Γιγάντια χταπόδια, με μήκος που έφτανε έως και τα 19 μέτρα, συγκαταλέγονταν στους κορυφαίους θηρευτές των ωκεανών πριν από περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με νέα έρευνα που αποκάλυψε σπάνια απολιθώματα κρυμμένα μέσα σε συμπαγή πετρώματα.
«Aυτά τα γιγάντια χταπόδια ενδέχεται να λειτουργούσαν ως
κορυφαίοι θηρευτές στις θάλασσες της Κρητιδικής περιόδου», δήλωσε στο CNN ο
συν-συγγραφέας της μελέτης, Γιασουχίρο Ίμπα, αναπληρωτής καθηγητής Γεωεπιστημών
και Πλανητικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Χοκάιντο της Ιαπωνίας.
«Μείναμε έκπληκτοι. Το απολιθωμένο αρχείο των χταποδιών
είναι εξαιρετικά περιορισμένο, οπότε η ανακάλυψη τόσο μεγάλων και οικολογικά
σημαντικών οργανισμών στον ωκεανό της Κρητιδικής ξεπέρασε τις προσδοκίες μας»,
πρόσθεσε.
Τα εξαφανισμένα αυτά ζώα, με την επιστημονική ονομασία
Nanaimoteuthis, είχαν μήκος περίπου από 7 έως 19 μέτρα. Οι ερευνητές εκτίμησαν
το συνολικό τους μέγεθος με βάση το μέγεθος των απολιθωμένων ράμφων (σαγονιών).
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα γιγάντια αυτά πλάσματα
συγκαταλέγονται στα πρώτα καταγεγραμμένα πτερυγιωτά χταπόδια, τα οποία
διαθέτουν πτερύγια σε σχήμα κουπιού στο κεφάλι τους.
Σπάνια απολιθώματα χταποδιών
Ο Ίμπα εξήγησε ότι τα χταπόδια σπάνια απολιθώνονται, καθώς
το σώμα τους αποτελείται κυρίως από μαλακούς ιστούς, με λίγα μόνο σκληρά μέρη
—όπως τα σαγόνια— να διατηρούνται μετά τον θάνατό τους. Οι επιστήμονες ανέλυσαν
εκ νέου 15 μεγάλα απολιθωμένα σαγόνια που είχαν εντοπιστεί παλαιότερα στην
Ιαπωνία και στο νησί Βανκούβερ του Καναδά.
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε επιπλέον 12 απολιθωμένα σαγόνια
χταποδιών εγκλωβισμένα σε ιζηματογενή πετρώματα, ηλικίας 100 έως 72
εκατομμυρίων ετών. Τα δείγματα εντοπίστηκαν με τη χρήση μιας τρισδιάστατης
απεικονιστικής τεχνικής σε συνδυασμό με μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης. Ο Ίμπα
περιέγραψε τη μέθοδο ως «ψηφιακή εξόρυξη απολιθωμάτων», η οποία επέτρεψε τη
δημιουργία τρισδιάστατων μοντέλων των σαγονιών.
Μέχρι σήμερα, θεωρούνταν ότι οι κορυφαίοι θηρευτές των
θαλασσών ήταν σπονδυλωτά ζώα, όπως μεγάλα θαλάσσια ερπετά, καρχαρίες και ψάρια.
Ωστόσο, τα νέα απολιθώματα υποδεικνύουν ότι και τα χταπόδια ενδέχεται να
κατείχαν θέση στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας.
«Αυτό δείχνει ότι τα θαλάσσια οικοσυστήματα της Κρητιδικής
ήταν πιο πολύπλοκα και περιλάμβαναν μεγαλύτερη ποικιλία κορυφαίων θηρευτών απ’
ό,τι πιστεύαμε», δήλωσε ο Ίμπα.
Πηγή: Hokkaido University
Οι «κρυφοί» παίκτες των αρχαίων οικοσυστημάτων
«Μέσα σε αυτό το οικοσύστημα, το Nanaimoteuthis πιθανότατα
χρησιμοποιούσε το μεγάλο σώμα και τα μακριά πλοκάμια του για να συλλαμβάνει τη
λεία του και τα ισχυρά σαγόνια του για να επεξεργάζεται σκληρές τροφές»,
πρόσθεσε. «Όπως τα χταπόδια σήμερα, ενδέχεται να βασιζόταν και στην ευφυΐα για
να εντοπίζει, να πιάνει και να καταναλώνει τη λεία του».
Ο Ίμπα σκοπεύει να επεκτείνει τη χρήση της «ψηφιακής
εξόρυξης απολιθωμάτων», εκτιμώντας ότι μπορεί να αποκαλύψει οργανισμούς που
μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να εντοπιστούν στο απολιθωμένο αρχείο.
«Στόχος μας είναι να αποκαλύψουμε τους “κρυφούς παίκτες”
των αρχαίων οικοσυστημάτων και να διαμορφώσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για
το πώς λειτουργούσαν πραγματικά», ανέφερε.
Hokkaido University
Επιστημονικές εκτιμήσεις
Ο Τιμ Κούλσον, καθηγητής Ζωολογίας στο Πανεπιστήμιο της
Οξφόρδης, που δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε την έρευνα «πειστική και
συναρπαστική».
«Αυτά τα ζώα τρέφονταν με άλλα ζώα και μπορούσαν να
συνθλίβουν οστά μεγάλων ψαριών, πιθανώς και θαλάσσιων ερπετών, καθώς και
όστρακα. Το μέγεθός τους υποδηλώνει ότι βρίσκονταν στην κορυφή της τροφικής
αλυσίδας», δήλωσε.
Ωστόσο, πρόσθεσε ότι, παρότι τα μοτίβα φθοράς στα σαγόνια
ενδέχεται να υποδηλώνουν ευφυΐα, δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί με ακρίβεια
το επίπεδό της.
Από την πλευρά του, ο Γιάκομπ Βίντερ, αναπληρωτής καθηγητής
στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, που επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη,
χαρακτήρισε την ανακάλυψη «εντυπωσιακή».
Παρά ταύτα, εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς το αν τα
απολιθώματα αποδεικνύουν οριστικά ότι τα χταπόδια ήταν κορυφαίοι θηρευτές που
κυνηγούσαν μεγάλα θαλάσσια ερπετά.
«Το ερώτημα είναι αν θα είχε νόημα ένα τέτοιο ζώο να
καταδιώκει τόσο μεγάλα θηράματα», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η κατανάλωση μεγάλων ζώων θα απαιτούσε πολύ
χρόνο, ενώ τα χταπόδια θα μπορούσαν να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες
τρεφόμενα με μικρότερη λεία.
«Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι επρόκειτο
πιθανότατα για ισχυρούς θηρευτές και σημαντικούς κυνηγούς για ορισμένα
μεγαλύτερα είδη της εποχής», κατέληξε.