσεων», υπογράμμισε ο Grimheden, επισημαίνοντας ότι η Frontex
από μόνη της δεν μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα.
Επίσης, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η Επιτροπή να
συνδέσει την παροχή ευρωπαϊκών πόρων προς την Ελλάδα με την πρόοδο που σημειώνεται
στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε ακραίο σενάριο, η υπόθεση θα μπορούσε
να οδηγηθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Politico: «Η Ελλάδα παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση όσον
αφορά την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»
Οι δηλώσεις του Grimheden έγιναν λίγο μετά την απειλή του
οργανισμού να αποσύρει τη χρηματοδότηση για σκάφη του Λιμενικού Σώματος, εάν η
Ελλάδα δεν συμμορφωθεί με τις βασικές πολιτικές συστάσεις για το
μεταναστευτικό.
Η Επιτροπή, σύμφωνα με το Politico, δεν έχει απαντήσει
μέχρι στιγμής στα σχετικά ερωτήματα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη από τον Μάιο του 2023 ζητήσει
από την Ελλάδα να διερευνήσει καταγγελίες για απελάσεις μεταναστών και
εγκατάλειψή τους στη θάλασσα. Η Ελλάδα έχει σήμερα 13 ανοικτές υποθέσεις για
παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων – ο μεγαλύτερος αριθμός στην Ε.Ε. Το 2024,
σχεδόν το 1/3 των 56 ανοιχτών υποθέσεων της Frontex αφορά τη χώρα.
«Η Ελλάδα παραμένει η μεγαλύτερη πρόκληση όσον αφορά την
προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τόνισε ο Grimheden, ο οποίος ανέλαβε το
ρόλο του το 2021.
Ήδη από το 2023 είχε προτείνει την προσωρινή αναστολή της
αποστολής της Frontex στην Ελλάδα, με βάση το Άρθρο 46. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα
σήμαινε την αποχώρηση ζωτικής σημασίας υποδομών και προσωπικού από έναν από
τους πιο πολυσύχναστους μεταναστευτικούς διαδρόμους στην Ευρώπη.
Στο πιο πρόσφατο περιστατικό, στις 3 Απριλίου,
τουλάχιστον επτά μετανάστες – ανάμεσά τους δύο παιδιά – έχασαν τη ζωή τους όταν
το σκάφος τους ανετράπη κοντά στη Λέσβο, μετά από επιχείρηση του Λιμενικού,
σύμφωνα με μαρτυρίες που έφτασαν στη Frontex. Ο οργανισμός διεξάγει έρευνα και
συλλέγει υλικό από το περιστατικό.
Το Λιμενικό υποστήριξε ότι το σκάφος ήταν υπερφορτωμένο
και αυτό προκάλεσε την ανατροπή, σύμφωνα με μαρτυρία ενός εκ των 23 διασωθέντων.
Πολλές από τις υποθέσεις αφορούν καταγγελίες για
εξαναγκαστικές επιστροφές μεταναστών στα χερσαία ή θαλάσσια σύνορα, πρακτική
γνωστή ως «pushback», η οποία θεωρείται παράνομη βάσει του διεθνούς δικαίου και
της Σύμβασης του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων έχει ήδη καταδικάσει την Ελλάδα για συστηματική χρήση αυτών των
τακτικών.
Η ίδια η Frontex έχει βρεθεί στο παρελθόν στο στόχαστρο
για παρόμοιες κατηγορίες, γεγονός που οδήγησε το 2022 στην παραίτηση του τότε
επικεφαλής της.
Politico: Τι απαντούν οι ελληνικές αρχές
Ο εκπρόσωπος του Λιμενικού, Νικόλαος Αλεξίου,
υπερασπίστηκε το έργο του σώματος, τονίζοντας ότι «η ανθρωπιστική του δράση
αναγνωρίζεται διαχρονικά». Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι ενεργοποιούνται εσωτερικές
διαδικασίες ελέγχου σε περίπτωση καταγγελιών.
Απαντώντας στο σχετικό δημοσίευμα του Politico, ο
κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι δεν έχει υπάρξει επίσημη
απειλή από τη Frontex και υπογράμμισε τον ρόλο της Ελλάδας στην προστασία των
θαλάσσιων συνόρων της Ευρώπης. Τόνισε, επίσης, ότι η Frontex διερευνά ακόμα και
καταγγελίες από μη επιβεβαιωμένες πηγές.
Αξιωματούχοι της ελληνικής κυβέρνησης, πάντως, δεν
απάντησαν στα αιτήματα του Politico για σχόλια.