Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 48η θέση ανάμεσα σε 143 χώρες στον Δείκτη Κράτους Δικαίου του World Justice Project (WJP) για το 2025, σημειώνοντας πτώση μίας θέσης σε σχέση με το 2024.
Ο δείκτης του WJP αξιολογεί τις χώρες με βάση παράγοντες
όπως η λειτουργία του δικαστικού συστήματος, οι περιορισμοί που επιβάλλει η
εκτελεστική εξουσία, η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η δημόσια ασφάλεια
και η αποδοτικότητα των ρυθμιστικών αρχών.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα υπερτερεί οριακά χωρών
όπως η Γρενάδα, η Μποτσουάνα και οι Μπαχάμες, ενώ το σκορ της (0,60) είναι
συγκρίσιμο με αυτό του Μαυρικίου και της Μποτσουάνας, αλλά ελαφρώς χαμηλότερο
από της Ρουάντας και της Ναμίμπιας (0,63).
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χώρα παραμένει στις τελευταίες
θέσεις της κατάταξης, καταλαμβάνοντας την 29η θέση ανάμεσα σε 31 χώρες της
Ευρώπης και της Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (EFTA), ξεπερνώντας μόνο τη
Βουλγαρία και την Ουγγαρία.
Η διευθύντρια του WJP, Αλίσια Ευαγγελίδη, δήλωσε στην
Καθημερινή ότι «η Δικαιοσύνη, το τελευταίο οχυρό απέναντι στις υπερβάσεις της
εκτελεστικής εξουσίας, αποδυναμώνεται», εκφράζοντας ανησυχία για τη φθίνουσα
κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ελλάδα.
Η χώρα βρίσκεται στην 50ή θέση διεθνώς στον δείκτη
αστικής δικαιοσύνης και στην 55η θέση στον δείκτη ποινικής δικαιοσύνης, ενώ
ακόμα πιο ανησυχητικά είναι τα αποτελέσματα στους τομείς διαφάνειας και
ανοιχτής διακυβέρνησης, όπου καταλαμβάνει την 53η και 41η θέση αντίστοιχα.
Κράτος Δικαίου: Μείωση συμμετοχής πολιτών και περιορισμός
θεμελιωδών δικαιωμάτων
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ελλάδα κατατάσσεται πλέον μεταξύ
των χωρών όπου παρατηρείται μείωση της συμμετοχής των πολιτών και περιορισμός
των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Οι δείκτες που αφορούν την ελευθερία του λόγου, τη
συνάθροιση και τη δημόσια συμμετοχή έχουν επιδεινωθεί, ακολουθώντας τη
γενικότερη διεθνή τάση αυταρχικής οπισθοδρόμησης.
Το World Justice Project (WJP) επισημαίνει ότι η
υποχώρηση της ελευθερίας της έκφρασης και η περιορισμένη εμπλοκή των πολιτών
αποδυναμώνουν τη δημοκρατία και αυξάνουν τον κίνδυνο πολιτικών παρεμβάσεων στη
Δικαιοσύνη. Η ανάλυση συνδέει αυτά τα φαινόμενα με την πολιτική πόλωση, την
πίεση που δέχονται τα μέσα ενημέρωσης και τη χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς,
στοιχεία που επισημαίνονται και σε άλλους διεθνείς δείκτες διαφάνειας και
διακυβέρνησης.
Κράτος Δικαίου: Δικαιοσύνη υπό πίεση
Η κατάσταση στον τομέα της Δικαιοσύνης χαρακτηρίζεται
ιδιαίτερα ανησυχητική. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 55η θέση στην ποινική και στην
50ή στην αστική δικαιοσύνη, με τις επιδόσεις αυτές να αντικατοπτρίζουν
καθυστερήσεις, περιορισμένη ανεξαρτησία των δικαστών και πολιτικές παρεμβάσεις
στους θεσμούς.
Η έκθεση τονίζει ότι «το φαινόμενο της πολιτικής επιρροής
και των καθυστερήσεων εντείνεται», ενώ η ικανότητα των δικαστηρίων να ασκούν
έλεγχο στην εκτελεστική εξουσία αποδυναμώνεται. Περισσότερο από το 61% των
χωρών παγκοσμίως καταγράφει ανάλογη επιδείνωση, υποδηλώνοντας μια διεθνή κρίση
εμπιστοσύνης στη δικαστική εξουσία.
Στην Ελλάδα, οι επισημάνσεις αυτές επιβεβαιώνονται από τα
χρόνια προβλήματα: παρατεταμένες δίκες, παρεμβάσεις στην ηγεσία της
Δικαιοσύνης, και χαμηλή αποδοτικότητα, παρά τις διακηρύξεις για μεταρρυθμίσεις.
Το σύστημα παραμένει βραδυκίνητο και ευάλωτο σε πολιτικές και οικονομικές
πιέσεις.
Κράτος Δικαίου: Ασφάλεια και Θεσμική Εμπιστοσύνη
Το χαμηλότερο σκορ της χώρας εντοπίζεται στον δείκτη
Τάξης και Ασφάλειας, όπου η Ελλάδα καταλαμβάνει την 71η θέση παγκοσμίως, την
τελευταία στην Ευρώπη. Το WJP αποδίδει αυτή την επίδοση στις καθυστερήσεις στην
απονομή δικαιοσύνης, τη χαμηλή αποτελεσματικότητα των αρχών και τη μειωμένη
εμπιστοσύνη των πολιτών στις δυνάμεις ασφαλείας.
Η έλλειψη συνεκτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση του
εγκλήματος, σε συνδυασμό με την ανασφάλεια στις γειτονιές και τις ελλείψεις σε
προσωπικό, δημιουργούν —όπως επισημαίνεται— έναν φαύλο κύκλο ανασφάλειας και
απαξίωσης των θεσμών.
Κράτος Δικαίου: Διαφάνεια και Ανοιχτή Διακυβέρνηση
Η Ελλάδα εμφανίζει μέτριες επιδόσεις στους τομείς
διαφάνειας (53η θέση) και ανοιχτής διακυβέρνησης (41η θέση). Η περιορισμένη
πρόσβαση σε δημόσια δεδομένα, η έλλειψη διαφάνειας στις κρατικές προμήθειες και
η ανεπαρκής λογοδοσία εξακολουθούν να υπονομεύουν το θεσμικό πλαίσιο.
Παρά την ψηφιακή πρόοδο των τελευταίων ετών, παραμένουν
σημαντικά κενά στη λογοδοσία των κυβερνητικών αποφάσεων και στην προστασία των
δημοσιογράφων που ερευνούν υποθέσεις διαφθοράς. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά
το WJP, «Η ύπαρξη νόμων δεν αρκεί· χρειάζεται η συνεπής εφαρμογή τους».