Σημαντικές ρωγμές φαίνεται πως εμφανίζονται στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τον εξοπλισμό της Ουκρανίας με πυρομαχικά, καθώς ολοένα και λιγότερες χώρες συνεχίζουν να χρηματοδοτούν το πρόγραμμα που συντονίζει η Τσεχία για την ενίσχυση του Κιέβου στον πόλεμο με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, ο αριθμός των κρατών που στηρίζουν οικονομικά το σχέδιο έχει μειωθεί δραματικά μέσα σε λίγους μήνες, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για τη βιωσιμότητα της πρωτοβουλίας.
Ο πρόεδρος της Τσεχίας, Πετρ Πάβελ, αποκάλυψε ότι σήμερα συμμετέχουν ενεργά μόλις εννέα χώρες, όταν τον περασμένο χρόνο ο αριθμός εκείνων που συνεισέφεραν έφτανε έως και τις 18.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία είχε δημιουργηθεί από την προηγούμενη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση της Πράγας, με βασικό στόχο την αναζήτηση και προμήθεια πυρομαχικών για τον ουκρανικό στρατό, σε μια περίοδο που τα αποθέματα της Δύσης μειώνονταν επικίνδυνα.
Ο ίδιος ο Πάβελ, πρώην ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ, παραδέχθηκε ότι το πρόγραμμα αντιμετωπίζει πλέον σοβαρές δυσκολίες, επιμένοντας ωστόσο ότι εξακολουθεί να παίζει κρίσιμο ρόλο στην άμυνα της Ουκρανίας.
«Η πρωτοβουλία συνεχίζει να λειτουργεί, όμως πλέον μόνο περίπου εννέα χώρες συμμετέχουν οικονομικά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, μέσω αυτού του μηχανισμού έχει καλυφθεί έως και το μισό των πυρομαχικών μεγάλου διαμετρήματος που χρησιμοποιούν οι ουκρανικές δυνάμεις στο μέτωπο απέναντι στη Ρωσία.
«Πρόκειται για μια συνεισφορά που δύσκολα μπορεί να αντικατασταθεί από άλλο σχήμα», σημείωσε.
Από το 2024 μέχρι σήμερα, η Τσεχία έχει συντονίσει την αποστολή περισσότερων από τέσσερα εκατομμύρια βλημάτων πυροβολικού προς την Ουκρανία.
Το μέλλον του σχεδίου αναμένεται να συζητηθεί εκ νέου στη σύνοδο του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα τον Ιούλιο.
Παρά τις αποχωρήσεις, δυτικές πηγές αναφέρουν ότι χώρες όπως η Γερμανία και ορισμένα σκανδιναβικά κράτη εξακολουθούν να συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Ωστόσο, σύμφωνα με στρατιωτικό αξιωματούχο που επικαλούνται οι Financial Times, αρκετές κυβερνήσεις εμφανίζονται πλέον επιφυλακτικές, θεωρώντας αντιφατικό να χρηματοδοτούν ένα πρόγραμμα που – όπως εκτιμούν – δεν στηρίζεται επαρκώς ούτε από την ίδια την κυβέρνηση της χώρας που το διαχειρίζεται.
Την ίδια στιγμή, η νέα κυβέρνηση της Τσεχίας δείχνει σαφή διάθεση αποστασιοποίησης από τη γραμμή της προηγούμενης ηγεσίας.
Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις δήλωσε ότι προτεραιότητα της κυβέρνησής του είναι πλέον οι ανάγκες των Τσέχων πολιτών και όχι η περαιτέρω οικονομική επιβάρυνση για εξοπλισμούς υπέρ της Ουκρανίας.
«Δεν έχουμε χρήματα. Γι’ αυτό λαμβάνουμε χρηματοδότηση από άλλες χώρες και στη συνέχεια παραδίδουμε τα πυρομαχικά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μάλιστα, κατά την προεκλογική περίοδο, ο Μπάμπις είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους διακοπής της πρωτοβουλίας, εκφράζοντας αμφιβολίες για τη διαφάνεια στη διαχείριση των κονδυλίων.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η Czechoslovak Group, ένας από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς ομίλους παραγωγής πυρομαχικών, που έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στον εντοπισμό και την επαναπιστοποίηση βλημάτων από χώρες εκτός ΝΑΤΟ.
Ο ιδιοκτήτης και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, Μίχαλ Στρναντ, υποστήριξε ότι η αλλαγή κυβέρνησης στην Πράγα προκάλεσε πολύμηνη αβεβαιότητα γύρω από το πρόγραμμα, καθώς η νέα πολιτική ηγεσία επανεξέταζε νομικά ζητήματα και συμβάσεις.
Παράλληλα, τόνισε ότι είναι ακόμη νωρίς για να φανεί αν η Ουκρανία θα λάβει τελικά λιγότερα πυρομαχικά μέσα στο 2026, καθώς αρκετές χώρες επιλέγουν πλέον να προχωρούν σε απευθείας αγορές από κατασκευαστές και ιδιωτικούς προμηθευτές.
«Ορισμένα κράτη που χρηματοδοτούσαν την πρωτοβουλία αποφάσισαν ότι δεν θέλουν πλέον να συμμετέχουν οικονομικά και προτιμούν να αγοράζουν απευθείας από εμάς ή άλλες εταιρείες», ανέφερε.
Παρά τη σημαντική μείωση της συμμετοχής, ο Στρναντ υποστήριξε ότι το πρόγραμμα δεν έχει τερματιστεί, αν και πλέον εξελίσσεται με σαφώς πιο αργούς ρυθμούς.
«Η πρωτοβουλία δεν έχει πεθάνει. Συνεχίζει να λειτουργεί, αλλά όχι με την ίδια ταχύτητα», κατέληξε.