Σε ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο βρίσκονται τα αλιευτικά αποθέματα της Μεσογείου, με την υπεραλίευση και τις αυξανόμενες περιβαλλοντικές πιέσεις να απειλούν σοβαρά τη θαλάσσια ζωή και τη βιωσιμότητα της αλιείας.
Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς αντιμετωπίζει
αντίστοιχες προκλήσεις, ειδικά στα παράκτια οικοσυστήματα.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν με αφορμή την ανανεωμένη
έκδοση του οδηγού «Fish Guide» από την WWF Ελλάς αποτυπώνουν τη δύσκολη
πραγματικότητα, καθώς το 58% των αξιολογημένων ιχθυαποθεμάτων στη Μεσόγειο
θεωρείται υπεραλιευμένο, γεγονός που κατατάσσει την περιοχή ανάμεσα στις πιο
επιβαρυμένες θάλασσες του πλανήτη.
Παρά το γεγονός ότι σε ορισμένες περιοχές καταγράφονται
ενδείξεις βελτίωσης, η συνολική εικόνα παραμένει ανησυχητική.
Πολλά είδη εμφανίζουν συρρίκνωση πληθυσμών, μικρότερο μέσο
μέγεθος και χαμηλότερη αναπαραγωγική δυνατότητα, εξελίξεις που θέτουν σε
κίνδυνο το μέλλον της αλιείας.
Στην Ελλάδα, η πίεση εντείνεται από τον μεγάλο αριθμό
μικρών αλιευτικών σκαφών, αλλά και από την αυξανόμενη επιβάρυνση των παράκτιων
ζωνών.
Στους βασικούς παράγοντες που επιδεινώνουν την κατάσταση
περιλαμβάνονται:
η υπεραλίευση
η παράνομη και
αδήλωτη αλιεία
μη βιώσιμες
πρακτικές εκμετάλλευσης θαλάσσιας ζωής
η θαλάσσια
ρύπανση
η κλιματική
αλλαγή
η εξάπλωση
ξενικών ειδών
η ανάγκη για
καλύτερο συντονισμό πολιτικών και αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση
Ο νέος οδηγός «Fish Guide»
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η WWF Ελλάς παρουσιάζει τον πλήρως
ανανεωμένο Οδηγό Υπεύθυνης Κατανάλωσης Ψαρικών «Fish Guide», ένα πρακτικό
εργαλείο που βοηθά τους καταναλωτές να κάνουν πιο βιώσιμες επιλογές.
Ο οδηγός διατίθεται δωρεάν διαδικτυακά και περιλαμβάνει
πληροφορίες για 108 είδη ψαρικών, έναντι 60 της προηγούμενης έκδοσης. Τα είδη
κατηγοριοποιούνται σε τέσσερις βασικές ενότητες:
Μεσογειακά είδη
Ξενικά είδη
Είδη
υδατοκαλλιέργειας
Εισαγόμενα είδη
Παράλληλα, παρέχει σαφείς οδηγίες για την εποχικότητα των
ειδών, ώστε το κοινό να αποφεύγει αγορές κατά την περίοδο αναπαραγωγής ή όταν
δεν επιτρέπεται η αλίευση.
Γιατί έχει σημασία το μέγεθος του ψαριού
Ο οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στο μέγεθος κάθε
είδους, καθώς αυτό συνδέεται άμεσα με την ηλικία του ψαριού και το αν έχει
προλάβει να αναπαραχθεί έστω μία φορά.
Για κάθε είδος παρουσιάζονται:
το ελάχιστο
νόμιμο μέγεθος αλίευσης
το μέγεθος πρώτης
γεννητικής ωρίμανσης
στοιχεία
μορφολογίας και διατροφής
οι περιοχές
εξάπλωσης
η κατάσταση των
πληθυσμών του
Με αυτόν τον
τρόπο, οι καταναλωτές μπορούν να λαμβάνουν πιο υπεύθυνες αποφάσεις.
Τα ξενικά είδη και η νέα πραγματικότητα
Για πρώτη φορά, ο οδηγός διαθέτει ξεχωριστή ενότητα
αφιερωμένη στα ξενικά είδη, τα οποία εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα στις
ελληνικές θάλασσες, κυρίως λόγω της κλιματικής αλλαγής και της ανθρώπινης
παρέμβασης.
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, στην Ελλάδα έχουν ήδη
καταγραφεί περισσότερα από 240 ξενικά είδη. Πρόκειται συχνά για χωροκατακτητικά
είδη που αναπτύσσονται γρήγορα, ανταγωνίζονται τα εγχώρια για τροφή και χώρο
και προκαλούν ζημιές ακόμη και στα αλιευτικά εργαλεία.
Η κατανάλωσή τους θεωρείται πλέον σημαντικό εργαλείο
προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα και ενίσχυσης της βιοποικιλότητας.
Τι καταναλώνουν οι Έλληνες
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι στην Ελλάδα η ετήσια
κατανάλωση θαλασσινών ανέρχεται περίπου στα 19,6 κιλά ανά κάτοικο, ενώ το 65%
των προϊόντων προέρχεται από εισαγωγές.
Κάθε νοικοκυριό δαπανά κατά μέσο όρο 67 ευρώ τον μήνα για
ψάρια και θαλασσινά. Ωστόσο, οι αγοραστικές επιλογές καθορίζονται κυρίως από
την εμφάνιση του προϊόντος, την τιμή και την προέλευση.
Η WWF τονίζει όμως πως η γνώση του μέσου Έλληνα γύρω από τη
βιώσιμη κατανάλωση παραμένει περιορισμένη.
Πώς επιλέγουμε σωστά
Ο οδηγός προτείνει συγκεκριμένες κατευθύνσεις για υπεύθυνες
αγορές, όπως την αποφυγή απειλούμενων ειδών,
τον σεβασμό στις περιόδους αναπαραγωγής, την επιλογή προϊόντων με
οικολογικές πιστοποιήσεις, την προτίμηση μικρότερων ειδών χαμηλότερα στην
τροφική αλυσίδα, και την ενίσχυση λιγότερο γνωστών αλλά άφθονων ψαρικών ειδών.
Διατροφική αξία και συνταγές
Το «Fish Guide» δεν περιορίζεται μόνο στην περιβαλλοντική
διάσταση. Περιλαμβάνει αναλυτικά στοιχεία για τη θρεπτική αξία των ειδών, όπως
οι πρωτεΐνες, τα Ω-3 λιπαρά, τις βιταμίνες, την θερμιδική αξία και τα βασικά
μικροθρεπτικά συστατικά.
Επιπλέον παρουσιάζει τα δέκα κορυφαία είδη ως προς τη
διατροφική τους αξία, ενώ περιλαμβάνει συνταγές από τον Γιώργο Τσούλη, επίσημο
πρεσβευτή της WWF Ελλάς για θέματα βιώσιμης διατροφής, τον Ηλία Μαμαλάκη, καθώς
και άλλους γνωστούς μάγειρες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Το μήνυμα της WWF
Όπως επισημαίνει η οργάνωση, η υπεύθυνη κατανάλωση δεν
αφορά μόνο την προστασία των θαλασσών, αλλά και τη διασφάλιση του μέλλοντος των
ίδιων των αλιέων και του κλάδου συνολικά.
Με κεντρικό σύνθημα «Μην τσιμπάς, διάλεξε σωστά», η WWF
Ελλάς καλεί τους πολίτες να γίνουν μέρος της λύσης, υιοθετώντας πιο συνειδητές
διατροφικές επιλογές.