Στέλιος Κούλογλου
Λίγες μέρες πριν κλείσουν 80 χρόνια από την τραγωδία στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, ο Ντόναλντ Τραμπ διέταξε δύο πυρηνικά υποβρύχια να προσεγγίσουν τη Ρωσία. Θυμωμένος με κάποια ανάρτηση του Μεντβέντεφ, του πρώην Ρώσου προέδρου και στενού συνεργάτη του τωρινού, έκανε πάλι τον καμπόσο.
Τα πυρηνικά υποβρύχια των ΗΠΑ -όπως και τα ρωσικά άλλωστε- βρίσκονται σε συνεχή ετοιμότητα και είναι ικανά να χτυπήσουν στόχους στη Ρωσία ανά πάσα στιγμή, από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Αλλά ακόμη και αυτός ο φτηνός θεατρινισμός, δείχνει πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα σε όλο τον κόσμο, σχετικά με την απειλή του πυρηνικού πολέμου.
Περίπου 220.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι μεταξύ 6 και 9 Αυγούστου και μέχρι το τέλος του 1945. Μεταξύ αυτών, περίπου 38.000 παιδιά.
Όσοι επέζησαν, οι hibakusha, είναι η ζωντανή μνήμη του πυρηνικού τρόμου. Έχουν σημαδευτεί για πάντα, σωματικά και ψυχικά: ασθένειες που προκλήθηκαν από τη ραδιενέργεια, κοινωνικός αποκλεισμός, μετατραυματικό στρες, αποβολές… Οι απόγονοί τους κουβαλάνε επίσης το βάρος, στο σώμα τους και την ψυχή τους.
Κανονικά οι «στρογγυλοί» επέτειοι θα έπρεπε να δώσουν αφορμή για περισυλλογή. Να όμως που δεν είναι μόνο ο Τραμπ, ούτε ο Πούτιν που απειλεί κάθε τόσο την Ουκρανία με χρήση πυρηνικών. Ούτε μόνο οι ηγέτες της Βόρειας Κορέας, της Ινδίας και του Πακιστάν. Στην Ευρώπη αφθονούν τελευταία οι δηλώσεις που προβάλλουν την ανάγκη ανάπτυξης νέων πυρηνικών όπλων, για να προστατευθεί δήθεν η Γηραιά Ήπειρος.
Ενώ ο Ούρσουλα φον ντερ Λαίεν σέρνει τον χορό των εξοπλισμών, ο Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε Γαλλία και Βρετανία να αναπτύξουν μια πυρηνική ομπρέλα για όλη την Ευρώπη. Πριν από ένα μήνα, μιλώντας στις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις, εξήγησε με πολεμικούς τόνους: «Για να είσαι ελεύθερος σε αυτόν τον κόσμο, πρέπει να σε φοβούνται. Για να σε φοβούνται, πρέπει να είσαι ισχυρός».
Πώς συμβιβάζονται τέτοιες δηλώσεις, σχολιάζει η γαλλική Liberation, «με όσα ο Μακρόν έγραψε το 2023, στο βιβλίο επισκεπτών του Μουσείου Ειρήνης της Χιροσίμα, αυτά τα λόγια συμπόνιας που δανείστηκε από τον Αλμπέρ Καμύ: ”η ειρήνη είναι ο μόνος αγώνας που αξίζει να δοθεί”.Αν και τα πυρηνικά όπλα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί από το 1945, το ταμπού γύρω από τη χρήση τους αρχίζει να σπάει».
Ενώ ο «πολιτισμένος» δυτικός κόσμος φλερτάρει με την ιδέα της συλλογικής αυτοκτονίας, μία σειρά από χώρες υπέγραψαν την Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων (TPNW).
Υιοθετήθηκε το 2017 στα Ηνωμένα Έθνη και τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2021. Είναι η πρώτη διεθνής συμφωνία που απαγορεύει πλήρως τα πυρηνικά όπλα.
Καμία πυρηνική δύναμη (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Ην. Βασίλειο, Ινδία, Πακιστάν, Ισραήλ, Β. Κορέα) ούτε χώρες μέλη του ΝΑΤΟ (όπως η Ελλάδα) έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη — ορισμένες απλώς έχουν συμμετάσχει ως παρατηρητές.
Πόσες πυρηνικές κεφαλές έχει κάθε χώρα. Η δεξιά στήλη, η σύγκριση με το 2024.
Οι υπέρμαχοι των πυρηνικών όπλων υποστηρίζουν ότι χάρις στην πυρηνική «ισορροπία του τρόμου», αποφεύχθηκε επί 80 χρόνια μία νέα Χιροσίμα. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη για αυτό, απαντούν οι χώρες μέλη της συνθήκης TPNW. Και σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει λόγος να προστεθεί νέος τρόμος στον ήδη υπάρχοντα. Τα πυρηνικά όπλα που ήδη κυκλοφορούν, αρκούν για να καταστρέψουν τον πλανήτη καμία δεκαριά φορές.
Φυσικά από τον αδίστακτο Πούτιν μέχρι τον ανισόρροπο Αμερικανό πρόεδρο, η απειλή χρήσης πυρηνικών είναι προς το παρόν ρητορική. Αλλά πες-πες, το κλίμα σταδιακά αλλάζει. Χαρακτηριστική περίπτωση, ο Ρώσος πολιτικός επιστήμονας Βλαντιμίρ Παστούχοφ που επαίνεσε την απειλητική χειρονομία του Τραμπ με τα υποβρύχια, σε μια ανάρτηση στο Telegram:
«Τώρα η Μόσχα πρέπει να πειστεί ότι δεν ήταν απλώς ένα από τα αστεία του Τραμπ. Αλλά πιστεύω στον Τραμπ: είναι αρκετά τρελός για κάτι τέτοιο. Ο Πούτιν φαίνεται τελικά να βρήκε έναν ισάξιο αντίπαλο».
To μήνυμα από τη Χιροσίμα, σαν σήμερα πριν από 80 χρόνια, είναι τελείως διαφορετικό: δεν παίζεις με τα πυρηνικά όπλα. Όχι μόνο δεν τα χρησιμοποιείς, αλλά ούτε τα βάζεις στο στόμα σου.