Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών, καθώς η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού μεταβάλλουν σταδιακά τον δημογραφικό χάρτη της χώρας.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά,
ενώ οι θάνατοι υπερβαίνουν πλέον σημαντικά τις νέες αφίξεις στη ζωή,
δημιουργώντας ένα ολοένα και μεγαλύτερο δημογραφικό κενό, όπως προκύπτει από τα
στοχεία όχι μόνο ελληνικών φορέων αλλά και του ιστότοπουOur World in Data.
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Σε ολοένα
περισσότερες χώρες της Ευρώπης και της Ανατολικής Ασίας, οι θάνατοι ξεπερνούν
τις γεννήσεις, οδηγώντας σε αυτό που οι δημογράφοι αποκαλούν «φυσική μείωση του
πληθυσμού».
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο πληθυσμός συρρικνώνεται εάν
δεν υπάρξει εισροή μεταναστών που να αντισταθμίσει τις απώλειες.
Στη χώρα μας η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο έντονη
Το 2025 στην Ελλάδα ο δείκτης γεννήσεων υποχώρησε στα
6,81 παιδιά ανά 1.000 κατοίκους, συνεχίζοντας μια πολυετή πτωτική πορεία.
Το 2024 είχε διαμορφωθεί στο 6,87, ενώ το 2023 και το
2022 βρισκόταν στα 6,80 και 7,30 αντίστοιχα, αποτυπώνοντας τη διαρκή κάμψη των
γεννήσεων.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τις
πραγματικές γεννήσεις.
Οι γεννήσεις ζώντων βρεφών στην Ελλάδα περιορίστηκαν στις
68.467, εκ των οποίων 35.216 αγόρια και 33.251 κορίτσια, καταγράφοντας μείωση
4,2% σε σχέση με το 2023.
Παράλληλα, ο δείκτης γονιμότητας παραμένει σε εξαιρετικά
χαμηλά επίπεδα, μεταξύ 1,3 και 1,4 παιδιών ανά γυναίκα.
Πρόκειται για επίδοση πολύ χαμηλότερη από το όριο
αναπλήρωσης του πληθυσμού, που υπολογίζεται στα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα και
θεωρείται απαραίτητο για τη διατήρηση ενός σταθερού πληθυσμού χωρίς δημογραφική
συρρίκνωση.
Πώς η οικονομική κρίση τροφοδοτεί το δημογραφικό
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι συνέπειες της
δημογραφικής κρίσης δεν περιορίζονται μόνο στους αριθμούς.
Η μείωση του πληθυσμού και η αύξηση του ποσοστού των
ηλικιωμένων επηρεάζουν την αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα, τις δημόσιες
δαπάνες υγείας, αλλά και την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας. Όσο λιγότεροι
νέοι εισέρχονται στην παραγωγική διαδικασία, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση
στις επόμενες γενιές να στηρίξουν έναν διαρκώς γηράσκοντα πληθυσμό.
Το υψηλό κόστος ζωής, η στεγαστική κρίση, η εργασιακή
ανασφάλεια και η δυσκολία συνδυασμού οικογένειας και επαγγελματικής ζωής
αποθαρρύνουν πολλά νέα ζευγάρια από το να αποκτήσουν παιδιά ή τα οδηγούν στην
απόφαση να δημιουργήσουν μικρότερες οικογένειες.
Αν η τάση αυτή συνεχιστεί, η Ελλάδα θα βρεθεί τα επόμενα
χρόνια μπροστά σε μια βαθιά δημογραφική ανατροπή, με λιγότερους νέους,
περισσότερους ηλικιωμένους και έναν πληθυσμό που θα συρρικνώνεται σταθερά.
Οι αριθμοί καταγράφουν ήδη το πρόβλημα· το ζητούμενο
πλέον είναι αν θα υπάρξουν οι πολιτικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που θα
μπορέσουν να ανακόψουν αυτή τη σιωπηλή αλλά διαρκώς εντεινόμενη κρίση.