Μαργαρίτα Φράγκου
Εργαστήρια μακροζωίας, «νησιά αθανασίας» και χάπια από εκχύλισμα σταφυλιού: η Κίνα έχει μετατρέψει τη μάχη ενάντια στη γήρανση σε εθνικό σχέδιο.
Παρά την επιστημονική ασάφεια
πολλών ειδήσεων που βγαίνουν στη δημοσιότητα, η βιομηχανία μακροζωίας
εκτοξεύεται, με την υποστήριξη τόσο του κράτους όσο και της αγοράς.
Η συζήτηση άναψε πρόσφατα όταν
μικρόφωνο της κρατικής τηλεόρασης κατέγραψε τον ΣιΤζινπίνγκ και τον Βλαντιμίρ
Πούτιν να μιλούν για τη δυνατότητα οι άνθρωποι να ζουν μέχρι τα 150 χρόνια ή και για πάντα. Αν και πολλοί αντέδρασαν
έντρομοι, στα εργαστήρια της LonviBiosciences στη Σενζέν δεν υπήρξε καμία
ενόχληση.
«Το να ζήσουμε μέχρι τα 150
είναι απολύτως ρεαλιστικό», λέει ο ΛιουΚινγκχούα, επικεφαλής τεχνολογίας της
start-up που αναπτύσσει χάπια κατά της γήρανσης από εκχύλισμα κουκουτσιού
σταφυλιού. «Σε λίγα χρόνια αυτό θα είναι πραγματικότητα».
Παρότι δεν συμμερίζεται το
όραμα περί νίκης επί του θανάτου, ο Λιου πιστεύει πως η πρόοδος είναι τόσο
ραγδαία ώστε «σε πέντε με δέκα χρόνια, κανείς δεν θα παθαίνει καρκίνο».
Δηλώσεις που για την επιστημονική κοινότητα ακούγονται υπερβολικές, αλλά
αντικατοπτρίζουν τον ενθουσιασμό γύρω από μια βιομηχανία που αναπτύσσεται
εκθετικά, σημειώνει το δημοσίευμα των NewYorkTimes.
Η αναζήτηση του «ελιξιρίου της
ζωής» στην Κίνα έχει βαθιές ρίζες: ξεκινά από τον πρώτο αυτοκράτορα, Τσιν
ΣιΧουάνγκ, ο οποίος έστειλε τους υπηκόους του να βρουν αντικαρκινικά φίλτρα και
δημιούργησε έναν υπόκοσμο από τερακότα για την αιώνια προστασία του. Ο
αυτοκράτορας πέθανε στα 49, πιθανώς από υδράργυρο που του χορηγήθηκε ως…
αντιγηραντική θεραπεία.
Σήμερα, το πεδίο είναι πολύ
διαφορετικό, όμως ο αέρας της υπερβολής δεν έχει εξαλειφθεί. Παρά τις δόσεις
«απατεωνιάς» που χαρακτηρίζουν τον χώρο, οι κρατικές επενδύσεις και το τεράστιο
ενδιαφέρον της κοινωνίας έχουν ενισχύσει τη νομιμοποίηση και τη δυναμική μιας
συνεχώς διευρυνόμενης αγοράς.
Η Κίνα επιδιώκει να φτάσει —και
όπου μπορεί να ξεπεράσει κιόλας— τις ΗΠΑ και άλλες χώρες στον τομέα της
βιοτεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Η μακροζωία έχει ανακοινωθεί ως
εθνική προτεραιότητα, με δισεκατομμύρια να κατευθύνονται σε έρευνα και εμπορικές
εφαρμογές.
Ο ΒάντιμΓκλάντισσεφ, καθηγητής
της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ και πρωτοπόρος της έρευνας για τη γήρανση,
σημειώνει πως οι Κινέζοι επιστήμονες «προοδεύουν εξαιρετικά γρήγορα».
Ο ίδιος βρέθηκε πρόσφατα σε δύο
συνέδρια στην Κίνα και διαπίστωσε ότι το επίπεδο της έρευνας έχει σχεδόν
καλύψει το μέχρι πρότινος χάσμα με τη Δύση.
Το προσδόκιμο ζωής στην Κίνα
έφτασε πέρυσι τα 79 χρόνια, πέντε περισσότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Απέχει ακόμη από τα 85 της Ιαπωνίας — και πολύ περισσότερο από τα 150 που
ανέφεραν αστειευόμενοι (ή μήπως όχι;) ο Σι και ο Πούτιν.
