Μόνικα Αρτινού
Την ώρα που οι ηγέτες των BRICS συγκεντρώνονταν στο Ρίο ντε Τζανέιρο για την ετήσια σύνοδο κορυφής τους, ο Τραμπ απείλησε να επιβάλει πρόσθετο δασμό 10% σε κάθε χώρα που υποστηρίζει τις “αντιαμερικανικές πολιτικές” της ομάδας. Τι είναι οι BRICS και γιατί ανησυχεί ο Αμερικανός πρόεδρος;
Η πρωτοβουλία
BRICS ξεκίνησε αρχικά από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα (BRIC),
με το όνομα να αποτελεί αρκτικόλεξο από τα αρχικά γράμματα των ονομάτων των
χωρών αυτών στα αγγλικά. Αργότερα, με την προσχώρηση της Νότιας Αφρικής (South
Africa), η ομάδα διευρύνθηκε και μετονομάστηκε σε BRICS.
Αυτή ήταν η
αρχική ομάδα των πέντε αυτών αναπτυσσόμενων οικονομιών. Ένας σημαντικός αριθμός
χωρών έχει πρόσφατα ενταχθεί στην ομάδα ή έχει εκφράσει έντονο ενδιαφέρον να
γίνει μέλος. Μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν πρόσφατα είναι η Ινδονησία, η
Αίγυπτος, η Αιθιοπία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Σαουδική
Αραβία αναφέρεται επίσης ως μέλος, αν και δεν το έχει επιβεβαιώσει ακόμη
επίσημα, ενώ χώρες όπως η Αλγερία και η Μαλαισία έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον, με
δεκάδες άλλες να ακολουθούν.
Με μπλε τα
αρχικά μέλη, με γαλάζια τα νέα, με το κίτρινο η Ινδονησία που προστέθηκε το
2025. Πηγή: DeutscheWelle
Πρωταρχικά, ο
φόβος του Τραμπ πηγάζει από τις προσπάθειες της BRICS να υπονομεύσει την
κυριαρχία του αμερικανικού δολαρίου, μια διαδικασία γνωστή ως
«αποδολαριοποίηση».
Η Ρωσία και η
Κίνα, έχοντας βιώσει τις συνέπειες των δυτικών κυρώσεων και δασμών,
πρωτοστατούν σε αυτή την προσπάθεια. Οι δύο χώρες διευθετούν πλέον ενεργειακές
συμφωνίες στα εθνικά τους νομίσματα, το ρούβλι και το γιουάν.
Η τάση αυτή
επεκτείνεται και σε άλλα μέλη. Η Ινδία, για παράδειγμα, από το 2023 πληρώνει
για την αγορά φθηνού ρωσικού πετρελαίου όχι μόνο σε γιουάν και ρούβλια, αλλά
ακόμη και σε ντιράμ των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αναζητώντας ενεργά
εναλλακτικούς διακανονισμούς .
Αυτή η κίνηση
θεωρείται άμεση επίθεση στην οικονομική υπεροχή της Αμερικής, καθώς το καθεστώς
του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος αποτελεί θεμέλιο της ισχύος
της.
Ο Τραμπ έχει
δηλώσει την πρόθεσή του να προστατεύσει το δολάριο και έχει απειλήσει με την
επιβολή πρόσθετων δασμών σε χώρες που υποστηρίζουν τις «αντιαμερικανικές
πολιτικές» της BRICS.
Δεύτερον, η
ομάδα αντιπροσωπεύει πλέον το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας και σχεδόν
το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού. Σύμφωνα με αναλυτές, η BRICS έχει έναν «πολύ
σαφώς αντιδυτικό» χαρακτήρα, με στόχο την αλλαγή της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων
και τη δημιουργία ενός πολυπολικού κόσμου λιγότερο εξαρτημένου από τη Δύση.
Πολλές χώρες του Παγκόσμιου Νότου έλκονται από την ομάδα, καθώς πιστεύουν ότι
θα ενισχύσει τη φωνή τους στη διεθνή σκηνή.
Τέλος, η
BRICS υιοθετεί κοινές θέσεις σε γεωπολιτικά ζητήματα που έρχονται σε αντίθεση
με τις πολιτικές των ΗΠΑ. Σε πρόσφατη σύνοδο κορυφής, οι ηγέτες της επέκριναν
τις μονομερείς κυρώσεις και τους προστατευτικούς δασμούς, χωρίς να κατονομάσουν
ευθέως τον Τραμπ.
Επίσης,
εξέφρασαν την υποστήριξή τους για την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση και
ζήτησαν μεταρρυθμίσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, προκειμένου να
αποκτήσουν μόνιμες έδρες η Βραζιλία, η Ινδία και ένα αφρικανικό έθνος, κάτι που
θα μείωνε την επιρροή των ΗΠΑ.
Παρόλο που
υπάρχουν εσωτερικές διαφωνίες εντός της BRICS, όπως η διαμάχη μεταξύ Ινδίας και
Κίνας και η περιορισμένη μέχρι στιγμής πρόοδος για τη δημιουργία εναλλακτικών
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, η αυξανόμενη φιλοδοξία και η ενωμένη ρητορική της
ομάδας ερμηνεύονται από τον Τραμπ ως άμεση πρόκληση για την αμερικανική ισχύ.