Η Ασπιρίνη είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες ως ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα για τον πόνο, τον πυρετό και την προστασία της καρδιάς.
Όμως ολοένα και περισσότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν
ότι μπορεί να έχει και έναν ακόμη σημαντικό ρόλο, να μειώνει τον κίνδυνο
εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, αλλά και να περιορίζει την εξάπλωσή τους,
ανέφερε το BBC σε ειδικό άρθρο του.
Μάλιστα, πρόσφατες μελέτες είναι τόσο ισχυρές, ώστε σε
ορισμένες χώρες έχουν ήδη αλλάξει οι ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες για
συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου.
Η περίπτωση που άνοιξε τον δρόμο
Ο Βρετανός Νικ Τζέιμς, όταν έχασε τη μητέρα του από καρκίνο
και είδε τον αδελφό του και άλλα μέλη της οικογένειας να εμφανίζουν καρκίνο του
εντέρου, αποφάσισε να υποβληθεί σε γενετικό έλεγχο.
Οι εξετάσεις έδειξαν ότι έφερε γονιδιακή μετάλλαξη που
προκαλεί το Σύνδρομο Lynch, μια κληρονομική κατάσταση που αυξάνει σημαντικά τον
κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου και άλλων νεοπλασιών.
Ο Τζέιμς έγινε ο πρώτος συμμετέχων σε κλινική δοκιμή του
Πανεπιστημίου του Νιούκαστλ, με επικεφαλής τον καθηγητή γενετικής Τζον Μπερν,
που εξέταζε αν μια καθημερινή δόση ασπιρίνης μπορούσε να προστατεύσει από τον
καρκίνο.
Σήμερα, έπειτα από δέκα χρόνια λήψης ασπιρίνης, παραμένει
χωρίς διάγνωση καρκίνου.
Τι έδειξαν οι μεγάλες μελέτες
Περίπου το 80% των ατόμων με Σύνδρομο Lynch αναπτύσσουν
καρκίνο του εντέρου στη διάρκεια της ζωής τους.
Σε μελέτη με 861 ασθενείς, που δημοσιεύθηκε το 2020, οι
ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι λάμβαναν καθημερινά 600 mg ασπιρίνης για
τουλάχιστον δύο χρόνια είχαν σχεδόν 50% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου
παχέος εντέρου.
Ακόμη πιο ενθαρρυντικά είναι τα πρώιμα ευρήματα δεύτερης
μελέτης, σύμφωνα με τα οποία πολύ χαμηλότερες δόσεις – 75 έως 100 mg ημερησίως
– ίσως είναι εξίσου αποτελεσματικές ή και καλύτερες.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή οι μικρές δόσεις είναι
συνήθως καλύτερα ανεκτές και συνδέονται με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Ήδη αλλάζουν οι οδηγίες
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κατευθυντήριες οδηγίες άλλαξαν
μετά τα αποτελέσματα των μελετών και πλέον συστήνεται σε άτομα με Σύνδρομο
Lynch να ξεκινούν ασπιρίνη περίπου από την ηλικία των 20 ετών ή αργότερα,
ανάλογα με τη βαρύτητα της περίπτωσης.
Στη Σουηδία, από τον Ιανουάριο του 2026 ασθενείς με καρκίνο
του εντέρου υποβάλλονται σε έλεγχο για συγκεκριμένες μεταλλάξεις και, αν τις
φέρουν, τους προσφέρεται χαμηλή δόση ασπιρίνης μετά τη θεραπεία.
Μπορεί να αποτρέπει και τις μεταστάσεις
Η καθηγήτρια χειρουργικής Άννα Μάρτλινγκ μελέτησε σχεδόν
3.000 ασθενείς που είχαν ήδη χειρουργηθεί για καρκίνο παχέος εντέρου ή ορθού.
Σε τυχαιοποιημένη δοκιμή τριών ετών, όσοι λάμβαναν
καθημερινά 160 mg ασπιρίνης εμφάνισαν λιγότερο από το μισό ποσοστό υποτροπής σε
σύγκριση με όσους έπαιρναν εικονικό φάρμακο.
Το εύρημα θεωρήθηκε εξαιρετικά σημαντικό, καθώς αφορά
μεγάλη κατηγορία ασθενών.
Μπορεί να βοηθήσει και σε άλλους καρκίνους;
Αυτό παραμένει υπό διερεύνηση. Μεγάλη διεθνής μελέτη με
11.000 συμμετέχοντες στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και την Ινδία εξετάζει
αν η ασπιρίνη μπορεί να προστατεύσει άτομα που έχουν νοσήσει από καρκίνο παχέος
εντέρου, καρκίνο μαστού, γαστροοισοφαγικούς καρκίνους, και καρκίνο του
προστάτη.
Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται σύντομα.
Πώς λειτουργεί;
Για δεκαετίες, ο μηχανισμός παρέμενε μυστήριο. Σήμερα οι
επιστήμονες πιστεύουν ότι η ασπιρίνη δρα με περισσότερους από έναν τρόπους.
1. Αναστέλλει φλεγμονώδεις μηχανισμούς
Η ασπιρίνη μπλοκάρει το ένζυμο COX-2, το οποίο σχετίζεται
με την παραγωγή προσταγλανδινών – ουσιών που ενισχύουν φλεγμονές και μπορούν να
ευνοήσουν ανεξέλεγκτη κυτταρική ανάπτυξη.
2. Κάνει τα καρκινικά κύτταρα πιο ορατά στο ανοσοποιητικό
Έρευνα του Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ δείχνει ότι η ασπιρίνη
αναστέλλει τη θρομβοξάνη Α2, ουσία που συμμετέχει στην πήξη του αίματος. Αυτό
ίσως βοηθά τα Τ-λεμφοκύτταρα να εντοπίζουν και να καταστρέφουν κύτταρα που
οδηγούν σε μεταστάσεις.
Δεν είναι για όλους
Παρά τα εντυπωσιακά δεδομένα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι
η ασπιρίνη δεν πρέπει να λαμβάνεται αυθαίρετα.
Μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις, έλκη
στομάχου, εσωτερική αιμορραγία και αιμορραγικό εγκεφαλικό σε σπάνιες
περιπτώσεις.
Για τον λόγο αυτό, οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν ότι
η χρήση της πρέπει να αφορά συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου και μόνο μετά
από ιατρική αξιολόγηση.
Ένα φάρμακο 4.000 ετών με νέο μέλλον
Οι ρίζες της ασπιρίνης φτάνουν έως τη Μεσοποταμία, πριν από
περίπου 4.400 χρόνια, όταν καταγράφονταν θεραπείες από ιτιά – φυτό που περιέχει
σαλικίνη, πρόδρομη ουσία της σημερινής ασπιρίνης.
Από αρχαίο παυσίπονο έως σύγχρονο εργαλείο πρόληψης, η
Ασπιρίνη ίσως αποδειχθεί ένα από τα πιο πολυδιάστατα φάρμακα στην ιστορία της
ιατρικής.
Το βασικό συμπέρασμα
Η ασπιρίνη δεν είναι «θαυματουργό χάπι», ούτε αντικαθιστά
την πρόληψη, τις εξετάσεις ή τη θεραπεία.
Όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι για ορισμένους ανθρώπους
μπορεί να αποτελέσει ισχυρό όπλο απέναντι στον καρκίνο.
Και αυτό είναι κάτι που η επιστήμη μόλις αρχίζει να
κατανοεί.