Στις πόλεις που πλήττονται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, η ατμοσφαιρική ρύπανση που δημιουργείται από τις φλεγόμενες αποθήκες και τα βομβαρδισμένα κτίρια προκαλεί τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα με πολυεπίπεδες συνέπειες που μπορεί να διαρκέσουν δεκαετίες. H «μαύρη» βροχή που έπεσε στην Τεχεράνη, πρωτεύουσα του Ιράν, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση.
Τα «κύματα» βομβαρδισμών δεν καταστρέφουν μόνο κτίρια –
δημιουργούν τοξικά σωματίδια που απελευθερώνονται στον αέρα σε πόλεις όπου ζουν
και κινούνται εκατομμύρια άνθρωποι.
Η μολυσμένη βροχή που έπεσε πρόσφατα στην Τεχεράνη είναι
αποτέλεσμα της ανεξέλεγκτης επιβάρυνσης του περιβάλλοντος σε πολεμικές ζώνες.
Οι επιθέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις δημιούργησαν ένα πέπλο
τοξικού καπνού. Πυκνά μαύρα σύννεφα απλώθηκαν πάνω από την πόλη και η βροχή
«κάθισε» σε κτίρια, αυτοκίνητα και ανθρώπους. Αρκετοί κάτοικοι της Τεχεράνης
ανέφεραν προβλήματα από πονοκεφάλους και δυσκολία στην αναπνοή.
Η «μαύρη βροχή» στην Τεχεράνη
«Όλες οι καύσεις και όλα τα πετρελαιοφόρα που καίγονται ή
βυθίζονται προκαλούν ρύπανση», δήλωσε ο Kaveh Madani, Ιρανός επιστήμονας και διευθυντής του United Nations University Institute for Water, Environment and Health μιλώντας στο AP. «Για κάποιον σαν εμένα, που έχει
αγωνιστεί για τη βιωσιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή,
αυτό είναι σαν να πηγαίνουμε πολλά χρόνια πίσω».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) πάντως προειδοποίησε
για αναπνευστικά προβλήματα και οι αρχές κάλεσαν τους πολίτες στην Τεχεράνη να
παραμείνουν σε εσωτερικούς χώρους.
Το συγκεκριμένο φαινόμενο πάντως έχει παρατηρηθεί και σε
άλλες εμπόλεμες περιοχές, δημιουργώντας αντίστοιχους προβληματισμούς.
Παρόμοια «μαύρη» βροχή είχε παρατηρηθεί όταν πετρελαϊκές
εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ τυλίχθηκαν στις φλόγες κατά τη διάρκεια του Πολέμου
του Κόλπου το 1991. Η πιο ακραία μορφή αυτού του φαινομένου καταγράφηκε στη
Χιροσίμα, ως ένα μείγμα ραδιενεργής στάχτης και νερού, που σε ορισμένες
περιπτώσεις προκαλούσε ακόμη και εγκαύματα σε εκτεθειμένο δέρμα.
Αντίστοιχα, οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στο
Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου στη Νέα Υόρκη απελευθέρωσαν τεράστιες ποσότητες ρύπων
στην ατμόσφαιρα. Οι ρύποι αυτοί μπορούσαν να βλάψουν τους πνεύμονες, να
δυσχεράνουν την αναπνοή και να επιδεινώσουν καρδιαγγειακά προβλήματα. Ιδιαίτερα
επικίνδυνα είναι τα πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια, καθώς διεισδύουν βαθιά στο
αναπνευστικό σύστημα.
Ο αόρατος εχθρός: η ατμοσφαιρική ρύπανση
Οι κίνδυνοι για το περιβάλλον προέρχονται από πολλαπλές
πηγές: από τα βαρέα μέταλλα που περιέχονται στα ίδια τα πυρομαχικά που
χρησιμοποιούνται σε πολέμους, έως τα υλικά που διαλύονται και εκτοξεύονται στην
ατμόσφαιρα από τις εκρήξεις. Οι επιπτώσεις στην ποιότητα του αέρα και τη
δημόσια υγεία είναι πολυπαραγοντικές, σύμφωνα με ανάλυση του The Conversation.
Βόμβες και τα βλήμματα πυροβολιού συχνά περιέχουν εκρηκτικά
και βαρέα μέταλλα, όπως μόλυβδο και υδράργυρο, τα οποία μολύνουν το έδαφος, το
νερό και το περιβάλλον. Όταν κτίρια καταστρέφονται ή καταρρέουν, τα συντρίμμια
τους περιλαμβάνουν θρυμματισμένο σκυρόδεμα, γύψο και καρκινογόνα υλικά, όπως ο
αμίαντος. Ακόμη και μετά την κατακάθιση της σκόνης, ο άνεμος ή οι εργασίες
διάσωσης και απομάκρυνσης των ερειπίων μπορούν να επαναφέρουν αυτά τα σωματίδια
στον αέρα.