Αντώνης Ελευθεριάδης
Η έκθεση της Κομισιόν αναδεικνύει δομικές αδυναμίες της πατρίδας μας. Η ψηφιοποίηση των ΜΜΕ παραμένει χαμηλή (55,95 έναντι 71,39 στην ΕΕ το 2025). Μόλις το 8,93% των ελληνικών επιχειρήσεων αξιοποιούσε τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης το 2025, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος έφτανε το 19,95%.
Αυτό το χάσμα δεν είναι τυχαίο — αποτυπώνει την ουσία ενός βαθύτερου προβλήματος: μια οικονομία εγκλωβισμένη σε ξεπερασμένα παραγωγικά πρότυπα, με χαμηλή καινοτομία, ελλιπείς δεξιότητες και εργασία που εξαντλεί αντί να δημιουργεί αξία.
Τα στοιχεία της Κομισιόν είναι αποκαλυπτικά. Η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχεί μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της Ε.Ε., ενώ οι Έλληνες εργαζόμενοι καταγράφουν τις περισσότερες ώρες εργασίας μεταξύ των κρατών-μελών.
Παρά τη μείωση της ανεργίας, η χώρα παραμένει στις τελευταίες θέσεις ως προς την αντιστοίχιση δεξιοτήτων και αναγκών της οικονομίας — 30η στις 31 χώρες του Ευρωπαϊκού Δείκτη Δεξιοτήτων του Cedefop.
Η λεγόμενη «ανάκαμψη» κρύβει έναν μεγάλο αστερίσκο: μισθοί από τους χαμηλότερους στην Ε.Ε., εβδομαδιαίες ώρες εργασίας που φτάνουν τις 41, πάνω από το 40% των εργαζομένων να δουλεύει Σαββατοκύριακα και ένας στους τρεις σε βραδινές βάρδιες.
Η προσωρινή και μερική απασχόληση δεν αποτελεί επιλογή, αλλά αναγκαστική διέξοδο για χιλιάδες. Η δουλειά στον τουρισμό είναι η καταφυγή των νέων, αλλά πάλι με 85.000 κενές θέσεις ξεκινά η τουριστική σεζόν.
Το πρόβλημα δεν σταματά στην αγορά εργασίας. Η δημογραφική συρρίκνωση προβλέπεται να μειώσει τον πληθυσμό εργασιακής ηλικίας κατά περίπου ένα τρίτο έως το 2070, ενώ η στεγαστική κρίση βαθαίνει: το 28,9% του πληθυσμού δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση, έναντι μόλις 8,2% στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η στέγη έχει γίνει μακρινό όνειρο για τα νέα ζευγάρια, υπονομεύοντας την ίδρυση οικογένειας και διαβρώνοντας την κοινωνική συνοχή. Η Κομισιόν εκτιμά έλλειμμα 110.000 κατοικιών μέχρι το 2035.
Σε αυτό το τοπίο, η ψηφιακή μετάβαση και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ουδέτερες δυνάμεις. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα τις αξιοποιήσουμε, αλλά ποιος θα τις ελέγχει και ποιους θα εξυπηρετούν. Χωρίς στρατηγική επιλογή, η ΤΝ κινδυνεύει να γίνει εργαλείο συγκέντρωσης πλούτου στα χέρια λίγων, αντί μέσο κοινωνικής προόδου και αύξησης παραγωγικότητας για όλους.
Όπως επισημαίνει η ανάλυση του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, η απλή αγορά έτοιμων εργαλείων ΤΝ από το εξωτερικό δεν συνιστά εθνική στρατηγική — αν η χώρα περιοριστεί στον ρόλο του καταναλωτή, θα χάσει την ικανότητα να παράγει δικές της λύσεις, προσαρμοσμένες στις πραγματικές κοινωνικές και οικονομικές της ανάγκες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης απάντησε ειρωνικά όταν άκουσε τον όρο «ψηφιακή κυριαρχία» — δηλώνοντας ότι δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει. Η ειρωνεία του αποκαλύπτει όχι άγνοια, αλλά πολιτική επιλογή: τεχνολογική εξάρτηση αντί κυριαρχίας, αδιαφάνεια αντί λογοδοσίας, εξυπηρέτηση των λίγων αντί των πολλών.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς «ανάπτυξη». Χρειάζεται δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη που βάζει τον άνθρωπο στο κέντρο. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη φέρει συγκεκριμένη πρόταση: μαζική επένδυση σε δεξιότητες και ψηφιακή εκπαίδευση, νέο παραγωγικό μοντέλο πέρα από τον τουρισμό και τα ακίνητα με έμφαση στη μεταποίηση, την καινοτομία και την πράσινη οικονομία, προστασία της εργασίας με αύξηση πραγματικών μισθών, και ολοκληρωμένη πολιτική στέγασης που συνδέει παραγωγική ανασυγκρότηση με δημογραφική ανανέωση.
Αυτό απαιτεί μια Αριστερά που συνθέτει — σοσιαλδημοκρατία, ριζοσπαστική παράδοση και πολιτική οικολογία — και είναι ικανή να κυβερνήσει. Σύγκλιση με την Ευρώπη όχι μόνο σε αριθμούς ΑΕΠ, αλλά σε ποιότητα ζωής και αξιοπρέπεια.
Η ώρα της Συμπαράταξης είναι τώρα. Για μια Ελλάδα που δεν εξαντλεί τους πολίτες της — αλλά τους δίνει προοπτική.