Μόνικα Αρτινού
Η Παγκόσμια Εβδομάδα Ευαισθητοποίησης για την Αντοχή στα Αντιμικροβιακά (AMR) πραγματοποιείται από τις 18 έως τις 24 Νοεμβρίου. Τα αντιμικροβιακά είναι φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη και την αντιμετώπιση μολυσματικών ασθενειών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ανθρώπους, ζώα και φυτά και περιλαμβάνουν αντιβιοτικά, αντιιικά, αντιμυκητιασικά και αντιπαρασιτικά.
Παρόλο που η αντοχή σε αυτά τα
φάρμακα μπορεί να εμφανιστεί φυσιολογικά, λόγω γενετικών αλλαγών στα παθογόνα
με την πάροδο του χρόνου, η διαδικασία αυτή μπορεί να επιδεινωθεί όταν οι
άνθρωποι χρησιμοποιούν αντιμικροβιακά υπερβολικά συχνά ή δεν ολοκληρώνουν
πλήρως την αγωγή τους.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι
θανατηφόρο, με επικίνδυνα στελέχη βακτηρίων να απειλούν ζωές και να περιορίζουν
τη δυνατότητα αντιμετώπισης κοινών λοιμώξεων και, ως συνέπεια, να εμποδίζουν
σωτήριες ιατρικές πράξεις, από χημειοθεραπείες για καρκίνο έως και καισαρικές
τομές.
Μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ
αναδεικνύει σημαντικές διαφορές στις πρακτικές συνταγογράφησης αντιβιοτικών
ανάμεσα στις χώρες. Μεταξύ αυτών που παρείχαν δεδομένα, η Ελλάδα είχε το
υψηλότερο ποσοστό συνταγογράφησης το 2023, με 26,7 καθορισμένες ημερήσιες
δόσεις (DDD) ανά 1.000 άτομα. Το ποσοστό
αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, που είναι 16 DDD, και σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με τη Σουηδία και
την Ολλανδία, όπου τα ποσοστά ήταν 8,7 και 8,8 DDD ανά 1.000 άτομα αντίστοιχα.
Η άσκοπη χρήση των
αντιβιοτικών, αποτελεί ένα μεγάλο θέμα δημόσιας υγείας. Η Ελλάδα καταγράφει μια
θλιβερή πρωτιά στη Ευρώπη, αφού η χώρα μας είναι πρώτη σε θανάτους που σχετίζονται με την
υπερκατανάλωση αντιβιοτικών σε σχέση με τον πληθυσμό σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό
Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων.
Παρόλο που η συνολική ποσότητα
αντιβιοτικών που συνταγογραφούνται έχει μειωθεί στις περισσότερες χώρες του
ΟΟΣΑ, η Φινλανδία (-5,8 DDD/1.000) και ο
Καναδάς (-5,6 DDD/1.000) έχουν καταγράψει τις
μεγαλύτερες μειώσεις από το 2013. Ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι τα αντιβιοτικά θα πρέπει
να συνταγογραφούνται μόνο όταν υπάρχουν σαφείς επιστημονικές ενδείξεις που το
δικαιολογούν.
Η αντοχή στα αντιβιοτικά μπορεί
να συσσωρευτεί και με πιο έμμεσους τρόπους, όπως μέσω της κατανάλωσης κρέατος
ζώων που έχουν τραφεί με τροφή περιέχουσα αντιβιοτικά, ή μέσω της λήψης κρέατος
ή γαλακτοκομικών προϊόντων που έχουν μολυνθεί με παθογόνα ανθεκτικά στα
αντιβιοτικά. Δεδομένα του 2020 δείχνουν ότι χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Κίνα και η
Αυστραλία στηρίζονται πολύ περισσότερο στην πρακτική χορήγησης αντιβιοτικών σε
ζώα σε σύγκριση με χώρες όπως η Νορβηγία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.