Το τοπίο στην περιοχή του Όρβηλου και του όρους Άγκιστρο δεν αποτελεί απλώς ένα φυσικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορεί να «κουμπώσει» ένα τεχνικό έργο. Είναι ένα σύνθετο φυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό σύνολο, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ταυτότητα του τόπου, την καθημερινότητα των κατοίκων και την αναπτυξιακή πορεία της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά, η ΜΠΕ αντιμετωπίζει το τοπίο σχεδόν αποκλειστικά ως ζήτημα οπτικής όχλησης, περιορίζοντας την αξιολόγηση σε φωτορεαλιστικές απεικονίσεις και γενικές διαπιστώσεις περί «αποδεκτής αλλοίωσης».
🔹Η ίδια η μελέτη αναγνωρίζει ότι οι ανεμογεννήτριες θα είναι ορατές από εκτεταμένες περιοχές, ωστόσο επιχειρεί να υποβαθμίσει τη σημασία αυτής της ορατότητας μέσω χαρτογραφικών και φωτογραφικών απεικονίσεων που παρουσιάζουν το έργο ως μακρινό και σχεδόν αποκομμένο από τον οικιστικό ιστό. Όπως όμως γνωρίζουν καλά οι κάτοικοι του Αγκίστρου και του Αχλαδοχωρίου, οι αποστάσεις αυτές είναι πλασματικές. Στην πραγματικότητα, οι ανεμογεννήτριες θα δεσπόζουν στο τοπίο, θα είναι διαρκώς ορατές και ακουστές, και θα μεταβάλλουν ριζικά τη φυσιογνωμία της περιοχής.
Η υποβάθμιση του τοπίου δεν είναι ένα αφηρημένο ζήτημα αισθητικής. Στο Άγκιστρο και το Αχλαδοχώρι σε μια κατεξοχήν τουριστική περιοχή, το τοπίο αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Ο ιαματικός τουρισμός, ο εναλλακτικός και φυσιολατρικός τουρισμός, οι πεζοπορικές και ποδηλατικές διαδρομές, η ησυχία και η αίσθηση του παρθένου φυσικού περιβάλλοντος είναι τα στοιχεία που τα τελευταία χρόνια έχουν κρατήσει τα χωριά ζωντανά και έχουν δημιουργήσει ποιοτικές θέσεις εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, η ΜΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία ουσιαστική αναφορά στην τουριστική δραστηριότητα του Αγκίστρου και Αλχαδοχωρίου, ούτε εξετάζει τις επιπτώσεις του έργου στην τοπική οικονομία πέρα από γενικόλογες αναφορές σε «αναπτυξιακά οφέλη».
🔹Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι από το σημείο εγκατάστασης του έργου διέρχεται η ευρωπαϊκή ποδηλατική διαδρομή EuroVelo 13 (EV13), μια διεθνής διαδρομή μήκους 10.400 χιλιομέτρων, που διασχίζει την Ελλάδα και συνδέει περιοχές ιστορικού και φυσικού ενδιαφέροντος. Η διέλευση της EV13 από την κορυφή Κάλη και την ευρύτερη περιοχή του έργου δεν αναφέρεται πουθενά στη ΜΠΕ, παρότι πρόκειται για κρίσιμο στοιχείο ήπιας, βιώσιμης ανάπτυξης με διεθνή αναγνωρισιμότητα. Η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε άμεση γειτνίαση με τη διαδρομή αυτή αλλοιώνει πλήρως τον χαρακτήρα της και ακυρώνει τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής της.
🔹Παράλληλα, σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων από τις προβλεπόμενες θέσεις εγκατάστασης βρίσκεται το οχυρωματικό συγκρότημα Κάλης της Γραμμής Μεταξά, καθώς και το ομώνυμο φυλάκιο στην θέση Δρεπανοειδές. Πρόκειται για μνημεία νεότερης ιστορίας, με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν πυρήνα ανάπτυξης τουρισμού μνήμης και ιστορικού τουρισμού. Η ΜΠΕ, ωστόσο, δεν αξιολογεί ουσιαστικά την οπτική, λειτουργική και συμβολική υποβάθμιση αυτών των μνημείων από την εγκατάσταση βιομηχανικών κατασκευών μεγάλης κλίμακας στο άμεσο περιβάλλον τους.
🔹Ακόμη πιο προβληματική είναι η αντιμετώπιση του ζητήματος της διάρκειας των επιπτώσεων. Η ΜΠΕ αναφέρει ότι μετά το πέρας της 25ετούς διάρκειας ζωής του έργου, η περιοχή θα επανέλθει στην πρότερη κατάσταση. Η διατύπωση αυτή δεν αντέχει σε καμία σοβαρή κριτική. Η εμπειρία από αντίστοιχα έργα δείχνει ότι η πλήρης αποσυναρμολόγηση σπανίως υλοποιείται, ιδίως όταν οι εταιρείες πτωχεύουν ή αποχωρούν, ενώ ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, η μορφολογία του εδάφους και το τοπίο δεν μπορούν να αποκατασταθούν μετά από τέτοιας κλίμακας επεμβάσεις.
Για τους κατοίκους του Αγκίστρου και του Αχλαδοχωρίου, το επιχείρημα της «προσωρινής όχλησης» ισοδυναμεί με την απαίτηση να θυσιάσουν έναν ολόκληρο τόπο για μια γενιά. Να δεχθούν την υποβάθμιση του τοπίου, την απώλεια τουριστικών προοπτικών και την αλλοίωση της ποιότητας ζωής τους, με την υπόσχεση ότι ίσως, μετά από 25 χρόνια, κάτι θα επανέλθει. Την ίδια στιγμή, οι επιπτώσεις από τις ήδη λειτουργούσες δεκάδες ανεμογεννήτριες δεν συνυπολογίζονται επαρκώς, παρότι αυξάνουν δραματικά το συνολικό ποσοστό όχλησης.
🔹Τέλος, η ΜΠΕ δεν εξετάζει την ευαισθησία του τοπίου με βάση τη φωνή της τοπικής κοινωνίας. Δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: ποιος έκρινε ότι το τοπίο είναι «κατάλληλο» για τέτοιου είδους βιομηχανική χρήση; Σίγουρα όχι οι κάτοικοι, οι οποίοι βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες της υπερσυγκέντρωσης ΑΠΕ και έχουν εκφράσει ξεκάθαρα την αντίθεσή τους στην περαιτέρω υποβάθμιση.
👉Συμπερασματικά, η εγκατάσταση του νέου ΑΣΠΗΕ στο όρος Άγκιστρο δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ενεργειακή επένδυση. Συνιστά βαθιά αλλοίωση του τοπίου, ακύρωση ήπιων και βιώσιμων μορφών ανάπτυξης και υπονόμευση της πολιτιστικής και ιστορικής φυσιογνωμίας της περιοχής. Πρόκειται για μια υποβάθμιση που δεν αποτιμάται ουσιαστικά στη ΜΠΕ, αλλά θα γίνει μόνιμα αισθητή από όσους ζουν, εργάζονται και μεγαλώνουν τα παιδιά τους σε αυτόν τον τόπο.