Μόνικα Αρτινού
Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας, η Ουκρανία αντιμετωπίζει όχι μόνο διαρκείς στρατιωτικές επιθέσεις αλλά και μια σειρά εσωτερικών πολιτικών και νομικών αναταράξεων.
Δύο παράλληλες υποθέσεις –η δίωξη του πρώην επικεφαλής της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού Ukrenergo, Βολοντίμιρ Κουντρίτσκι, και ένα σκάνδαλο διαφθοράς αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων στον ενεργειακό τομέα– έχουν προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για την πορεία της ουκρανικής δημοκρατίας.
Ο Κουντρίτσκι, ο οποίος διατηρούσε την παροχή ρεύματος ακόμα και υπό σφοδρές ρωσικές επιθέσεις, απολύθηκε αιφνιδίως το 2024.
Κατηγόρησε δημόσια την κυβέρνηση του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι για υπερσυγκέντρωση εξουσίας και προειδοποίησε για τον κίνδυνο διαφθοράς στην Ukrenergo.
Οι υποστηρικτές του βλέπουν τη δίωξη του για υπεξαίρεση ως πολιτικά υποκινούμενη – μια προσπάθεια φίμωσης και εκφοβισμού. Οι κατηγορίες αφορούν συμφωνία επτά ετών για έργα υποδομής που δεν υλοποιήθηκαν, ενώ τα χρήματα επιστράφηκαν.
Ακτιβιστές κατά της διαφθοράς, όπως η Ντάρια Καλένιουκ, και βουλευτές της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία πως πλούτισε ο πρώην επικεφαλής.
Η υπόθεση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς η Ρωσία κλιμακώνει τις επιθέσεις της σε υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, απειλώντας τον φετινό χειμώνα με παρατεταμένες διακοπές ρεύματος και θέρμανσης για εκατομμύρια Ουκρανούς.
Κάποιοι αναλυτές θεωρούν ότι ο Κουντρίτσκι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποδιοπομπαίος τράγος για πιθανές αστοχίες του ενεργειακού συστήματος.
Αυτές τις μέρες, η χώρα συγκλονίζεται από το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς της προεδρίας Ζελένσκι.
Η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης Διαφθοράς (NABU) και η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς (SAP) αποκάλυψαν, έπειτα από 15μηνη έρευνα, κύκλωμα που φέρεται να υπεξαίρεσε περίπου 100 εκατ. δολάρια μέσω παραποιημένων συμβάσεων στην κρατική πυρηνική εταιρεία Energoatom.
Στην υπόθεση εμπλέκονται πρώην και νυν αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Δικαιοσύνης Γκέρμαν Γκαλουστσένκο (που διετέλεσε υπουργός Ενέργειας), ο επιχειρηματίας Τιμούρ Μίντιτς –στενός φίλος και πρώην συνεργάτης του Ζελένσκι στην εταιρεία παραγωγής Kvartal 95– και πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης.
Ο Μίντιτς, με δεσμούς στον ολιγάρχη Ίχορ Κολομόισκι, θεωρείται ο εγκέφαλος του κυκλώματος. Σύμφωνα με την NABU, διέφυγε στο Ισραήλ προτού του ασκηθούν κατηγορίες, ενώ οι αρχές διερευνούν ποιος τον προειδοποίησε.
Ο Γκαλουστσένκο τέθηκε σε αναστολή καθηκόντων, υποστηρίζοντας ότι θα υπερασπιστεί τον εαυτό του, ενώ άλλοι κατηγορούμενοι αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.
Το σκάνδαλο ξέσπασε ενώ η Ουκρανία βιώνει κυκλικά μπλακ άουτ λόγω των ρωσικών επιθέσεων και η κυβέρνηση δαπανά τεράστια ποσά για την προστασία υποδομών.
Η χρονική σύμπτωση εντείνει την ανησυχία ότι η ίδια η ενέργεια, κρίσιμος τομέας για την επιβίωση της χώρας, έχει γίνει πεδίο διαπλοκής και πηγή πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Αν και ο πρόεδρος δεν κατηγορείται άμεσα, τα δύο περιστατικά –η δίωξη Κουντρίτσκι και η διαφθορά στην Energoatom– συνδυάζονται με προηγούμενες προσπάθειες της προεδρίας να περιορίσει την ανεξαρτησία των αρχών κατά της διαφθοράς.
Το καλοκαίρι, η κυβέρνηση επιχείρησε να θέσει τις δύο υπηρεσίες, NABU και SAP, υπό την εποπτεία πολιτικά διορισμένου εισαγγελέα, προκαλώντας τις πρώτες μαζικές διαδηλώσεις από την έναρξη της εισβολής. Μετά τις πιέσεις της Ε.Ε., ο Ζελένσκι υποχώρησε.