Γιάννης Μυλόπουλος
Τώρα που το Μετρό της Θεσσαλονίκης, που παραδόθηκε ημιτελές το Νοέμβριο του 2024, είναι κλειστό για 20 μέρες για δεύτερη φορά από την έναρξη της λειτουργίας του, αλλά και τώρα που αποκαλύφθηκε ότι οι καθυστερήσεις που προκάλεσε η κυβέρνηση Μητσοτάκη στο έργο κόστισαν 600 εκατομμύρια ευρώ, τα οποία δόθηκαν ως αποζημιώσεις στους εργολάβους και μάλιστα από εθνικούς πόρους, αξίζει να ξαναδούμε τα μεγάλα ψέματα με τα οποία εξαπάτησαν την κοινή γνώμη.
Ψέμα 1ο: Το έργο θα εκτελούνταν πολύ πιο γρήγορα και πολύ
πιο φτηνά αν άλλαζε ο σχεδιασμός που ακολουθούνταν το 2016 – 2019 και ο οποίος
διατηρούσε τα αρχαία της Βενιζέλου αμετακίνητα στη θέση τους.
Το 2019 η κυβέρνηση Μητσοτάκη βρήκε το Μετρό ολοκληρωμένο
κατά 75%. Με το δυσκολότερο κομμάτι του, αυτό της διάνοιξης των υπογείων
σηράγγων και της εκτέλεσης των αρχαιολογικών εργασιών τελειωμένο. Κι ακόμη,
βρήκε το έργο που μέχρι το 2015 παρέμενε σταματημένο λόγω έκπτωσης του
εργολάβου, με μια νέα σύμβαση, με νέο χρονοδιάγραμμα εργασιών και με νέο
εργολάβο. Σύμφωνα με το νέο χρονοδιάγραμμα ο ανάδοχος ήταν υποχρεωμένος να
παραδώσει το έργο σε εμπορική λειτουργία από άκρη σε άκρη, πλην σταθμού
Βενιζέλου, στο τέλος του 2020. Η επέκταση προς Καλαμαριά θα παραδίνονταν,
σύμφωνα με την ίδια σύμβαση, στα μέσα του 2021. Ο σταθμός Βενιζέλου, τέλος, με
τα αρχαία αμετακίνητα και γι’ αυτό ακέραια και αυθεντικά, θα παραδίνονταν στα
μέσα του 2023.
Το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι σύμφωνα με αυτή τη νέα
δεσμευτική σύμβαση που υπογράφτηκε το 2016, θα ήταν ο εργολάβος που θα
πλήρωνε ρήτρες στο δημόσιο αν δεν
τηρούνταν οι παραπάνω αποκλειστικές ημερομηνίες παράδοσης του έργου.
Ο κ. Μητσοτάκης στα εγκαίνια της ΔΕΘ του 2019, εν μέσω
πανηγυρισμών των κομματικών στελεχών της ΝΔ, ανακοίνωσε τη μονομερή, από
πλευράς μόνο του δημοσίου, δηλαδή, ακύρωση αυτής της συμφωνίας με τον εργολάβο.
Με πρόσχημα ότι, δήθεν, ο σχεδιασμός που ακολουθούνταν και ο οποίος είχε
περάσει τη βάσανο δεκάδων έμπειρων μηχανικών της Αττικό Μετρό και του αναδόχου,
ο οποίος είχε εγκριθεί και ήδη αποπληρωθεί από τον ιδιοκτήτη του έργου που ήταν
το δημόσιο, ο οποίος είχε εγκριθεί από τη διαχειριστική αρχή και τους
ευρωπαίους χρηματοδότες του έργου και ο οποίος είχε την υπογραφή καθηγητών
πολυτεχνείου ειδικών στο συγκεκριμένο αντικείμενο, οι οποίοι επικύρωναν με
τεχνικές εκθέσεις την τεχνική αξιοπιστία και την επιστημονική τεκμηρίωση της
λύσης που ακολουθούνταν, ήταν, λέει, λάθος.
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία των τεχνικών έργων που
ένας πρωθυπουργός με σπουδές στις πολιτικές επιστήμες καταργεί με μια φράση του
μια επιστημονικά ορθή και τεχνικά εφικτή λύση, χωρίς καμία εισήγηση τεχνικής
υπηρεσίας και χωρίς καμία πραγματογνωμοσύνη κανενός ειδικού.
Το επιχείρημα με το οποίο επιτεύχθηκε αυτή επικοινωνιακή
εξαπάτηση ήταν ότι αυτή η λύση που καταργήθηκε με μια πρωθυπουργική απόφαση θα
προκαλούσε μεγάλες καθυστερήσεις στο έργο και θα κόστιζε και πολύ περισσότερο.
Το πρωθυπουργικό επιχείρημα απέκρυπτε τη μόνη αλήθεια, ότι αν πράγματι το έργο
καθυστερούσε πέρα από τις δεσμευτικές ημερομηνίες παράδοσής του, ο εργολάβος θα
κατέβαλε εκατομμύρια ευρώ στο δημόσιο σαν ρήτρες γι’ αυτή του την καθυστέρηση.
Η εξέλιξη του έργου διέψευσε κατηγορηματικά τον
πρωθυπουργό. Η βασική γραμμή του έργου παραδόθηκε τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά
τη δεσμευτική ημερομηνία παράδοσής της, σύμφωνα
με την μέχρι το 2019 σύμβαση με τον εργολάβο.
