Ή θ ε λ ε, λέει, να' ναι βασιλιάς...
Ε ί χ ε, λέει, πρόγονο τον Τζένγκις Χαν...
και τον α κ λ ο ύ θ α γ ε, λέει, ένα πιστό σκυλάκι...
(ή άλλως πως, αναγνώθοντας το βιβλίο του Λάσλο Κρασναχορκάι "Πάει και το Φραντζολάκι", σε μετάφραση της Μανουέλας Μπέρκι, από τις εκδόσεις Πόλις)
Ε, την στραμπουλάς τη γλώσσα σου, αν αποφασίσεις να ειπείς το όνομα του μεγάλου Ούγγρου συγγραφέα και πλέον νομπελίστα, του Λάσλο Κρασναχορκάι... Φανταστείτε να είστε δημοσιογράφος ( Ο Υ Χ Ι εν Ελλάδι, γιατί εδώ το είδος έχει εκλείψει!!!) σε κάποια χώρα, να έχετε καλέσει τον κορυφαίο αυτόν λογοτέχνη στην εκπομπή σας και να τον προσφωνείτε κάθε τόσο με το επώνυμό του... Κύριε Κρασναχορκάι από δω, κύριε Κρασναχορκάι από κει, πάει, το έπαθες το στραμπούληγμα...
Και δεν είναι το μόνο που θα πάθεις μαζί του...
Σου χαρίζουν τα λατρεμένα ανίψια σου το "Πάει και το Φραντζολάκι", αρχίζεις να το διαβάζεις και αναζητείς μια τελεία, κάπου εδώ θα είναι, κάπου παρέκει, περνούν οι πρώτες δέκα σελίδες, οι είκοσι, οι εξήντα, φτάνεις στις ογδόντα, η ανάβαση σε ιδρώνει, ιδού η εκατοστή, να η 107η, ω του θαύματος, ναι, υπάρχει τελεία, μοιάζει με τον "Πύργο" του Κάφκα, απαιτεί υπομονή η αναζήτηση...
Μήτε και ο Ρομπέρτο Μπολάνιο ( " 2666 " ) συμπαθεί τις τελείες, μα ο Κρασναχορκάι τις έχει σχεδόν εξοντώσει...
Ωστόσο, πέρα από κάθε χιουμοριστική διάθεση, η έλλειψη του συγκεκριμένου σημείου στίξης έχει τη σημειολογία της. Αρχικά, σου δίνει την αίσθηση μιας ανηφόρας χωρίς σταματημό, μιας πλοκής δίχως ανασαιμιά, σα να ζεις μια περιπέτεια χωρίς διαλείμματα...
" Κεντρικός ήρωας του νέου μυθιστορήματος του Λάσλο Κρασναχορκάι είναι ο 91χρονος Γιόζι Κάντα, ο οποίος μάταια έκανε τα πάντα για να εξαφανιστεί από τα μάτια του κόσμου. Οι οπαδοί του όμως κατάφεραν να τον εντοπίσουν σ' ένα χωριό της Ουγγαρίας. Ο Κάντα, συνταξιούχος ηλεκτρολόγος, έχει στο αίμα του το ινκόγκνιτο, η οικογένειά του κρατάει μυστική την καταγωγή της εδώ και αιώνες και, προς το παρόν, ούτε κι ο ίδιος θέλει να μαθευτεί ευρέως ότι, σαν απόγονος του Τζένγκις Χαν και του Μπέλα Δ΄ , θα μπορούσε να διεκδικήσει τον ουγγρικό θρόνο ως Ιωσήφ Α' του οίκου των Άρπαντ. Δεν θέλει ωστόσο να αναμειχθεί στην πολιτική : δηλώνει ότι δεν θέλει να ταΐσει άλλο τη φωτιά, αλλά να ξεχωρίσει την ήρα από το σιτάρι ",
αναγράφεται μεταξύ άλλων στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, το οποίο και χαρακτηρίζεται "σατιρικό μυθιστόρημα"...
Μοιάζει αλαφροΐσκιωτος ο ήρωάς μας, αιωρείται ανάμεσα στα φαντάσματα της μοναρχίας και τη σημερινή πραγματικότητα του ρατσιστή πρωθυπουργού Όρμπαν, έχει πολιτική χροιά το βιβλίο, θίγονται τα φρικώδη του δυναστικού Καπιταλισμού...
Κι είναι μαγεία να περπατά ο αναγνώστης στους δρόμους της Βουδαπέστης, καταντικρύ στο Κάστρο, να αναγνώθει τη γαστρονομία της χώρας (πέρκελτ, ζυμαρικά με πατάτες και άλλα τινά), να μελετά την Ιστορία της, να σχολιάζει το πρόσφατο Κομμουνιστικό παρελθόν της Ουγγαρίας...
Κι ύστερα έρχεται η φυλακή ή πιο ορθά το νοσοκομείο των φυλακών, η χλεύη, η ψυχιατρική πορεία του Γιόζι... Συνοδοιπόρος του ήρωά μας το Φραντζολάκι, ένα σκυλί που εκείνος λατρεύει και που θα στέκεται στο πλάι του ως το τέλος...
Ο Κρασναχορκάι βάζει τον εαυτό του στο μυθιστόρημα, παίρνει το ρόλο περιπλανώμενου μουσικού, "συμπρωταγωνιστής" του Γιόζι. Βεβαίως, συχνά οι συγγραφείς "συμμετέχουν" ως πρόσωπα στα μυθιστορήματά τους, το είδαμε ακόμη και στη Ζωγραφική: ο Σάντρο Μποτιτσέλλι, στον πίνακά του "Η προσκύνηση των μάγων", είναι το τελευταίο πρόσωπο δεξιά (δευτερεύων ρόλος).
Μυθιστόρημα που σε κάνει να νιώθεις, άλλοτε πως είσαι εμπρός σε πανύψηλο γοτθικό ναό, ίσως του Αγίου Ματθαίου στη Βούδα, άλλοτε σε λαϊκούς χώρους, ίσως στο παρακμιακό ψυχιατρείο των φυλακών... Είναι, ασφαλώς, μια ρεαλιστική γραφή...
Το τέλος είναι μια σκληρή, πλην αμφίσημη, ανατροπή...
Αθανασία και Λουκά, λατρεμένα μου ανίψια, ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ για το εξαιρετικό δώρο και κυρίως για τις λογοτεχνικές επιλογές σας!!!