Την Έκθεση για το Κράτος Δικαίου δημοσίευσε η Κομισιόν για το 2026, στην οποία αφιερώνει ένα μεγάλο κομμάτι στο σκάνδαλο των υποκλοπών, αλλά κάνει και 4 συστάσεις στην ελληνική κυβέρνηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάνει εκτεταμένη αναφορά στην
απόφαση του Μονομελούς Πλημμειλειοδικείου Αθηνών που καταδίκασε τους τέσσερις
ιδιώτες επιχειρηματίες που σχετίζονται με το Predator, τους Ταλ Ντίλιαν, Γιάννη
Λαβράνο, Φέλιξ Μπίτζιο, Σάρα Χαμού, καθώς και στη διαβίβαση της δικογραφίας για
περαιτέρω έρευνα.
Αναφέροντας χαρακτηριστικά πως το αίτημα απορρίφθηκε από
τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, προκαλώντας αντιδράσεις, μεταξύ άλλων για το
πιθανό κώλυμα που προέκυπτε από την προηγούμενη θητεία του Κωνσταντίνου
Τζαβέλλα στην ΕΥΠ.
Ακολουθεί η αναφορά:
«Ο δικαστικός έλεγχος ορισμένων πτυχών της χρήσης spyware
συνεχίζεται.
Τον Φεβρουάριο του 2026, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο
της Αθήνας (σ.σ. αναφέρεται ως «πρωτοβάθμιο Δικαστήριο») εξέδωσε καταδίκες
εναντίον τεσσάρων ατόμων που συνδέονται με την εμπορία του λογισμικού Predator
για πλημμελήματα, συμπεριλαμβανομένων παραβιάσεων του απορρήτου των
επικοινωνιών και μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης σε δεδομένα.
Το Δικαστήριο διαβίβασε επίσης τα πρακτικά της
διαδικασίας για περαιτέρω έρευνες σε ευρύτερα αδικήματα και την πιθανή εμπλοκή
πρόσθετων προσώπων. Η απόφαση έγινε ευρέως δεκτή από τα ενδιαφερόμενα μέρη ως
ένα βήμα προόδου. Οι κατηγορούμενοι άσκησαν έφεση, με τη νέα δίκη να έχει
προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2026.
Στα τέλη Απριλίου, ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου,
επιφορτισμένος με την επίβλεψη των πιο σοβαρών πτυχών της έρευνας, αρνήθηκε να
ανοίξει εκ νέου την υπόθεση, θεωρώντας ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που
παρουσιάστηκαν δεν συνιστούσαν νέα γεγονότα που αιτιολογούσαν την έρευνα.
Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις μεταξύ δημοσιογράφων,
θυμάτων, δικηγόρων, κομμάτων της αντιπολίτευσης και της Κοινωνίας των Πολιτών,
μεταξύ άλλων και για την πιθανή σύγκρουση συμφερόντων του Εισαγγελέα λόγω του
προηγούμενου ρόλου ως επιβλέποντα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, κατά τη
διάρκεια μέρους της υπό έρευνα περιόδου.
Νέα αιτήματα για επανέναρξη της έρευνας της υπόθεσης
έχουν κατατεθεί, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και ορισμένες δευτερεύουσες έρευνες
από εισαγγελείς κατώτερης βαθμίδας (σ.σ. εδώ η αναφορά αφορά προφανώς την υπό
εξέλιξη ανάκριση της Εισαγγελίας Πρωτοδικών για τους Γιαννη Λαβράνο Αιμίλιο
Κοσμίδη, Σταμάτη Τρίμπαλη, Σωτήρη Ντάλλα που ερευνώνται για τα αδικήματα της
ψευδορκίας, ψευδούς κατάθεσης ή/και ηθικής αυτουργίας σε ψευδή κατάθεση στο
δικαστήριο ή/και την εξεταστική επιτροπή της Βουλής, στη βάση των στοιχείων που
διαβίβασε το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών).
Εν τω μεταξύ, εξετάζονται ξεχωριστές υποθέσεις ενώπιον
του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων σχετικά με τη διαφάνεια και τις κρατικές υποχρεώσεις παραμένουν σε
εξέλιξη (σ.σ. αναφέρονται στην υπόθεση Θανάση Κουκάκη για την ενημέρωση του από
την ΕΥΠ, όπου έχει δοθεί εντολή από το ΣτΕ για την ανασύσταση του φακέλου του,
αλλά και στην προσφυγή του Νίκου Ανδρουλάκη στο ΕΔΔΑ, για άρνηση της ΕΥΠ να
εφαρμόσει την ανάλογη απόφαση του ΣτΕ που τον αφορά).
