Σε εσωτερικό έγγραφο που συντάχθηκε στα τέλη του περασμένου έτους, η εταιρία-κολοσσός των social media, Meta, προέβλεψε ότι θα κέρδιζε περίπου το 10% των συνολικών ετήσιων εσόδων της – ήτοι 16 δισεκατομμύρια δολάρια – από την προβολή διαφημίσεων για απάτες και απαγορευμένα αγαθά, όπως αποκαλύπτει το Reuters σε ειδικό ρεπορτάζ.
Μια σειρά από αδημοσίευτα έγγραφα που εξετάστηκαν από το Reuters δείχνουν επίσης ότι ο γίγαντας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, για τουλάχιστον τρία χρόνια, απέτυχε να εντοπίσει και να σταματήσει μια χιονοστιβάδα διαφημίσεων που εξέθεταν τους δισεκατομμύρια χρήστες του Facebook, του Instagram και του WhatsApp σε δόλια σχήματα ηλεκτρονικού εμπορίου και επενδύσεων, παράνομα διαδικτυακά καζίνο και πώληση απαγορευμένων ιατρικών προϊόντων.
Κατά μέσο όρο, όπως σημειώνει ένα έγγραφο του Δεκεμβρίου 2024, η εταιρεία προβάλλει στους χρήστες των πλατφορμών της περίπου 15 δισεκατομμύρια «υψηλότερου κινδύνου» δόλιες διαφημίσεις – εκείνες που δείχνουν σαφή σημάδια απάτης – κάθε μέρα.
Η Meta κερδίζει περίπου 7 δισεκατομμύρια δολάρια σε ετήσια έσοδα από αυτή την κατηγορία διαφημίσεων απάτης κάθε χρόνο, αναφέρει ένα άλλο έγγραφο του 2024.
Τιμωρητικές χρεώσεις αντί για απαγόρευση
Μεγάλο μέρος της απάτης προερχόταν από marketers που ενεργούσαν αρκετά ύποπτα ώστε να επισημανθούν από τα εσωτερικά συστήματα προειδοποίησης της Meta.
Ωστόσο, τα έγγραφα δείχνουν ότι η εταιρεία απαγορεύει διαφημιστές μόνο εάν τα αυτοματοποιημένα συστήματά της προβλέψουν ότι οι marketers είναι τουλάχιστον 95% βέβαιο ότι διαπράττουν απάτη.
Εάν η εταιρεία είναι λιγότερο βέβαιη – αλλά εξακολουθεί να πιστεύει ότι ο διαφημιστής είναι πιθανός απατεώνας – η Meta χρεώνει υψηλότερες τιμές διαφήμισης ως ποινή, σύμφωνα με τα έγγραφα. Η ιδέα είναι να αποθαρρυνθούν οι ύποπτοι διαφημιστές από το να τοποθετούν διαφημίσεις.
Τα έγγραφα σημειώνουν επιπλέον ότι οι χρήστες που κάνουν κλικ σε δόλιες διαφημίσεις είναι πιθανό να δουν περισσότερες από αυτές, λόγω του συστήματος εξατομίκευσης διαφημίσεων της Meta.
Οι λεπτομέρειες της εμπιστευτικής αυτοαξιολόγησης της Meta προέρχονται από έγγραφα που συντάχθηκαν μεταξύ του 2021 και φέτος, σε όλα τα τμήματα της Meta.
Μαζί, αντικατοπτρίζουν τις προσπάθειες της εταιρείας να ποσοτικοποιήσει την κλίμακα της κατάχρησης στις πλατφόρμες της – και τον δισταγμό της εταιρείας να λάβει σκληρά μέτρα – με τρόπους όμως που θα μπορούσαν να βλάψουν τα επιχειρηματικά της συμφέροντα.
Η απάντηση της meta και η πίεση των ρυθμιστικών αρχών
Σε δήλωσή του, ο εκπρόσωπος της Meta, Άντι Στόουν, είπε ότι τα έγγραφα που είδε το Reuters «παρουσιάζουν μια επιλεκτική άποψη που διαστρεβλώνει την προσέγγιση της Meta στην απάτη».
