Μόνικα Αρτινού
Στα ελληνικά θα μπορούσε να αποδοθεί ως «αργός ή ήπιος τουρισμός». Σε κάθε περίπτωση, ο slowtourism (τουρισμός αργής ταχύτητας), που προέκυψε ως απάντηση στους ξέφρενους ρυθμούς της ζωής και τα αρνητικά φαινόμενα του μαζικού τουρισμού, αναπτύσσεται και βρίσκει νέους οπαδούς.
Ο slowtourism θέλει τους ταξιδιώτες να «παραβλέπουν» τους
γρήγορους ρυθμούς και να αφιερώνουν χρόνο για να βιώσουν το ταξίδι με ηρεμία,
σεβασμό στο περιβάλλον και στα τοπικά πολιτισμικά και κοινωνικά στοιχεία.
Η ιδέα του βασίζεται σε επιλογή πιο αργών μέσων
μεταφοράς, όπως το τρένο, το περπάτημα, τα μικρά πλοία ή το ποδήλατο— που
μειώνουν το οικολογικό αποτύπωμα και επιτρέπουν να γνωρίσει κανείς σε βάθος μια
περιοχή, αντί να μετακινείται βιαστικά χωρίς ουσιαστική επαφή με το περιβάλλον.
Το κίνημα αυτό προέρχεται από το ιταλικό κίνημα των
slowfood (1980s), που προωθούσε τοπικά, αυθεντικά προϊόντα τροφίμων ως
αντίδραση στη γρήγορη και μαζική κατανάλωση. Στον ίδιο άξονα, ο slowtourism
ενθαρρύνει τη χρήση τοπικών μέσων μεταφοράς, τη διαμονή σε μικρές οικογενειακές
εστίες, τη γευστική και πολιτιστική επαφή με τον τόπο.
Η σύγχρονη βιομηχανία του τουρισμού, με την ανάπτυξη του
αεροπορικού ταξιδιού και των πακέτων διακοπών, δημιούργησε μια κουλτούρα
γρήγορων ταξιδιών και καταναλωτικών εμπειριών, που επέφερε φθορά στο περιβάλλον
και στην τοπική κοινωνία, όπως γίνεται εμφανές σε πόλεις-τουριστικούς
προορισμούς, π.χ. Βαρκελώνη, Νάπολη, Λισαβόνα.
Το καλοκαίρι, ορισμένα ελληνικά νησιά βουλιάζουν από
τουρίστες και η ζωή γίνεται όλο και πιο δύσκολη για επισκέπτες και μόνιμους
κατοίκους.
O slowtourism προτείνει άλλα μέσα μεταφοράς (τρένο,
ποδήλατο, περπάτημα), σχέση με τον τόπο (ανακάλυψη χωρίς πίεση, σεβασμός στη
φύση και την κοινότητα), άλλη σχέση με τον χρόνο (ελεύθερος, χωρίς προγράμματα)
και τον εαυτό μας.
Τα μονοπάτια προς την ισπανική Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα ή
οι διαδρομές μέσω των γαλλικών καναλιών παρουσιάζονται από την ιστοσελίδα
«ΤheConversation» ως παραδείγματα ταξιδιών που προάγουν την ηρεμία, την επαφή
με τη φύση και την τοπική κουλτούρα.
Υπάρχουν πολλά τα παραδείγματα με τουρίστες που κάνουν
πεζοπορίες στα βουνά, διαδρομές με το ποδήλατο, αλλά και οι ιστορίες μικρών
οικογενειακών ξενώνων που προσφέρουν αυθεντικές εμπειρίες.
Ο ταξιδιώτης δεν είναι απλώς καταναλωτής, αλλά ενεργός
συμμετέχων στην τοπική ζωή.
Ο ποδηλατικός τουρισμός αποτελεί την επιτομή αυτής της
φιλοσοφίας και γνωρίζει εκρηκτική ανάπτυξη. Σύμφωνα με αναλύσεις της αγοράς, ο
κλάδος αποτιμήθηκε στα 7,9 δισεκατομμύρια δολάρια (7,27 δισεκατομμύρια ευρώ) το
2024 και προβλέπεται να αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό άνω του 11% μέχρι το 2033 .
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς κρύβονται οι ιστορίες
ταξιδιωτών που, μέσα από το ποδήλατό τους, βιώνουν μια αίσθηση ριζικής
αυτονομίας και συχνά μια εσωτερική μεταμόρφωση.
Στους αντίποδες του παραδοσιακού μαζικού τουρισμού, ο
slowtourism προβάλλει αξίες που αντανακλούν σεβασμό, φροντίδα και βαθύτερη
επαφή με τους ταξιδιωτικούς προορισμούς και τις κοινωνίες τους, επαναφέροντας
την έννοια του ταξιδιού ως μέσο πνευματικής και ψυχικής ευημερίας.
Αυτή η φιλοσοφία ταξιδιού αναμένεται να κερδίσει ολοένα
και μεγαλύτερη δημοτικότητα τα επόμενα χρόνια. Για την Ελλάδα και τα
υπερφορτωμένα τουριστικά αξιοθέατα της, μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική
πρόταση με θετικές οικονομικές και οικολογικές συνέπειες.