Μόνικα Αρτινού
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η Ολλανδία υιοθέτησε χαλαρούς φορολογικούς κανόνες για να προσελκύσει ξένες επενδύσεις. Σήμερα, τις ρυθμίσεις αυτές χρησιμοποιούν μεγάλες εταιρείες, για τη μεταφορά κερδών από χώρες με υψηλή φορολόγηση προς την Ολλανδία, όπου πληρώνουν λιγότερους ή και καθόλου φόρους.
Κάθε χρόνο, περίπου 5 τρισεκατομμύρια ευρώ διακινούνται
μέσω της Ολλανδίας, αλλά πολύ μικρό μέρος αυτών των χρημάτων φορολογείται στη
χώρα. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, το ολλανδικό δημόσιο ταμείο
εισπράττει περίπου 650 εκατομμύρια ευρώ σε φόρους από αυτά τα χρήματα, ήτοι το
0,013%.
Η δημοσιογραφική ομάδα του ερευνητικού siteFollow the
Money μελέτησε τις 15 μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες, με βάση τα έσοδα που
δηλώνουν στην Ολλανδία. Μόνο αυτές οι εταιρείες διοχέτευσαν 675 δισεκατομμύρια
ευρώ μέσω της χώρας μεταξύ 2023 και 2024 – ποσό μεγαλύτερο από το ΑΕΠ του
Βελγίου ή της Σουηδίας, για παράδειγμα.
Σύμφωνα με την έρευνα, πολλές από αυτές τις εταιρείες
χρησιμοποιούν τακτικές φοροαποφυγής. Οι τόκοι, τα δικαιώματα και τα μερίσματα
μπορούν συνήθως να εισέρχονται και να εξέρχονται από την Ολλανδία, αφορολόγητα
για τις πολυεθνικές εταιρείες.
Υπάρχει επίσης η απαλλαγή φόρου – την οποία η Ολλανδία
ορίζει στο 100%. Εάν μια θυγατρική εταιρεία με έδρα την Ολλανδία είναι ήδη
υπόχρεη για φόρο στο εξωτερικό, δεν χρειάζεται να πληρώσει ξανά φόρο στις
ολλανδικές αρχές. Ο κανόνας αυτός σχεδιάστηκε για να αποτρέψει τη διπλή
φορολογία, αλλά στην πραγματικότητα οδηγεί σε μη καταβολή φόρου.
Πολυεθνικές εταιρείες, όπως οι Tesla, Dell, Airbus,
Pfizer, Stellantis, ΙΚΕΑ, HP Netherlands και πολλές άλλες, διαθέτουν εικονικές
«εταιρείες-γραμματοκιβώτια» στην Ολλανδία.
Εταιρείες δισ. με δύο υπαλλήλους
Η αυτοκινητοβιομηχανία
Stellantis είναι η μεγαλύτερη εταιρεία της Ολλανδίας, με όρους κύκλου εργασιών. Αλλά απασχολεί
μόλις 50 άτομα. Τα καθαρά κέρδη της, ανήλθαν σε 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ το
2024, αλλά πλήρωσε ελάχιστους φόρους.
Ακόμη πιο κραυγαλέα είναι η περίπτωση της LouisDreyfus, που ιδρύθηκε στη Γαλλία το 1851
και είναι ο μεγαλύτερος έμπορος σιτηρών στον κόσμο.
Ασχολείται επίσης με γεωργικά προϊόντα όπως ζωοτροφές,
καφέ, βαμβάκι, ελαιούχους σπόρους, ρύζι και ζάχαρη.
Η εταιρεία χαρτοφυλακίου της στην Ολλανδία, έχει έσοδα
679 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά απασχολεί δύο άτομα!
Τα έσοδα αυτά απαλλάσσονται σε μεγάλο βαθμό από τον
ολλανδικό φόρο εταιρειών, λόγω διευκολύνσεων σε εταιρείες που έχουν διεθνείς
θυγατρικές.
Η Pharmaceuticals International είναι η μητρική εταιρεία
του φαρμακευτικού κολοσσού Pfizer, η οποία καλύπτει όλες τις δραστηριότητες
εκτός των ΗΠΑ και έχει 190 θυγατρικές σε 165 χώρες.
Δεδομένου ότι οι εταίροι της εδρεύουν στον φορολογικό
παράδεισο του Ντελαγουέρ στις ΗΠΑ, υπόκεινται σε φορολογία εκεί και όχι στην
Ολλανδία. Μπορεί έτσι να μεταφέρει με διάφορα νομότυπα κέρδη από άλλες
ευρωπαϊκές χώρες στην Ολλανδία. Και να μην φορολογείται καθόλου για αυτά!
Για ορισμένες πολυεθνικές εταιρείες, όπως η Uber και η
Netflix, η έδρα τους στην Ολλανδία διαχειρίζεται σχεδόν όλα τα παγκόσμια έσοδα
εκτός των ΗΠΑ. Η Tesla έχει αξιοποιήσει τις θυγατρικές της στην Ολλανδία για να
διαχειρίζεται εισπράξεις από αγορές στην Ευρώπη, περιορίζοντας τον φόρο που
πληρώνει ανά χώρα.
Μια άλλη γνωστή περίπτωση είναι εκείνη της Apple, όπου η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε απαιτήσει την επιστροφή 13 δισεκατομμυρίων ευρώ σε
απλήρωτους φόρους.
Ο πελάτης έχει πάντα δίκιο
Η ευρωπαϊκή εταιρεία κατασκευής αεροσκαφών και αμυντικού
εξοπλισμού Airbus, διαθέτει εργοστάσια στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία.
Αλλά η μητρική εταιρεία εδρεύει στην Ολλανδία.
Η Airbus ήταν ύποπτη για δωροδοκίες σε 16 χώρες μεταξύ
2008 και 2015. Οι ολλανδικές δικαστικές αρχές, γενικά, δεν διώκουν υποθέσεις
διαφθοράς στο εξωτερικό ή νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες,
επειδή η δίωξη δεν εξυπηρετεί τα ολλανδικά συμφέροντα. Ο «πελάτης» έχει πάντα
δίκιο..
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν ήταν η Ολλανδία,
αλλά η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ που αποκάλυψαν τη διαφθορά και
επέβαλαν διακανονισμό ύψους 3,6 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η Ολλανδία είναι από τις πιο «φειδωλές» χώρες της ΕΕ. Στη
διάρκεια της ελληνικής κρίσης είχε, και μέσω της τρόικας, καυτηριάσει την πράγματι εκτεταμένη
φοροδιαφυγή στην Ελλάδα. Η Ολλανδία εξαιρείται της κριτικής. Είναι φορολογικός
παράδεισος για πολυεθνικές. Κυριλέ.