Είπε επίσης ότι η εσωτερική εκτίμηση για το 10.1% των εσόδων του 2024 από απάτες ήταν «πρόχειρη και υπερβολικά περιεκτική», και ότι η εταιρεία αργότερα διαπίστωσε ότι ο πραγματικός αριθμός ήταν χαμηλότερος.
«Καταπολεμούμε επιθετικά τις απάτες επειδή οι άνθρωποι στις πλατφόρμες μας δεν θέλουν αυτό το περιεχόμενο, οι νόμιμοι διαφημιστές δεν το θέλουν και ούτε εμείς το θέλουμε», είπε ο Στόουν.
Ωστόσο, τα ίδια τα έγγραφα της Meta υποδηλώνουν ότι τα προϊόντα της έχουν γίνει πυλώνας της παγκόσμιας οικονομίας της απάτης.
Μια παρουσίαση του Μαΐου 2025 από το προσωπικό ασφαλείας της εκτίμησε ότι οι πλατφόρμες της εταιρείας εμπλέκονταν στο ένα τρίτο όλων των επιτυχημένων απατών στις ΗΠΑ.
Η Meta αναγνώρισε επίσης σε άλλα εσωτερικά έγγραφα ότι ορισμένοι από τους κύριους ανταγωνιστές της έκαναν καλύτερη δουλειά στην εξάλειψη της απάτης: «Είναι ευκολότερο να διαφημίζεις απάτες στις πλατφόρμες της Meta παρά στην Google», κατέληγε μια εσωτερική ανασκόπηση της Meta τον Απρίλιο του 2025.
Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια στιγμή που οι ρυθμιστικές αρχές παγκοσμίως πιέζουν την εταιρεία.
Στις ΗΠΑ, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SEC) ερευνά τη Meta για τη λειτουργία διαφημίσεων για οικονομικές απάτες.
Στη Βρετανία, μια ρυθμιστική αρχή πέρυσι διαπίστωσε ότι τα προϊόντα της Meta εμπλέκονταν στο 54% όλων των απωλειών που σχετίζονται με απάτες πληρωμών το 2023, ποσοστό υπερδιπλάσιο από όλες τις άλλες κοινωνικές πλατφόρμες μαζί.
Έσοδα από απάτες έναντι προστίμων
Η Meta ζυγίζει το κόστος της ενίσχυσης της επιβολής της κατά των δόλιων διαφημίσεων έναντι του τιμήματος των οικονομικών κυρώσεων από τις κυβερνήσεις.
Τα έγγραφα καθιστούν σαφές ότι η Meta στοχεύει να μειώσει τη παράνομη ροή εσόδων της στο μέλλον, αλλά ανησυχεί ότι οι απότομες μειώσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις επιχειρηματικές της προβλέψεις.
Η Meta έχει αναγνωρίσει εσωτερικά ότι τα ρυθμιστικά πρόστιμα είναι βέβαια, και αναμένει κυρώσεις έως και $1$ δισεκατομμύριο δολάρια.
Αλλά αυτά τα πρόστιμα θα ήταν πολύ μικρότερα από τα έσοδα της Meta από τις δόλιες διαφημίσεις.
Ένα έγγραφο του Νοεμβρίου 2024 αναφέρει πως κάθε έξι μήνες, η Meta κερδίζει 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο από το τμήμα των δόλιων διαφημίσεων που «παρουσιάζουν υψηλότερο νομικό κίνδυνο».
Αυτό το ποσό, σημειώνει το έγγραφο, «σχεδόν σίγουρα υπερβαίνει» το κόστος οποιουδήποτε ρυθμιστικού διακανονισμού.
Αντί να συμφωνήσει εθελοντικά να κάνει περισσότερα, η ηγεσία της εταιρείας αποφάσισε να δράσει μόνο ως απάντηση σε επικείμενη ρυθμιστική δράση.
