Γρηγόρης Ζαρωτιάδης
Σε πρόσφατη συζήτηση για την αναθεώρηση ενός προγράμματος σπουδών μας μεταφέρθηκε το εξής εξωφρενικό επιχείρημα της διοίκησης: «προτιμότερα τα τρίωρα από τα τετράωρα μαθήματα για να μην χρειάζεται να έρχονται πολύ συχνά οι φοιτητές στο πανεπιστήμιο… Βλέπεις θα χάνουν χρόνο στα πηγαινέλα και δεν θα μπορούν να μελετήσουν…».
Μάλιστα! Καλώς ήρθατε στον συντηρητικό παραλογισμό… Οι
παραδόσεις είναι χάσιμο χρόνου, η δε παρουσία στο πανεπιστήμιο ξεπερασμένη
συνήθεια. Ποιος ξέρει ποιον θα συναντήσεις και τι περίεργες απόψεις θα σου
φυτέψει στο κεφάλι. Να λοιπόν γιατί δεν επενδύει το κράτος στις αίθουσες
διδασκαλίας: για να μην επιβαρύνονται τα μέσα μαζικής συγκοινωνίας από
μετακινούμενες φοιτήτριες.
«O tempora, o mores».
Από την εποχή του μύθου και των ηρώων, η νίκη προκύπτει
πρωτίστως από τη γνώση και το σθένος, παρά την ισχύ. Μια χώρα που
συντηρητικοποιείται και ένα κράτος που εργαλειοποιεί τον νόμο και την αυτονόητη
ανάγκη για ασφάλεια, προκειμένου να ελέγξει και να φιμώσει την κοινωνία είναι
χαμένη υπόθεση…
Μας χρειάζεται το πανεπιστήμιο λοιπόν.
Ένα πανεπιστήμιο που να σφύζει από ζωή. Με παρόντα όλα τα
μέλη της κοινότητάς του, να γεμίζουν τις αίθουσες, τα κυλικεία, τα πάρκα, τις
επιστημονικές ημερίδες, τις συναυλίες, να σκέφτονται, να αντιπαρατίθενται, να
τολμούν, να ερωτεύονται, αλλά και να σέβονται, τον άλλον, τη διαφορετική, τον
διαφωνούντα.
Ένα πανεπιστήμιο ανοικτό. Που να αλληλοεπιδρά με την
κοινωνία, να δέχεται στην αγκαλιά του όλους τους πολίτες. Να μπορεί όποια θέλει
να παρακολουθήσει μια διάλεξη. Να μπορούν τα παιδιά να επισκέπτονται τα
εργαστήρια. Άλλο η διασφάλιση των χώρων, ειδικότερα αυτών με ιδιαίτερο
εξοπλισμό και περιεχόμενο, και άλλο μια καγκελόφραχτη, κλειστοφοβική πανεπιστημιούπολη.
Άλλωστε, η ανοιχτωσιά εξυπηρετεί την ασφάλεια, όπως ανοίγουμε τις πόρτες και τα
παράθυρα για να φύγουν η μούχλα και τα παράσιτα.
Ένα πανεπιστήμιο που ερευνά κα διδάσκει, που διδάσκει και
ερευνά. Που σέβεται και αμφισβητεί τα πάντα. Που έχει σε όλες ανοχή, εκτός από
αυτούς που δεν έχουν ανοχή!
Ένα πανεπιστήμιο δημοκρατικά αυτοδιοίκητο. Με συλλογικά
όργανα υπεύθυνα, με συνείδηση της ακαδημαϊκής τους υπόστασης και ρόλου, σε
συνάρτηση με όλα τα προηγούμενα, αλλά και την υποχρέωσής τους να διαφυλάξουν τη
δημόσια περιουσία, διαθέτοντάς την χρηστά στην κοινότητα, για την εκπαίδευση,
την έρευνα, την κοινωνικοποίηση, τον πολιτισμό και την ψυχαγωγία.
Ένα πανεπιστήμιο δημόσιο, προσβάσιμο σε όλες, που δίνει
ευκαιρίες σε όλους, που δεν περιχαρακώνεται πίσω από κάγκελα, τουρνικέ,
διαγραφές, ή δίδακτρα…!
Ο αγώνας για αυτό το πανεπιστήμιο είναι κεντρικής
σημασίας για την πρόοδο και τη βιωσιμότητα, για την κοινωνική δικαιοσύνη και
ειρήνη. Είναι αγώνας ζωής, ωραίος, ίσως δύσκολος, μα για αυτό αληθινός.
*Ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης είναι Καθηγητής της Σχολής
Οικονομικών Επιστημών και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Αριστοτέλειου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)