Σε μια περίοδο όπου οι τιμές των καυσίμων βρίσκονται ξανά σε ανοδική τροχιά, η κυβερνητική επιλογή να στηρίξει τα νοικοκυριά μέσω επιδοτήσεων και κουπονιών, αντί για άμεση μείωση φόρων, προκαλεί έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις.
Η πολιτική αυτή συνδέεται με τις αποφάσεις της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη, οι οποίοι έχουν επανειλημμένα επιλέξει στοχευμένα μέτρα ενίσχυσης αντί οριζόντιων φορολογικών παρεμβάσεων, ενίσχυοντας και γιατί όχι στήριζοντας την αισχροκέρδια.
Το βασικό ερώτημα
Γιατί προτιμώνται τα κουπόνια αντί της μείωσης ΦΠΑ και ειδικών φόρων κατανάλωσης, ιδιαίτερα στα καύσιμα;
Οι επικριτές αυτής της πολιτικής υποστηρίζουν ότι:
Η μείωση φόρων θα είχε άμεσο και καθολικό αντίκτυπο στις τιμές
Θα περιόριζε τα περιθώρια αυξήσεων στην αγορά
Θα λειτουργούσε προληπτικά απέναντι σε φαινόμενα αισχροκέρδειας
Αντίθετα, τα κουπόνια θεωρούνται:
Προσωρινό μέτρο
Περιορισμένης αποτελεσματικότητας
Χωρίς ουσιαστική επίδραση στη διαμόρφωση των τιμών
Η διεθνής συγκυρία
Στήριξη της αισχροκέρδιας
Η άνοδος των τιμών συνδέεται, μεταξύ άλλων, με γεωπολιτικές εντάσεις, όπως η σύγκρουση με το Ιράν, που επηρεάζει άμεσα την αγορά ενέργειας. Ήδη παρατηρούνται αυξήσεις:
στα καύσιμα
στα βασικά προϊόντα
στις μεταφορές και τις συγκοινωνίες
Θα πέσουν οι τιμές μετά;
Ένα κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο οι τιμές θα επανέλθουν όταν αποκλιμακωθεί η κρίση. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι:
οι αυξήσεις μετακυλίονται γρήγορα στον καταναλωτή
οι μειώσεις, όταν έρχονται, είναι πιο αργές ή και ανύπαρκτες
Αυτό ενισχύει την άποψη ότι χωρίς ουσιαστική παρέμβαση στην αγορά και στη φορολογία, οι υψηλές τιμές τείνουν να παγιώνονται.
Συμπέρασμα
Η επιλογή μεταξύ επιδοτήσεων και φορολογικών μειώσεων δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά βαθιά πολιτική απόφαση. Ενώ η κυβέρνηση επιλέγει στοχευμένη ενίσχυση, και στήριξη με τον τρόπο αυτό της αισχροκέρδιας, ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι απαιτούνται πιο δομικά μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας — ειδικά σε περιόδους διεθνούς αστάθειας.