Μαργαρίτα Φράγκου
Όταν ετοιμαζόμαστε για διακοπές, το περιεχόμενο της βαλίτσας μας συχνά δεν αντικατοπτρίζει το πώς ντυνόμαστε στην καθημερινότητά μας. Από τα ριχτά φορέματα και τα καπέλα με φαρδύ γείσο, μέχρι τα εκκεντρικά καμιά φορά σανδάλια για τις γυναίκες ή τις πολύχρωμες πουκαμίσες για τους άνδρες, η εμφάνισή μας μοιάζει με μεταμόρφωση.
Τι είναι όμως
αυτό που μας κάνει να ντυνόμαστε σαν να είμαστε κάποιος άλλος όταν ταξιδεύουμε;
Η
δημοσιογράφος ΈβαΣαντοβάλ παρατηρεί ότι ακόμα και οι πιο πρακτικοί ταξιδιώτες
–όπως η ίδια η οποία ασχολείται χρόνια με το ταξιδιωτικό ρεπορτάζ– δεν μπορούν
να αποφύγουν το συναίσθημα ότι κάτι έχουν κάνει λάθος που έφυγαν μόνο με τα
αθλητικά τους, βλέποντας ανθρώπους ντυμένους με εντυπωσιακά καλοκαιρινά σύνολα.
Το ερώτημα παραμένει: γιατί νιώθουμε την ανάγκη να ντυθούμε διαφορετικά από τη
στιγμή που αρχίζουν οι διακοπές μας;
Η γέννηση του
ταξιδιωτικού στυλ
Η
ΜάρταΦραντσεσκίνι, από την Ένωση Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Μόδας,
εξηγεί πως η ιδέα της «γκαρνταρόμπας διακοπών» εμφανίστηκε τον 19ο αιώνα, όταν
οι μεσαίες τάξεις άρχισαν να ταξιδεύουν για αναψυχή, χάρη στην εξάπλωση των
σιδηροδρόμων. Η ανάγκη για πιο ανάλαφρα και πρακτικά ρούχα και υλικά ένδυσης
–όπως το λινό και το μετάξι– οδήγησε στην καθιέρωση του χαλαρού στιλ. Μετά τον
Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την άνθιση των αερομεταφορών, η μόδα των διακοπών
εξελίχθηκε περαιτέρω με ρούχα όπως τα παντελόνια Capri και τα καφτάνια.
Αυτή η μόδα
αντιπροσώπευε μια ενδυματολογική «απόδραση» από τους αυστηρούς κοινωνικούς
κανόνες ένδυσης. Έτσι εξηγείται και η… ανοχή στα σανδάλια με κάλτσες που
βλέπουμε καμιά φορά σε πόδια τουριστών και στην Ελλάδα.
Οι άνθρωποι
ντύνονται για να ανήκουν
Παρότι το ότι
ο τουρισμός συνδέεται με την ελευθερία και την αναψυχή, ελάχιστοι θέλουν να
φαίνονται σαν «τουρίστες». Τα lifestylemedia γεμίζουν με οδηγίες για το πώς να
αποφεύγει κανείς το «τουριστικό στιλ» (μπλουζάκι, καπέλο και σακίδιο) και
προτείνουν πιο κομψές εναλλακτικές, εμπνευσμένες από τη τοπική κουλτούρα.
Η Βανέσα
Φρίντμαν, κριτικός μόδας των NewYorkTimes, λέει ότι «οι άνθρωποι ντύνονται για
να ανήκουν». Θέλουμε να ενταχθούμε, όχι να ξεχωρίζουμε ως αφελείς ή άπειροι
επισκέπτες. Όπως λέει η ψυχολόγος Σάρλοτ Ράσελ, ο όρος «τουρίστας» συχνά
συνδέεται με αρνητικά στερεότυπα, όπως η αδεξιότητα ή η ευκολία στην εξαπάτηση.
Στα τέλη του
20ού αιώνα, με την εξάπλωση του διαδικτυακού σχεδιασμού ταξιδιών και των blog,
ενισχύθηκε η διάκριση μεταξύ «τουρίστα» και «ταξιδιώτη», ο πρώτος είναι
περιστασιακός επισκέπτης, ο δεύτερος, πολιτισμικά ενσυνείδητος και «αυθεντικός»
στη συνείδηση του κόσμου.
