Στα σχεδόν 70 χρόνια που έχουν περάσει από την εκτόξευση του Sputnik 1, του πρώτου τεχνητού δορυφόρου, ο άμεσος διαστημικός χώρος γύρω από τον πλανήτη μας έχει γεμίσει με αιωρούμενα τηλεσκόπια, συσκευές τηλεπικοινωνιών, φακούς διαθλάσεων και χιλιάδες άλλους δορυφόρους διαφόρων σκοπιμοτήτων.
Από τους περισσότερους από 20.000 δορυφόρους που έχουν τεθεί σε τροχιά από το 1957, περίπου 13.600 παραμένουν ακόμη ενεργοί ή ημιενεργοί, ενώ σχεδόν 11.000 λειτουργούν κανονικά, όπως τονίζει έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature.
Ένα τεράστιο ποσοστό αυτών ανήκει στον ΈλονΜασκ. Ο «αστερισμός» Starlink της SpaceX αριθμεί ήδη πάνω από 8.000 δορυφόρους παροχής διαδικτύου, τοποθετημένους σε χαμηλή τροχιά γύρω στα 550 χιλιόμετρα. Οι εκτοξεύσεις συνεχίζονται με εντατικό ρυθμό και τα σχέδια προβλέπουν δραματική επέκταση τα επόμενα χρόνια.
Ερευνητές στο ερευνητικό κέντρο Ames της NASA έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου: Tα φωτεινά ίχνη που αφήνουν οι δορυφόροι στις εικόνες μπορούν να υποβαθμίσουν σοβαρά την ποιότητα των παρατηρήσεων, τόσο από επίγεια όσο και από διαστημικά τηλεσκόπια.
Η μελέτη δείχνει ότι σε ορισμένα σενάρια μέχρι και σχεδόν όλες οι επιστημονικές φωτογραφίες μπορεί να εμφανίζουν ίχνη δορυφόρων, με μία μόνο λήψη να «κόβεται» από δεκάδες τέτοιες γραμμές.
Σε ένα μελλοντικό περιβάλλον με εκατομμύρια δορυφόρους, οι εικόνες θα μπορούσαν να διασταυρώνονται από εκατοντάδες τροχιακές διαδρομές, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την καθαρή παρατήρηση του Σύμπαντος.
Ο συντονιστής της μελέτης, ΑλεχάντροΜπόρλαφ, προειδοποιεί ότι αν συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός εκτοξεύσεων, θα μειωθεί τόσο ο αριθμός των ανακαλύψεων όσο και η ποιότητα των επιστημονικών δεδομένων – κάτι που θα σημαίνει ουσιαστικά λιγότερη γνώση για το Σύμπαν.
Η SpaceX σχεδιάζει να αυξήσει τους δορυφόρους Starlink σε περίπου 34.000, ενώ συνολικά σε παγκόσμιο επίπεδο ο αριθμός των τεχνητών δορυφόρων μπορεί να ξεπεράσει τους 60.000 έως το 2030.
Κάποιες προβλέψεις μιλούν ακόμη και για 500.000 μέχρι το 2050, εξέλιξη που γίνεται εφικτή χάρη στη μεγάλη μείωση του κόστους εκτόξευσης μέσω των επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων.
Πέρα από τον «φωτορύπανση» για την αστρονομία, ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους είναι η σύγχυση των δορυφόρων με αστεροειδείς που ενδέχεται να είναι επικίνδυνοι για τη Γη, αλλά και η δυσκολία ανίχνευσης σπάνιων και κρίσιμων κοσμικών φαινομένων, όπως οι εκρήξεις ακτίνωνγάμμα, που είναι κλειδί για την κατανόηση της προέλευσης και εξέλιξης του Σύμπαντος.
Επιπλέον, η ιταλική εφημερίδα LaStampa υπενθυμίζει ότι, εκτός από τους ενεργούς δορυφόρους, η τροχιά της Γης είναι γεμάτη διαστημικά σκουπίδια: Πάνω από 40.000 μεγάλα θραύσματα και περισσότερο από ένα εκατομμύριο μικρότερα.
Αυτά τα συντρίμμια απειλούν τόσο την ασφάλεια μελλοντικών αποστολών όσο και την καθαρότητα των αστρονομικών παρατηρήσεων, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο ένα ήδη κορεσμένο διαστημικό περιβάλλον.