Η Meta έχει επίσης θέσει «συγκεκριμένους φραγμούς εσόδων». Το πρώτο εξάμηνο του 2025, η ομάδα που ήταν υπεύθυνη για τον έλεγχο των αμφίβολων διαφημιστών δεν επιτρεπόταν να αναλάβει δράσεις που θα μπορούσαν να κοστίσουν στη Meta περισσότερο από το 0,15% των συνολικών εσόδων της εταιρείας (περίπου 135 εκατομμύρια δολάρια).
Η αγνόηση των χρηστών και η υπόθεση του καναδικού στρατού
Ένα έγγραφο από το 2023 δείχνει ότι η Meta αγνοούσε τη συντριπτική πλειονότητα των αναφορών των χρηστών για απάτες.
Το προσωπικό ασφαλείας εκτιμούσε ότι οι χρήστες υπέβαλαν περίπου 100.000 έγκυρες αναφορές απάτης κάθε εβδομάδα, αλλά η Meta αγνόησε ή απέρριψε λανθασμένα το 96% από αυτές.
Τον περασμένο Οκτώβριο, μια στρατολόγος της Βασιλικής Καναδικής Πολεμικής Αεροπορίας διαπίστωσε ότι ο λογαριασμός της στο Facebook είχε χακαριστεί.
Σύντομα, ο λογαριασμός της άρχισε να δημοσιεύει απάτες κρυπτονομισμάτων. Παρά τις δεκάδες αναφορές της ίδιας, των φίλων της και ακόμη και της Καναδικής Αστυνομίας (RCMP), η Meta δεν έκανε τίποτα.
Μετά από περίπου ένα μήνα, ο Μάικ Λάβερι, πρώην αξιωματικός του καναδικού στρατού, την κάλεσε. Είχε χάσει 40.000 καναδικά δολάρια (28.000 δολάρια ΗΠΑ) επενδύοντας στην απάτη κρυπτονομισμάτων, νομίζοντας ότι μιλούσε με την αξιόπιστη φίλη του.
Μέχρι η Meta να κατεβάσει τελικά τον χακαρισμένο λογαριασμό, τουλάχιστον άλλοι τέσσερις στρατιωτικοί συνάδελφοι είχαν εξαπατηθεί.
Η Meta αρνήθηκε να σχολιάσει το περιστατικό.
Οι «πιο απατεώνες» και η πολιτική των «τιμωρητικών χρεώσεων»
Ακόμη και όταν οι διαφημιστές πιάνονται στα πράσα, οι κανόνες είναι ελαστικοί.
Ένας μικρός διαφημιστής θα έπρεπε να επισημανθεί για οικονομική απάτη τουλάχιστον οκτώ φορές πριν η Meta τον μπλοκάρει.
Ορισμένοι μεγαλύτεροι λογαριασμοί (High Value Accounts) θα μπορούσαν να συγκεντρώσουν περισσότερες από 500 προειδοποιήσεις χωρίς να κλείσουν.
Για να επιστήσει την προσοχή, ένας υπάλληλος άρχισε να εκδίδει αναφορές με τίτλο «Ο Πιο Απατεώνας της Εβδομάδας».
Ωστόσο, έλεγχος του Reuters διαπίστωσε ότι δύο από τους πέντε λογαριασμούς που αναφέρθηκαν σε μία από τις αναφορές ήταν ακόμα ενεργοί έξι μήνες αργότερα, εκτελώντας διαφημίσεις για παράνομα διαδικτυακά καζίνο – η δε Meta τους κατέβασε μόνο αφού το Reuters το επισήμανε.
Τέλος, η Meta ανέπτυξε πέρυσι μια νέα προσέγγιση: άρχισε να χρεώνει περισσότερο τους ύποπτους απατεώνες.
Σύμφωνα με τη νέα πολιτική, οι πιθανοί απατεώνες που δεν έφταναν το όριο του 95% για αφαίρεση, θα έπρεπε να πληρώνουν περισσότερα για να κερδίσουν μια δημοπρασία διαφήμισης.
Ενώ η εταιρεία θα πουλούσε λιγότερες δόλιες διαφημίσεις, θα κέρδιζε περισσότερα χρήματα από εκείνες που πούλησε, αντισταθμίζοντας μέρος των χαμένων εσόδων.