Αξίζει να σημειωθεί ότι από την έκθεση λείπει η τραγωδία
των Τεμπών και η υπόθεση της ανεξιχνίαστης δολοφονίας του δημοσιογράφου Γιώργου
Καραϊβάζ.
Οι τέσσερις συστάσεις για το Κράτος Δικαίου προς την
Ελλάδα
Οι τέσσερις συστάσεις της Κομισιόν προς την Ελλάδα μιλούν
για πρόοδο ή περιορισμένη πρόοδο, ωστόσο σε όλες γίνεται και μία μικρή κριτική.
Αναλυτικά οι συστάσεις είναι οι εξής
«Περιορισμένη πρόοδος στην αντιμετώπιση της διαφθοράς
• Σημειώθηκε περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά τη
δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και τελεσίδικων δικαστικών αποφάσεων
σε υποθέσεις διαφθοράς, καθώς θεσπίστηκε το νομικό πλαίσιο για τη λειτουργία
ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε
λειτουργία την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ωστόσο, δεδομένου ότι ο αριθμός των διώξεων και των
τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς
υψηλού επιπέδου, παραμένει χαμηλός, συνιστάται στην Ελλάδα να συνεχίσει τις
προσπάθειές της για τη δημιουργία ενός ισχυρού ιστορικού διώξεων και
τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, περιλαμβανομένων και των
υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
Περιορισμένη πρόοδος στο πλαίσιο για το lobbying
• Σημειώθηκε επίσης μόνο περιορισμένη πρόοδος στη
βελτίωση του πλαισίου για το lobbying, καθώς δεν έχει υιοθετηθεί νομοθεσία που
να διευρύνει τον ορισμό του λομπίστα, ενώ συνεχίζονται τα μέτρα εφαρμογής και
οι δράσεις ευαισθητοποίησης.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνιστά στην Ελλάδα να βελτιώσει
το πλαίσιο για το lobbying, μεταξύ άλλων επανεξετάζοντας τον ορισμό του
λομπίστα και διασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή του σχετικού πλαισίου.
Πρόοδος στην προστασία των δημοσιογράφων
• Σημειώθηκε κάποια περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την
ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων για τη βελτίωση της
ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως σε ό,τι αφορά τις
καταχρηστικές αγωγές (SLAPP), καθώς έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα και η νομοθεσία
κατά των SLAPP βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας.
Ως εκ τούτου, συνιστάται στην Ελλάδα να ολοκληρώσει τις
εργασίες για την ενίσχυση των νομοθετικών και μη νομοθετικών εγγυήσεων που
αποσκοπούν στη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων,
ιδίως έναντι των καταχρηστικών αγωγών, σύμφωνα με το υιοθετημένο Μνημόνιο
Κατανόησης και λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία των
δημοσιογράφων.
Διάλογος με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών
• Σημειώθηκε κάποια περαιτέρω πρόοδος στην ανάπτυξη ενός
δομημένου διαλόγου με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ), καθώς και
στην απλούστευση των απαιτήσεων εγγραφής, με στόχο τη διατήρηση ενός ανοικτού
πλαισίου λειτουργίας τους. Συγκεκριμένα, τέθηκαν οι βάσεις για έναν δομημένο
διάλογο με τις ΟΚΠ και έγιναν ορισμένα βήματα για τη μείωση των απαιτούμενων
δικαιολογητικών και την απλούστευση των διαδικασιών.
Ωστόσο, καθώς ο δομημένος διάλογος δεν έχει ακόμη
καταστεί τακτικός και διαρκής, ενώ το πλαίσιο εγγραφής παραμένει
κατακερματισμένο, η Επιτροπή συνιστά στην Ελλάδα να εντείνει τις προσπάθειές
της για την εδραίωση ενός τακτικού και διαρκούς δομημένου διαλόγου με τις
οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και να απλουστεύσει περαιτέρω τις
απαιτήσεις εγγραφής, ώστε να διατηρηθεί ένα ανοικτό πλαίσιο για τη λειτουργία
τους.