Η συζήτηση για την υγεία των
ηγετών είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην Κίνα. Ένα βίντεο που είχε κυκλοφορήσει το
2019 και στη συνέχεια λογοκρίθηκε έκανε λόγο για το «Σχέδιο Υγείας 981», που θα
επεκτείνει τη ζωή των ανώτατων στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος έως τα 150
χρόνια.
Το βίντεο αναφερόταν στο
περίφημο νοσοκομείο 301 του Πεκίνου, που φροντίζει τους ηγέτες της χώρας.
Παράλληλα, η άνθηση της μεσαίας
τάξης και η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος ενίσχυσαν την κοινωνική ζήτηση
για αντιγηραντικές λύσεις. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η TimePie, μια
εταιρεία στη Σαγκάη που ξεκίνησε με συμπληρώματα διατροφής και πλέον
διοργανώνει διεθνή συνέδρια και εκδίδει περιοδικό αφιερωμένο στη μακροζωία.
«Κανείς στην Κίνα δεν μιλούσε
για μακροζωία πριν — μόνο πλούσιοι Αμερικανοί», λέει ο συνιδρυτής της Γκαν
Γιου. «Τώρα οι Κινέζοι ενδιαφέρονται και έχουν τα χρήματα.»
Σε πρόσφατο συνέδριο της
TimePie, επιστήμονες και επιχειρηματίες συνυπήρχαν σε έναν χώρο όπου
παρουσιάζονταν από κρέμες και υπερτροφές μέχρι κρυοθαλάμους. Η Rlab, εταιρεία
που διακηρύσσει πως «η τεχνολογία μπορεί να σταματήσει τη γήρανση», έστησε ένα
είδος τηλεφωνικού θαλάμου — έναν κρύο θάλαμο στους -200°F.
Οι επισκέπτες μπαινόβγαιναν
γρήγορα, ενώ άλλες εταιρείες διαφήμιζαν «νησιά αθανασίας», που προς το παρόν
παραμένουν περισσότερο υπόσχεση παρά πραγματικότητα.
Ωστόσο, το συνέδριο δεν ήταν
μόνο εμπορικό πανηγύρι. Παρευρέθηκαν κορυφαίοι επιστήμονες όπως ο ΣτιβΧόρβαθ, ο
ερευνητής που ανέπτυξε το πρώτο «ρολόι γήρανσης». Ο ίδιος αναγνώρισε ότι οι
υπερβολές δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά πρόσθεσε ότι «κανείς σοβαρός δεν μιλά πια
για αθανασία στα επιστημονικά συνέδρια».
Στη Σενζέν, η LonviBiosciences
προσπαθεί να κρατήσει πιο χαμηλό προφίλ. Οι επιστήμονές της βασίζονται σε
έρευνα του 2021 που έδειξε ότι μια φυσική ουσία, η προκυανιδίνη C1 από
εκχύλισμα σταφυλιού, επιμήκυνε τη ζωή ποντικών σκοτώνοντας «ζόμπι-κύτταρα» —
γερασμένα κύτταρα που δεν πεθαίνουν και βλάπτουν τους ιστούς. Η μελέτη δέχτηκε
αργότερα κριτική, αλλά τα ευρήματα έχουν εν μέρει επιβεβαιωθεί από άλλες
ομάδες.
Η μετάβαση από ποντίκια σε
ανθρώπους όμως είναι μακρά και δύσκολη. Ο Αμερικανός γιατρός Ντέιβιντ Μπαρζιλάι
υπενθυμίζει ότι ουσίες όπως η ραπαμυκίνη είχαν εκπληκτικά αποτελέσματα σε ζώα
αλλά παραμένουν αβέβαιες για υγιείς ενήλικες. Η Κίνα, λέει, «παίρνει σοβαρά τη
βιολογία της γήρανσης», αλλά «η πρόοδος απαιτεί όχι μόνο περισσότερη έρευνα,
αλλά καλύτερη».
Οι υπεύθυνοι της Lonvi
πιστεύουν πως τα χάπια τους, συνδυασμένα με υγιεινή ζωή, μπορούν να βοηθήσουν
τους ανθρώπους να φτάσουν τα 120 χρόνια. Και βλέπουν τεράστια αγορά που δεν
αφορά μόνο στους ανθρώπους, αλλά και στα κατοικίδια.
Όπως λέει ο διευθύνων σύμβουλος
Γιπ, «οι πλούσιοι είναι σαν τον Τσιν ΣιΧουάνγκ· αναζητούν την αθανασία ή
τουλάχιστον λίγα χρόνια παραπάνω».