Παναγιώτης Σαββίδης
Ο επαναχαρακτηρισμός των τεσσάρων γεωθερμικών πεδίων στην Π.Ε. Σερρών δημιουργεί σαφές θεσμικό πλαίσιο και ανοίγει αναπτυξιακές δυνατότητες.
Η πρόσφατη απόφαση επαναχαρακτηρισμού γεωθερμικών πεδίων της χώρας ως πεδίων τοπικού ενδιαφέροντος (ΦΕΚ 7320/τ.Β΄/31.12.2025) πέρασε σχεδόν σιωπηλά από τον δημόσιο διάλογο. Έγινε ωστόσο ευρύτερα γνωστή μέσα από σχετική ανάρτηση του Δρ. Απόστολου Αρβανίτη, προϊσταμένου του Τμήματος Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων της Ε.Α.Γ.Μ.Ε., ο οποίος τα τελευταία χρόνια συμβάλλει ενεργά στην ενημέρωση γύρω από το γεωθερμικό δυναμικό της χώρας.
Ειδικά για τις Σέρρες, όπου εντοπίζονται τέσσερα αναγνωρισμένα γεωθερμικά πεδία, η εξέλιξη αυτή διαθέτει πραγματικό αναπτυξιακό βάθος. Πρόκειται για αποφάσεις που δεν προκαλούν εντυπώσεις αλλά μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την οικονομική κατεύθυνση της περιοχής, εφόσον υπάρξει σχέδιο αξιοποίησης και διοικητική ετοιμότητα.
Τα πεδία Αγκίστρου, Σιδηροκάστρου, Λιθοτόπου Ηράκλειας και Θερμών Νιγρίτας εντάσσονται πλέον επίσημα στο νέο θεσμικό πλαίσιο. Ο γεωθερμικός πλούτος παύει έτσι να αποτελεί απλή επιστημονική αναφορά και μετατρέπεται σε αναγνωρισμένο ενεργειακό απόθεμα με συγκεκριμένες δυνατότητες αξιοποίησης.
Με τον επανακαθορισμό των στοιχείων, το κράτος προσδιορίζει τι υπάρχει στο υπέδαφος, ποια είναι τα τεχνικά χαρακτηριστικά και μέχρι ποιο βάθος μπορεί να αξιοποιηθεί. Πληροφορίες που άλλοτε βρίσκονταν διάσπαρτες σε παλαιές μελέτες συγκεντρώνονται πλέον σε ενιαίο πλαίσιο αναφοράς.
Για την τοπική οικονομία αυτό σημαίνει ότι μελλοντικές επενδύσεις μπορούν να στηριχθούν σε τεκμηριωμένα δεδομένα. Σε μια περίοδο όπου το ενεργειακό κόστος πιέζει νοικοκυριά και παραγωγικούς κλάδους, η γεωθερμία προσφέρει σταθερή και προβλέψιμη θερμική ενέργεια, ανεξάρτητη από καιρικές μεταβολές.
Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν υπάρχει πόρος αλλά αν υπάρχει στρατηγική. Η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι συχνά καταγράφουμε δυνατότητες χωρίς να προχωρούμε σε εφαρμογή. Ο κίνδυνος δεν είναι η έλλειψη φυσικού πλούτου αλλά η απουσία σχεδιασμού.
Η θεσμική σαφήνεια που προσφέρει η απόφαση αποτελεί βασική προϋπόθεση ανάπτυξης. Κανένα έργο δεν υλοποιείται χωρίς καθορισμένους όρους και κανένας φορέας δεν επενδύει χωρίς ασφάλεια δικαίου. Υπό αυτή την έννοια ο επαναχαρακτηρισμός λειτουργεί ως διοικητικό εργαλείο ενεργοποίησης δυνατοτήτων.
Ωστόσο οι δυνατότητες από μόνες τους δεν αρκούν. Απαιτείται κινητοποίηση δήμων, περιφέρειας και παραγωγικών φορέων ώστε η γεωθερμία να ενταχθεί σε ρεαλιστικό αναπτυξιακό σχεδιασμό. Διαφορετικά θα παραμείνει ακόμη μία καταγεγραμμένη δυνατότητα χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα.
Στις φθίνουσες περιοχές μας η αξιοποίηση τέτοιων πόρων μπορεί να ενισχύσει την τοπική οικονομία, να στηρίξει την παραγωγή και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας. Η φθηνή ενέργεια αποτελεί συχνά τον σημαντικότερο παράγοντα βιωσιμότητας για επιχειρήσεις και κατοίκους.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη υπενθυμίζει ότι η ανάπτυξη δεν ξεκινά πάντα από μεγάλα έργα αλλά συχνά από τεχνικές αποφάσεις που περνούν απαρατήρητες. Το ζήτημα είναι αν υπάρχει διορατικότητα ώστε αυτές να μετατραπούν σε πραγματικές ευκαιρίες, απο τους διοικούντες τον τόπο.
Οι Σέρρες βρίσκονται μπροστά σε μια σπάνια συγκυρία. Διαθέτουν καταγεγραμμένο πόρο, θεσμική αναγνώριση και επιστημονική τεκμηρίωση. Το αν η συγκυρία αυτή θα μετατραπεί σε αναπτυξιακή πραγματικότητα θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τις επιλογές που θα γίνουν, ξεκινώντας απο αύριο. Η ιστορία της περιφερειακής ανάπτυξης έχει δείξει ότι οι τόποι που προχωρούν δεν είναι εκείνοι που διαθέτουν απλώς πόρους αλλά εκείνοι που τους αξιοποιούν έγκαιρα. Η γνώση υπάρχει, τα δεδομένα υπάρχουν και το θεσμικό πλαίσιο πλέον επίσης.
Αυτό που απομένει είναι πολιτική βούληση, συνεργασία φορέων και σταθερός σχεδιασμός με χρονικό ορίζοντα. Χωρίς αυτά ακόμη και ο πλουσιότερος φυσικός πόρος παραμένει ανενεργός, ενώ με αυτά ακόμη και ένα μέτριο απόθεμα μπορεί να μετατραπεί σε μοχλό προόδου.
Ο επαναχαρακτηρισμός λοιπόν δεν είναι το τέλος μιας διαδικασίας αλλά η αρχή μιας νέας περιόδου ευθύνης. Αν αξιοποιηθεί σωστά μπορεί να αποτελέσει υπόδειγμα ισορροπίας ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία των φυσικών πόρων.
Η επιλογή ανήκει στην τοπική κοινωνία και την ευθύνη έχουν οι τοπικές διοικήσεις. Εκεί θα κριθεί αν η απόφαση αυτή θα μείνει μια διοικητική πράξη ή θα αποτελέσει αφετηρία πραγματικής αλλαγής. Πραγματικά το παράθυρο ευκαιρίας είναι ανοιχτό. Όμως δεν θα παραμείνει για πάντα. Για αυτό απαιτούνται άμεσες πρωτοβουλίες.