Μόνικα Αρτινού
Η παρατήρηση της Joy Milne, μιας γυναίκας με κληρονομική υπεροσμία, υπερευαισθησία δηλαδή στις οσμές, ότι ο σύζυγός της, Les, ανέδιδε μια νέα, «μουσκεμένη» οσμή, έγινε χρόνια πριν εκείνος διαγνωστεί με τη νόσο του Parkinson.
Η Joy το κατάλαβε αργότερα, όταν σε μια συνάντηση ασθενών με Parkinson, διαπίστωσε ότι όλοι μοιράζονταν την ίδια χαρακτηριστική μυρωδιά.
Η εξαιρετική της ικανότητα επιβεβαιώθηκε επιστημονικά όταν, σε ένα πείραμα, αναγνώρισε σωστά έξι ασθενείς μυρίζοντας τα μπλουζάκια τους και προέβλεψε με επιτυχία ότι ένα ακόμη άτομο από την ομάδα ελέγχου θα διαγνωστεί με τη νόσο, κάτι που συνέβη έναν χρόνο αργότερα .
Αυτή η αποκάλυψη πυροδότησε μια εντατική επιστημονική προσπάθεια για την αποκωδικοποίηση της «υπογραφής» των ασθενειών μέσω της οσμής. Η βάση αυτής της προσέγγισης είναι οι πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs), χημικές ουσίες που απελευθερώνει το σώμα μας και οι οποίες μεταβάλλονται όταν ο μεταβολισμός μας αλλάζει λόγω ασθένειας.
Ο Bruce Kimball, χημικός οικολόγος στο Monell Chemical Senses Centre, σημειώνει στο BBC, ότι σχεδόν πάντα υπάρχει μια οσφρητική διαφορά ανάμεσα σε μια υγιή και μια μη υγιή κατάσταση .
Οι ερευνητές έχουν ήδη συνδέσει συγκεκριμένες οσμές με παθήσεις. Για παράδειγμα, η φρουτώδης μυρωδιά στην αναπνοή ατόμων με διαβήτη οφείλεται στη συσσώρευση κετονών, ενώ μια μυρωδιά μούχλας ή αμμωνίας μπορεί να υποδεικνύει ηπατική ή νεφρική νόσο αντίστοιχα . Ακόμη και η φυματίωση έχει συνδεθεί με οσμή που θυμίζει μπαγιάτικη μπύρα .
Στην προσπάθεια ανίχνευσης αυτών των ανεπαίσθητων σημάτων, οι επιστήμονες στρέφονται και στο ζωικό βασίλειο. Τα σκυλιά, με την όσφρησή τους που είναι έως και 100.000 φορές ισχυρότερη από την ανθρώπινη, έχουν εκπαιδευτεί με επιτυχία να ανιχνεύουν καρκίνους του πνεύμονα, του μαστού και του προστάτη.
Σε μια μελέτη, σκυλιά εντόπισαν τον καρκίνο του προστάτη σε δείγματα ούρων με ποσοστό επιτυχίας 99% . Η ικανότητά τους επεκτείνεται στην ανίχνευση του Parkinson, του διαβήτη, επερχόμενων επιληπτικών κρίσεων και της ελονοσίας, μόνο από τη μυρωδιά.
Η τεχνολογία πλέον προσπαθεί να μιμηθεί και να αυτοματοποιήσει αυτή την ικανότητα. Η ερευνήτρια Perdita Barran χρησιμοποιεί αέρια χρωματογραφία-φασματομετρία μάζας για να αναλύσει το σμήγμα του δέρματος, εντοπίζοντας περίπου 3.000 χημικές ενώσεις που μεταβάλλονται σε ασθενείς με Parkinson.
Σε συνεργασία με την ίδια την Joy Milne, η ομάδα της Barran αναπτύσσει ένα απλό τεστ δερματικού επιχρίσματος για την έγκαιρη διάγνωση της νόσου . Παράλληλα, ο φυσικός Andreas Mershin και η εταιρεία του, RealNose.ai, κατασκευάζουν μια «ρομποτική μύτη» για τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη.
Η συσκευή του ενσωματώνει πραγματικούς ανθρώπινους οσφρητικούς υποδοχείς, καλλιεργημένους στο εργαστήριο, και χρησιμοποιεί μηχανική μάθηση για να αναγνωρίσει τα μοτίβα που σηματοδοτούν την ασθένεια . Άλλες έρευνες εστιάζουν στην ανίχνευση εγκεφαλικών τραυματισμών σε αθλητές ή στην κατανόηση γιατί η οσμή των ασθενών με ελονοσία προσελκύει τα κουνούπια.