Η επέκταση προς Καλαμαριά, 6 χρόνια μετά την ημερομηνία
παράδοσής της σύμφωνα με το καταργηθέν από τον πρωθυπουργό χρονοδιάγραμμα ακόμη
δεν έχει παραδοθεί, καθώς κάθε τόσο αναβάλλουν την ολοκλήρωσή της.
Και το πιο σημαντικό από όλα είναι ότι αυτές οι
καθυστερήσεις, που δεν θα υπήρχαν αν συνέχιζε να ισχύει το δεσμευτικό
χρονοδιάγραμμα που παρέλαβε ο κ. Μητσοτάκης από την προηγούμενη κυβέρνηση,
κόστισαν το ελληνικό δημόσιο 600 εκατομμύρια ευρώ.
Αντί, δηλαδή, ο εργολάβος να πληρώνει ρήτρες στο δημόσιο
για τις καθυστερήσεις του έργου, έγινε το αντίστροφο. Το δημόσιο πλήρωνε και
συνεχίζει να πληρώνει ρήτρες στον εργολάβο. Αφού η απόφαση για την κατάργηση
του συμφωνηθέντος χρονοδιαγράμματος λήφθηκε από τον κορυφαίο εκπρόσωπο του
δημοσίου, δηλαδή τον πρωθυπουργό.
Ψέμα 2ο: Για τις καθυστερήσεις έφταιξε ο σταθμός
Βενιζέλου.
Σήμερα που καθυστερεί αδικαιολόγητα η επέκταση προς
Καλαμαριά, η οποία δεν συνδέεται κατ’ ουδένα τρόπο με τον σταθμό Βενιζέλου,
καταρρέει το επιχείρημα που ήθελε για τις καθυστερήσεις του έργου να ευθύνεται
ο σταθμός Βενιζέλου.
Κι ακόμη σήμερα, που διακόπηκε ήδη δυο φορές η λειτουργία
του έργου προκειμένου να εκτελεστούν τα δοκιμαστικά δρομολόγια, η εκτέλεση των
οποίων όφειλε να έχει γίνει πριν την παράδοση του έργου, αφού στις δοκιμές δεν
εμπλέκεται καθόλου η κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου, αποκαλύπτονται ένα – ένα
τα ψέματα για το Μετρό.
Το Μετρό παραδόθηκε το Νοέμβριο του 2024 ημιτελές και
ανολοκλήρωτο. Γι’ αυτό σταματούσε και είχε τεχνικά προβλήματα κάθε τρεις και
μια μέχρι τώρα και έβγαζαν τους επιβάτες από τους υπονόμους σαν τυφλοπόντικες.
Και γι’ αυτό διακόπτουν σήμερα για δεύτερη φορά για μεγάλη διάρκεια τη
λειτουργία του προκειμένου να ολοκληρώσουν εκ των υστέρων τα δοκιμαστικά
δρομολόγια που δεν εκτέλεσαν ως όφειλαν, όταν έπρεπε.
Ψέμα 3ο: Οι διακοπές της λειτουργίας του Μετρό γίνονται
για να συνδεθεί η επέκταση Καλαμαριάς.
Για να μην αποκαλυφθεί η ευθύνη τους, να έχουν παραδώσει
το έργο ημιτελές και ανολοκλήρωτο, ισχυρίστηκαν ότι οι πολυήμερες διακοπές στη
λειτουργία του γίνονται προκειμένου να συνδεθεί η γραμμή Καλαμαριάς. Ακόμη κι
αν ο ισχυρισμός γίνει πιστευτός για τη σημερινή διακοπή, είναι σαφές ότι είναι
απολύτως ψευδής για τη διακοπή πριν τα Χριστούγεννα του 2025. Οπότε η γραμμή
Καλαμαριάς, όπως σήμερα αποκαλύπτεται, ήταν μακράν από το να είναι
ολοκληρωμένη, ώστε να χρειάζονταν δοκιμαστικές λειτουργίες.
Ψέμα 4ο: Για τις
καθυστερήσεις στο Μετρό φταίνε τα αρχαία.
Αν πράγματι για τις καθυστερήσεις φταίνε τα αρχαία, τότε
το 2016 – 2019, που το έργο προχώρησε χωρίς καμία καθυστέρηση από το 30% στο
75% της ολοκλήρωσής του και μάλιστα και χωρίς ούτε ένα ευρώ αποζημίωσης, πως
δεν υπήρξαν καθυστερήσεις; Αφού στο ίδιο διάστημα ολοκληρώθηκε το μεγαλύτερο
μέρος των αρχαιολογικών εργασιών…
Αλλά κι ακόμη, τώρα που η επέκταση προς Καλαμαριά
καθυστερεί και η παράδοσή της συνεχώς αναβάλλεται, τι δικαιολογία έχουν, αφού
στην Καλαμαριά δεν βρέθηκαν αρχαία;
Η μόνη αλήθεια:
Η μόνη αλήθεια για το Μετρό της Θεσσαλονίκης είναι ότι
πίσω από όλα τα προσχήματα, από όλα τα ψέματα και από όλες τις αδικαιολόγητες
καθυστερήσεις, που έκαναν το Μετρό παγκόσμιο ανέκδοτο για το κόστος και τον
χρόνο ολοκλήρωσής του, κρύβονται τα 600 εκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος που
κέρδισαν οι εργολάβοι από το 2019 μέχρι σήμερα, εκτός σύμβασης και επιπλέον του
αρχικού προϋπολογισμού.
*Γιάννης Μυλόπουλος, Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ,
Επικεφαλής παράταξης ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