Οι επιθέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές στην πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, με τουλάχιστον 120 μουσεία και ιστορικά κτίρια να έχουν πληγεί, σύμφωνα με αξιωματούχους της Τεχεράνης.
Όπως μετέδωσε το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), η
εκτίμηση προέρχεται από τον επικεφαλής της επιτροπής πολιτιστικής κληρονομιάς
του δημοτικού συμβουλίου της Τεχεράνης, ο οποίος έκανε λόγο για «σοβαρές
δομικές ζημιές» σε ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών χώρων σε όλη τη χώρα.
Στις ζημιές περιλαμβάνονται εμβληματικά μνημεία, όπως το
παλάτι Γκολεστάν —μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco— το συγκρότημα
Σαανταμπάντ και το Μαρμάρινο Παλάτι, αλλά και μικρότερα μουσεία και ιστορικά
κτίρια που βρίσκονται σε διάφορες επαρχίες του Ιράν. Στα μέσα Μαρτίου, η Unesco
είχε καταγράψει τέσσερις τοποθεσίες που υπέστησαν ζημιές: το παλάτι του
Γκολεστάν –μερικές φορές συγκρίνεται με τις Βερσαλλίες και είναι ένας από τους
παλαιότερους τόπους της ιρανικής πρωτεύουσας–, το τέμενος Jameh του Ισφαχάν
(κεντρικό Ιράν), το παλάτι Chehel Sotoun, επίσης στο Ισφαχάν και οι
προϊστορικοί χώροι της κοιλάδας του Χοραμαμπάντ.
Οι αρχές επισημαίνουν ότι ο πραγματικός αριθμός των
πληγέντων χώρων ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς η καταγραφή των
ζημιών βρίσκεται σε εξέλιξη.
Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες για τις μακροπρόθεσμες
συνέπειες, καθώς οι καταστροφές δεν περιορίζονται στις υποδομές, αλλά ενδέχεται
να επηρεάζουν και ανεκτίμητης αξίας πολιτιστικά τεκμήρια και εκθέματα που
στεγάζονται στους χώρους αυτούς.
Η είδηση έρχεται να προστεθεί στις προειδοποιήσεις διεθνών
οργανισμών για τον αυξημένο κίνδυνο που αντιμετωπίζουν τα μνημεία σε εμπόλεμες
ζώνες. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς
καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη σε συνθήκες πολέμου, ενώ οι ζημιές που
προκαλούνται είναι συχνά μη αναστρέψιμες.
Το διεθνές δίκαιο για τη στοχοποίηση χώρων πολιτιστικής
κληρονομιάς
Η Σύμβαση της Χάγης του 1954 και το Ψήφισμα 2347 του
Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών χαρακτηρίζουν τις επιθέσεις σε χώρους
πολιτιστικής κληρονομιάς παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Η Σύμβαση της Χάγης, την οποία έχουν υπογράψει τόσο οι ΗΠΑ
και το Ισραήλ, όσο και το Ιράν, στοχεύει στην προστασία της πολιτιστικής
κληρονομιάς, όπως η τέχνη, η αρχιτεκτονική και οι ιστορικοί χώροι.
«Η Σύμβαση παρέχει επίσης μηχανισμούς για την αντιμετώπιση
παραβιάσεων. Αυτές περιλαμβάνουν διαδικασίες που αφορούν τον διορισμό γενικού
επιτρόπου για την πολιτιστική κληρονομιά, ο οποίος μπορεί να ασχολείται με
ζητήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή της Σύμβασης σε συνεργασία με τα
εμπλεκόμενα μέρη και ο οποίος μπορεί επίσης να έχει ρόλο στην έναρξη ή τη
διεξαγωγή έρευνας για φερόμενες παραβιάσεις», σχολιάζει ο Μπιζάν Ρουχάμι,
ανώτερος ερευνητής απειλούμενης αρχαιολογίας στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική
στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Το ψήφισμα 2347 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο
εγκρίθηκε το 2017, καταδικάζει την παράνομη καταστροφή της πολιτιστικής
κληρονομιάς, συμπεριλαμβανομένων των θρησκευτικών χώρων.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιμένουν ότι στοχεύουν αποκλειστικά
στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν.