Περισσότεροι από 1.500 επιπλέον θάνατοι καταγράφηκαν σε 12 ευρωπαϊκές πόλεις από τις 23 Ιουνίου έως τις 2 Ιουλίου, εξαιτίας των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με έκθεση του οργανισμού World WeatherAttribution, μιας διεθνούς συνεργασίας με τη συμμετοχή της Βρετανίας, των ΗΠΑ, της Ινδίας και του Ερυθρού Σταυρού.
Στην Αθήνα, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, σημειώθηκαν 175
θάνατοι, εκ των οποίων οι 96 θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί εάν δεν υπήρχε η
επίδραση της κλιματικής αλλαγής. Ο παθολόγος και διδάκτορας του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων, Γιώργος Παππάς, σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM, διευκρίνισε ότι
το 75% των θανόντων ήταν άτομα άνω των 75 ετών. Χαρακτήρισε δε τον αριθμό των
θανάτων “τρομακτικό” και προειδοποίησε ότι πρόκειται για μια εικόνα του
μέλλοντος, τονίζοντας την ανάγκη για προσαρμογή όχι μόνο σε προσωπικό επίπεδο,
αλλά και στον τρόπο ζωής μας – σε κτίρια, μέσα μεταφοράς, πράσινους χώρους κ.ά.
Τι σημαίνει «επιπρόσθετοι θάνατοι»;
Ο κ. Παππάς εξηγεί ότι κάθε χρόνο υπάρχουν θάνατοι που
σχετίζονται με τη ζέστη, αλλά φέτος καταγράφηκε αύξηση 65% στους θανάτους
αυτούς σε σύγκριση με τα συνήθη επίπεδα, εξαιτίας των εντονότερων και πιο
παρατεταμένων κυμάτων καύσωνα. Στην Αθήνα το ποσοστό αυτό φτάνει το 55%.
Ο «κανόνας των 30 λεπτών» για τη θερμοπληξία
Όπως επισημαίνει ο γιατρός, οι υψηλές θερμοκρασίες
προκαλούν ποικίλες αντιδράσεις στο σώμα – από ήπια αφυδάτωση και δυσκοιλιότητα,
κυρίως σε ηλικιωμένους, μέχρι πιο σοβαρά συμπτώματα όπως κράμπες, ζάλη,
εξανθήματα και δροτσίλες.
Σε ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να επέλθει θερμική
καταπληξία, δηλαδή διαταραχή της κυκλοφορίας του αίματος με μεταφορά του κυρίως
προς το δέρμα και στέρησή του από ζωτικά όργανα όπως οι νεφροί και ο εγκέφαλος.
Αυτό οδηγεί σε θερμικό σοκ, που συνοδεύεται από υψηλό πυρετό και νευρολογικά
συμπτώματα.
Ο «κανόνας των 30 λεπτών» αφορά το χρονικό διάστημα εντός
του οποίου πρέπει να έχει διαγνωστεί το περιστατικό, να έχει μεταφερθεί ο
ασθενής, να αποκλειστούν άλλα αίτια και να έχει ξεκινήσει η διαδικασία ψύξης
του σώματος, ώστε να μειωθεί η θερμοκρασία σε ασφαλές επίπεδο. Η θερμοπληξία
απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.
Ουσίες που αυξάνουν τον κίνδυνο θερμοπληξίας
Ο κ. Παππάς σημειώνει ότι πολλοί ηλικιωμένοι λαμβάνουν
φάρμακα, συχνά συνδυαστικά και χωρίς ιατρική καθοδήγηση, που επηρεάζουν το
κέντρο θερμορύθμισης ή την ικανότητα εφίδρωσης, καθιστώντας τους πιο ευάλωτους
στη ζέστη.
Επιπλέον, επισημαίνει ουσίες που αυξάνουν τον μεταβολισμό
και, συνεπώς, τη θερμική παραγωγή του οργανισμού, όπως:
Καρνιτίνη και «πράσινα τσάγια για τον μεταβολισμό»
Διεγερτικά για
συγκέντρωση
Κοκαΐνη
Διουρητικά
(λόγω απώλειας υγρών)
Όλες οι παραπάνω ουσίες μπορούν να συμβάλουν στην
πρόκληση θερμοπληξίας, ειδικά αν συνυπάρχουν με υψηλές θερμοκρασίες.
Η θερμοπληξία δεν απειλεί μόνο ευπαθείς ομάδες
Ο γιατρός επισημαίνει ότι ακόμη και υγιείς νέοι μπορεί να
βρεθούν σε κίνδυνο, ειδικά όταν υπερβάλλουν στην άσκηση εν μέσω καύσωνα,
πιστεύοντας ότι είναι «υπεραθλητές». Η τάση για υπερβολική άσκηση, συχνά υπό
την πίεση προσωπικών προπονητών (trainers/coaches), οδηγεί σε θερμοπληξία άσκησης,
δηλαδή υπερθέρμανση λόγω συνδυασμού εξωτερικής ζέστης και εσωτερικής
μεταβολικής δραστηριότητας.
Το ίδιο ισχύει και για άτομα που εργάζονται σε συνθήκες
φυσικής καταπόνησης κατά τη διάρκεια ημερών με πολύ υψηλές θερμοκρασίες.