Οι αστρονόμοι πέτυχαν ένα εντυπωσιακό επιστημονικό άλμα, δημιουργώντας τον μεγαλύτερο και πιο λεπτομερή τρισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος που έχει φτιαχτεί ποτέ.
Το επίτευγμα ανήκει στην ομάδα του προγράμματος Dark Energy
Spectroscopic Instrument (DESI), το οποίο λειτουργεί στο τηλεσκόπιο Nicholas U.
Mayall.
Ο νέος κοσμικός χάρτης αποτυπώνει με πρωτοφανή ακρίβεια τις
θέσεις περισσότερων από 47 εκατομμυρίων γαλαξιών και κβάζαρ, προσφέροντας μια
μοναδική ματιά στη δομή και την εξέλιξη του Σύμπαντος.
Το κοσμικό πλέγμα και τα γιγαντιαία κενά
Σε τμήματα του χάρτη διακρίνεται καθαρά η λεγόμενη μεγάλη
κλίμακας δομή του Σύμπαντος, η οποία σχηματίστηκε σταδιακά από τη βαρύτητα μέσα
σε δισεκατομμύρια χρόνια.
Κάθε φωτεινό σημείο αντιστοιχεί σε έναν γαλαξία. Οι
πυκνότερες περιοχές αποκαλύπτουν ζώνες όπου γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών
συγκεντρώθηκαν, σχηματίζοντας τα νήματα του λεγόμενου κοσμικού ιστού, ενώ
ανάμεσά τους εκτείνονται τεράστιες κενές περιοχές σχεδόν χωρίς ύλη.
Το πρόγραμμα DESI, το οποίο διαχειρίζεται το Lawrence
Berkeley National Laboratory με χρηματοδότηση από το αμερικανικό Υπουργείο
Ενέργειας, έχει ως βασικό στόχο να αποκαλύψει τη φύση της σκοτεινής ενέργειας,
της μυστηριώδους δύναμης που επιταχύνει τη διαστολή του Σύμπαντος.
Συγκρίνοντας τον τρόπο με τον οποίο οι γαλαξίες ήταν
κατανεμημένοι στο μακρινό παρελθόν με τη σημερινή τους θέση, οι επιστήμονες
μπορούν να ανιχνεύσουν την επίδραση της σκοτεινής ενέργειας σε διάστημα περίπου
11 δισεκατομμυρίων ετών κοσμικής ιστορίας.
Ξεπέρασε κάθε προσδοκία
Η συλλογή δεδομένων ξεκίνησε τον Μάιο του 2021 και το
εγχείρημα ξεπέρασε κάθε αρχική πρόβλεψη.
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε παρατήρηση περίπου 34
εκατομμυρίων γαλαξιών σε ορίζοντα πενταετίας. Τελικά, το DESI κατέγραψε
περισσότερους από 47 εκατομμύρια γαλαξίες και κβάζαρ, αλλά και περίπου 20
εκατομμύρια άστρα.
Με αυτόν τον τρόπο, το πρόγραμμα έχει πλέον συγκεντρώσει
έξι φορές περισσότερα κοσμολογικά δεδομένα από όσα είχαν προκύψει συνολικά από
όλες τις προηγούμενες αποστολές μαζί.
Τι μπορεί να αλλάξει για την τύχη του Σύμπαντος
Η ερευνήτρια Στέφανι Ζινό υπογράμμισε ότι πίσω από το
επίτευγμα βρίσκονται εκατοντάδες άνθρωποι, μηχανικοί, τεχνικοί,
προγραμματιστές, αστρονόμοι και πολλοί νέοι επιστήμονες.
Όπως ανέφερε, ο τελικός στόχος είναι να κατανοήσουμε
καλύτερα το Σύμπαν και το μέλλον του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν προηγούμενες ενδείξεις ότι η
σκοτεινή ενέργεια ίσως δεν παραμένει σταθερή, όπως θεωρούσε μέχρι σήμερα η
επιστήμη.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, ενδέχεται να αλλάξουν ριζικά οι
προβλέψεις για την τελική εξέλιξη του Σύμπαντος.
Επιστημονική επανάσταση
Η Κάθι Τέρνερ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα πρωτοφανές,
τονίζοντας ότι ο νέος χάρτης θα μεταμορφώσει την κατανόησή μας για τη σκοτεινή
ενέργεια και τα όρια της σύγχρονης κοσμολογίας.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής του DESI Μάικλ Λέβι
σημείωσε ότι το πρόγραμμα ήταν εντυπωσιακά επιτυχημένο.
Το όργανο απέδωσε καλύτερα από κάθε πρόβλεψη, τα πρώτα
επιστημονικά αποτελέσματα κρίνονται συναρπαστικά, ενώ η ταχύτητα ολοκλήρωσης
του έργου ξεπέρασε τις αρχικές προσδοκίες.
Τι ακολουθεί
Η διεθνής ομάδα ξεκινά άμεσα την επεξεργασία του πλήρους
συνόλου δεδομένων. Τα πρώτα μεγάλα αποτελέσματα για τη σκοτεινή ενέργεια από
την ολοκληρωμένη πενταετή έρευνα αναμένονται μέσα στο 2027.
Παράλληλα, συνεχίζεται η ανάλυση των στοιχείων από τα τρία
πρώτα έτη παρατηρήσεων, με νέες επιστημονικές δημοσιεύσεις να αναμένονται
αργότερα μέσα στη χρονιά.
Γιατί έχει σημασία
Ο νέος αυτός χάρτης δεν αποτελεί μόνο ένα εντυπωσιακό
τεχνολογικό επίτευγμα. Είναι ένα εργαλείο που μπορεί να δώσει απαντήσεις σε
μερικά από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της επιστήμης: τι ακριβώς είναι η σκοτεινή
ενέργεια, πώς σχηματίστηκε ο κοσμικός ιστός και ποια θα είναι η τελική μοίρα
του Σύμπαντος.
Για πρώτη φορά, η ανθρωπότητα διαθέτει μια τόσο καθαρή και
εκτεταμένη τρισδιάστατη εικόνα του κοσμικού της σπιτιού.