Ο ψυχολόγος
Άντριου Στίβενσον βλέπει σε αυτή τη διάκριση μια προσπάθεια αυτοπροσδιορισμού:
θέλεις να ενσωματωθείς ή να κρατήσεις απόσταση και ασφάλεια; Η ένδυση δείχνει
μεταξύ άλλων και το πόσο «ανήκουμε», ή θέλουμε να ανήκουμε στο μέρος που
επισκεπτόμαστε.
Το φάντασμα
της Μόνικα Βίτι
Η σειρά The
WhiteLotus απεικονίζει γλαφυρά αυτή την ένταση μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας.
Σε ένα επεισόδιο στη Σικελία, η Τάνια, που φορά ένα φανταχτερό ροζ φόρεμα και
φουλάρι, ρωτά τον ξενοδόχο της ποια διάσημη Ιταλίδα θυμίζει. Η απάντηση; «Την
Πέππα το Γουρουνάκι». Εκείνη ήλπιζε πως έμοιαζε στη Μόνικα Βίτι.
Η
Φραντσεσκίνι αποκαλεί αυτό το φαινόμενο «ενδυματολογική μίμηση», συχνά
προσπαθούμε είτε να ενταχθούμε στον τοπικό πολιτισμό είτε να «συμμετέχουμε»
συμβολικά σε αυτόν. Εντούτοις, η μίμηση μπορεί να μετατραπεί σε τραγέλαφο, όταν
αγνοούμε τη σημασία των ενδυμάτων. Η Τάνια προσπάθησε να ιδιοποιηθεί το
περιβάλλον, να κάνει την εμφάνιση της μια αναπαράσταση της «ιδανικής Ιταλίας»
όπως παρουσιάστηκε στον κινηματογράφο, αισθησιακή, ρομαντική, ανέμελη.
Η επίδραση
των socialmedia
Τα μέσα
κοινωνικής δικτύωσης έχουν επίσης μεταμορφώσει τον τρόπο που ντυνόμαστε στις
διακοπές. Οι φωτογραφίες πια δεν είναι τοπία, αλλά ο ίδιος ο ταξιδιώτης με
φόντο το τοπίο. Όπως λέει ο Στίβενσον, «οι φωτογραφίες πλέον δείχνουν τον εαυτό
μας με φόντο το αξιοθέατο, όχι το αντίστροφο». Η ψυχολόγος Ράσελ τονίζει πως
βλέπουμε συνεχώς influencers ντυμένους κομψά σε κάθε πιθανό τοπίο – ακόμη και
σε βουνά.
Η
Φραντσεσκίνι σημειώνει ότι αυτό οδηγεί σε μια «σύγκλιση μόδας και ψηφιακού
θεάματος», με τις τοποθεσίες να λειτουργούν ως σκηνικά και τα ρούχα ως μέσο
αυτοπροβολής. Το marketing εντείνει το φαινόμενο, με τις χορηγούμενες
ενδυμασίες, τη χρωματική αρμονία και τις επαγγελματικές λήψεις να γίνονται ο
κανόνας.
Ντύσου όπως
νιώθεις
Πέρα από τις
τάσεις και τις προσδοκίες, οι διακοπές είναι μια γιορτή και συχνά ντυνόμαστε
ανάλογα. Όπως λέει η Φραντσεσκίνι, οι διακοπές αποτελούν μια ρήξη με την
καθημερινότητα. Το ένδυμα γίνεται εκδήλωση της ελευθερίας, της απόδρασης και
της αισθητηριακής απόλαυσης. Η Ράσελ προσθέτει: «Πολλοί δουλεύουμε μπροστά σε
οθόνες ή φοράμε στολές, το ταξίδι μάς δίνει την ευκαιρία να εκφράσουμε μια πιο
ανάλαφρη και χαρούμενη πλευρά μας».
Ανεξάρτητα
από το αν προτιμάμε ορειβατικές μπότες ή αέρινα φορέματα, το πιο σημαντικό
είναι να ντυθούμε όπως νιώθουμε καλύτερα.
Όπως είπε και
η Ράσελ: «Αν ένα όμορφο φόρεμα ή ένα φανταχτερό πουκάμισο σας κάνει να νιώθετε
καλά, τότε φορέστε το. Η ζωή είναι πολύ μικρή για να ανησυχούμε για την κρίση
των άλλων». Είναι ένας κανόνας που θα έπρεπε να διαπερνά και την καθημερινή ζωή
μας.
Πηγή: ΒΒC