Σπύρος Γεωργάτος
Παρακολουθώ με προσοχή μια ενημερωτική εκπομπή της ΕΡΤ. Ο Σπύρος Μουρελάτος, ένας έμπειρος δημοσιογράφος με πτυχίο και μεταπτυχιακούς τίτλους από το Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πάντειου Πανεπιστημίου, έχει καλέσει τον Βορίδη για να συζητήσουν την πολιτική επικαιρότητα. Ακολουθώντας την πάγια τακτική του, ο Βορίδης προσπαθεί με διάφορες σοφιστείες να αθωώσει εκ προοιμίου όσους παρέπεμψε η ευρωπαϊκή εισαγγελία στη Βουλή.
Αναμενόμενο; Απολύτως. Όμως, το δικό μου ενδιαφέρον στη
συγκεκριμένη περίπτωση δεν εστιάζεται στην ίδια την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά
σε κάτι άλλο. Αυτό που με διασκεδάζει είναι ο λογιοτατισμός του Βορίδη, δηλαδή
η χρήση μιας επιτηδευμένης γλώσσας διανθισμένης με διάφορους
καθαρευουσιανισμούς, που χρησιμοποιεί συστηματικά αυτός ο κύριος.
Αναρωτιέμαι μέχρι που θα φτάσει ο δικολαβίστικος οίστρος
του και πόσο θα αντέξει η γλώσσα το βασανιστήριο. Μέχρι που η υπομονή μου
ανταμείβεται. Ο ακροδεξιός δικηγορίσκος πετάει επιτέλους το γλωσσικό
μαργαριτάρι που περίμενα. Όπερ έδει δείξαι, λέω από μέσα μου.
Δεν είναι τυχαίο. Έχω παρατηρήσει ότι ορισμένοι αστέρες
της Δεξιάς χρησιμοποιούν επιδεικτικά μια παραμορφωμένη δημοτική, αλλάζοντας τη
γενική πτώση, προσθέτοντας ενίοτε ένα τελικό «ς» ή ένα «ν» εκεί που δεν
προβλέπεται ή υποκαθιστώντας τον σύγχρονο τύπο μιας λέξης με τον αντίστοιχο της
αρχαϊζουσας. Όλα αυτά, βέβαια, με εντελώς άτεχνο και πολλές φορές λανθασμένο
τρόπο, που δεν έχει καμία σχέση με το χαριτωμένο γλωσσικό παιχνίδι που παίζουμε
καμιά φορά εμείς οι μεγαλύτεροι. Γιατί είναι άλλο το να έχεις βιώσει τα
σκαμπανεβάσματα και την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας από το Δημοτικό έως το
Πανεπιστήμιο, και άλλο το να χρησιμοποιείς τη γλώσσα που ξεπατίκωσες από τις
μπροσούρες της επταετίας ως ιδεολογικό εργαλείο.
Ο Βορίδης δεν είναι ο μόνος που αναμιγνύει
καθαρευουσιανισμούς με αδόκιμους νεολογισμούς και γλωσσικά λάθη.
Τα ίδια περίπου ισχύουν και για τον Άδωνι, τον Πλεύρη,
τον Κωνσταντίνο Τασιούλα και -δυστυχώς- τον Άγγελο Συρίγο, που είναι και
συνάδελφος. Αλλά το πολύ γέλιο πέφτει αλλού. Θυμίζω ότι το 2019, η τότε
υπουργός Παιδείας εξέδωσε μια μνημειώδη ανακοίνωση επ’ ευκαιρία της της 28ης
Οκτωβρίου. Τί έλεγε στο μήνυμά της η Νίκη Κεραμέως; Ότι «Στις παραμονές του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου … οι αντίξοες συνθήκες και η δυσανάλογη ισχύς προς τον
κατακτητή δεν πτόησαν τον ελληνικό λαό».
Αφήνω κατά μέρος εκείνο το «δυσανάλογη ισχύς προς τον
κατακτητή», για να επισημάνω το κορυφαίο λάθος: η λαμπρή υπουργός, που ήθελε να
αποκλείσει από το Πανεπιστήμιο όσους περνούσαν με «5» στο μάθημα της Ιστορίας,
δεν είχε όπως φαίνεται αντιληφθεί ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε αρχίσει έναν
περίπου χρόνο πριν την 28η Οκτωβρίου του 1940. Τέτοια ασχετοσύνη!
Με όλα αυτά, δημιουργείται βέβαια στον κάθε καλόπιστο
(αλλά νοήμονα) πολίτη ένα μεγάλο ερωτηματικό: τώρα που μάθαμε τι πτυχίο είχε ο
Μακάριος Λαζαρίδης, γιατί δεν είπαν μια λέξη περί αυτού οι κυρίες που συνήθως
μας νουθετούν και ο Χωμενίδης; Γιατί ήπιαν το αμίλητο νερό όσοι περιγελούσαν τα
αγγλικά του Τσίπρα; Κάτι τρέχει, έτσι δεν είναι;
Να σας πω τι τρέχει. Πέρα από τους αγράμματους της
Δεξιάς, στα μέρη μας φύονται και ορισμένες άλλες ποικιλίες: οι εντελώς
εξωνημένοι δημοσιογράφοι και κάτι ψευτο-διανοούμενοι που συνωστίζονται στα
στενά ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία. Χωρίς τη διακριτική συνδρομή
αυτών των κυρίων και των κυριών οι γλωσσικές τρίχες του Βορίδη και τα
βλαχο-μπαρόκ ελληνικά του Τασιούλα δεν θα περνούσαν απαρατήρητα.
Μην παρεξηγηθούμε. Γλωσσικά λάθη κάνουν και άλλοι
πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένου του Μητσοτάκη. Αλλά, για να είμαστε δίκαιοι,
αυτά τα λάθη είναι συνήθως «εκ παραδρομής» ή «εν τη ρύμη». Αυτοί που δεν έκαναν
λάθη σχεδόν ποτέ ήταν ο Χαρίλαος Φλωράκης και ο Λεωνίδας Κύρκος, παρ’ ότι δεν
είχαν πτυχίο ανώτατης Σχολής. Γιατί; Διότι, αντίθετα με τους αλαζόνες της
Δεξιάς, οι άνθρωποι αυτοί είχαν μια συστολή και βουτούσαν τη γλώσσα τους στο
μυαλό πριν μιλήσουν. Έτσι, όταν ήθελαν να εκφράσουν κάτι πιο σύνθετο,
χρησιμοποιούσαν συνήθως περιφραστικό λόγο, μικρές προτάσεις ή … παροιμίες.
Το εκφράζεσθαι της ελληνικής Δεξιάς είναι ώρες-ώρες
διασκεδαστικό. Αλλά δεν συζητάμε όλα αυτά μόνο για να διασκεδάσουμε. Η
αγραμματοσύνη ορισμένων δεξιών είναι στενά συνυφασμένη με την παρά φύσιν χρήση
της ελληνικής γλώσσας και την παραχάραξη της ελληνικής ιστορίας. Και αυτό,
χωρίς υπερβολή, είναι μια πολιτισμική απειλή.
Γιατί, όπως λέει ο ποιητής, «Τη γλώσσα μού έδωσαν
ελληνική· το σπίτι φτωχικό στις αμμουδιές του Ομήρου. Μονάχη έγνοια η γλώσσα
μου στις αμμουδιές του Ομήρου.» …