Τομά Πικετί
Πιστεύω ότι η Γαλλία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο κρίσιμες πολιτικές επιλογές της σύγχρονης ιστορίας της. Από τη μία πλευρά ενισχύεται μια εθνικιστική Δεξιά που επιχειρεί να κατακτήσει την εξουσία μετατρέποντας τη μετανάστευση και την ταυτότητα σε κυρίαρχα πολιτικά ζητήματα. Από την άλλη, η Αριστερά εμφανίζεται αμήχανη, διαιρεμένη και χωρίς μια πρόταση που να μπορεί να κινητοποιήσει την κοινωνία. Αν θέλει πραγματικά να ανακτήσει την πρωτοβουλία, θεωρώ ότι πρέπει να αλλάξει εντελώς το πεδίο της αντιπαράθεσης.
Αν η Δεξιά ζητά δημοψηφίσματα για τη μετανάστευση και την
εθνική ταυτότητα, η Αριστερά οφείλει να ζητήσει ένα δημοψήφισμα για την
κοινωνική δικαιοσύνη. Θα πρότεινα στους πολίτες να αποφασίσουν αν επιθυμούν
έναν εθνικό φόρο αλληλεγγύης που θα επιβαρύνει αποκλειστικά τους
δισεκατομμυριούχους και όσους διαθέτουν περιουσίες άνω των 100 εκατ. ευρώ. Με
αυτόν τον τρόπο θα αποκαλυφθεί ότι η αντι-μεταναστευτική ρητορική λειτουργεί
κυρίως ως αντιπερισπασμός, μεταφέροντας τη λαϊκή δυσαρέσκεια μακριά από τις
τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και προστατεύοντας τα μεγαλύτερα ιδιωτικά
συμφέροντα.
Για μένα, μια τέτοια πρωτοβουλία θα επανέφερε στο επίκεντρο
της δημοκρατικής συζήτησης το θεμελιώδες ερώτημα που συνοδεύει τη Γαλλία από
την Επανάσταση του 1789: Πώς αντιμετωπίζονται τα προνόμια και πώς υπηρετείται η
ισότητα. Η χώρα δεν έχει οργανώσει δημοψήφισμα από το 2005, ενώ ούτε η εξέγερση
των «Κίτρινων Γιλέκων» δεν αξιοποιήθηκε για να δοθεί στους πολίτες η δυνατότητα
να αποφασίσουν οι ίδιοι για ένα μεγάλο κοινωνικό ζήτημα.
Το ιστορικό προηγούμενο υπάρχει. Το 1945 η Γαλλία θέσπισε
έναν εθνικό φόρο αλληλεγγύης, ο οποίος περιλάμβανε τόσο έκτακτη φορολόγηση των
μεγάλων περιουσιών όσο και επιβάρυνση όσων πλούτισαν κατά τη διάρκεια του
πολέμου. Σήμερα θεωρώ ότι μια αντίστοιχη λογική θα μπορούσε να εφαρμοστεί στις
συνθήκες του 21ου αιώνα.
Η πρότασή μου θα είχε δύο σκέλη. Το πρώτο θα προέβλεπε
έναν εφάπαξ φόρο 50% στα περιουσιακά κέρδη άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ που
αποκτήθηκαν την περίοδο 2017-2027. Το δεύτερο θα καθιέρωνε έναν μόνιμο ετήσιο
φόρο 5% για περιουσίες άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ και 10% για εκείνες που
υπερβαίνουν το ένα δισεκατομμύριο. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, ένα τέτοιο
σχέδιο θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 800 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που
αντιστοιχεί σχεδόν στο 30% του γαλλικού ΑΕΠ.
Δεν θεωρώ ότι αυτό είναι υπερβολικό. Αντιθέτως, η
μεταπολεμική Γερμανία επέβαλε ακόμη βαρύτερη έκτακτη φορολόγηση των μεγάλων
περιουσιών, η οποία απέφερε περίπου το 60% του τότε ΑΕΠ. Σήμερα, μάλιστα, ο
ιδιωτικός πλούτος στη Γαλλία αντιστοιχεί σε πάνω από το 500% του ΑΕΠ, γεγονός
που καθιστά ακόμη ισχυρότερο το επιχείρημα υπέρ μιας έκτακτης συμβολής των
μεγαλύτερων περιουσιών.
Για να αποφευχθεί η φορολογική φυγή, προτείνω ο φόρος να
συνδέεται με τα χρόνια φορολογικής κατοικίας στη Γαλλία. Όποιος εγκαταλείπει τη
χώρα δεν θα απαλλάσσεται αυτομάτως από την υποχρέωσή του, αλλά θα συνεχίζει να
καταβάλλει μέρος του φόρου ανάλογα με τα χρόνια που έζησε και δημιούργησε τον
πλούτο του στη γαλλική οικονομία.
Τα έσοδα δεν θα κατευθύνονταν απλώς στον κρατικό
προϋπολογισμό. Θα μπορούσαν να εισφερθούν με τη μορφή μετοχών και εταιρικών
συμμετοχών σε ένα εθνικό επενδυτικό ταμείο, επιτρέποντας στο κράτος να
αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στις στρατηγικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στην
ενέργεια. Παράλληλα, η δημιουργία αυτού του χαρτοφυλακίου θα επέτρεπε την
έκδοση ομολόγου ύψους περίπου 400 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη χρηματοδότηση
μιας μεγάλης επένδυσης στην παιδεία, την έρευνα και το δημόσιο σύστημα υγείας.
Μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι οι μεγάλες περιουσίες
είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη ή ότι ένας τέτοιος φόρος θα ήταν δύσκολο να
εφαρμοστεί αποτελεσματικά. Αυτά είναι θεμιτά επιχειρήματα και αξίζει να
συζητηθούν δημόσια. Εκείνο που δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε είναι να
αποφεύγουμε τη συζήτηση πίσω από προσχηματικές νομικές ενστάσεις. Οι πολίτες
δικαιούνται να αποφασίσουν αν επιθυμούν ένα διαφορετικό κοινωνικό συμβόλαιο,
στο οποίο η οικονομική ισχύς θα συνοδεύεται και από ανάλογη κοινωνική ευθύνη.
Πηγή:
Social Europe – Μετάφραση: Kreport.gr