Μια σπάνια ολική έκλειψη ηλίου θα σημειωθεί στις 12 Αυγούστου, όταν η Σελήνη θα περάσει ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καλύπτοντας πλήρως τον ηλιακό δίσκο και βυθίζοντας για λίγο στο σκοτάδι περιοχές της Ευρώπης.
Πρόκειται για την πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που θα είναι
ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη από το 2006, γεγονός που αναμένεται να
προσελκύσει πλήθος παρατηρητών και τουριστών στις περιοχές από τις οποίες θα
περάσει το «μονοπάτι της ολότητας».
Ολική έκλειψη ηλίου: Πού θα γίνει ορατή
Η ολική έκλειψη θα γίνει αρχικά ορατή σε απομακρυσμένη
περιοχή της βόρειας Ρωσίας. Στη συνέχεια, το «μονοπάτι της ολότητας» θα περάσει
από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Ισπανία και το βορειοανατολικό άκρο της
Πορτογαλίας.
Στην Ισπανία, η ζώνη της έκλειψης θα εκτείνεται από την
περιοχή του Οβιέδο στα βόρεια έως τη Μαγιόρκα. Η πορεία της έκλειψης θα
περάσει, μάλιστα, από περιοχές που έχουν πληγεί τα τελευταία χρόνια από
καταστροφικές πυρκαγιές.
Μερική έκλειψη θα είναι ορατή σε πολύ μεγαλύτερη περιοχή,
που περιλαμβάνει μεγάλο μέρος της Ευρώπης, τον Καναδά, τις βόρειες Ηνωμένες
Πολιτείες και τη βορειοδυτική Αφρική.
Λιγότερο από δύο λεπτά το απόλυτο σκοτάδι στην Ισπανία
Για τους παρατηρητές στην Ισπανία, η φάση της ολικής
έκλειψης θα είναι σχετικά σύντομη και θα σημειωθεί λίγο πριν από τη δύση του
Ηλίου.
Στην πόλη Μπούργκος, για παράδειγμα, ο Ήλιος θα καλυφθεί
πλήρως για περίπου ένα λεπτό και 48 δευτερόλεπτα. Σε ορισμένες περιοχές της
Ρωσίας και της Γροιλανδίας η έκλειψη θα διαρκέσει περισσότερο, χωρίς όμως να
ξεπερνά τα δυόμισι λεπτά.
Αντίθετα, η συνολική διάρκεια των μερικών φάσεων της
έκλειψης θα είναι πολύ μεγαλύτερη, φτάνοντας περίπου τη μία ώρα και 45 λεπτά.
Το σπάνιο φαινόμενο
Ηλιακές εκλείψεις σημειώνονται μία ή δύο φορές περίπου
κάθε χρόνο, όμως η ζώνη από την οποία μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την
έκλειψη είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό, μια συγκεκριμένη
περιοχή μπορεί να χρειαστεί ακόμη και εκατοντάδες χρόνια μέχρι να βρεθεί ξανά
στο «μονοπάτι» μιας ολικής έκλειψης.
Η Ισπανία, πάντως, δεν θα χρειαστεί να περιμένει τόσο.
Στις 2 Αυγούστου 2027, μια ακόμη ολική έκλειψη θα διασχίσει τη νότια Ισπανία,
τη βόρεια Αφρική και την Αραβική Χερσόνησο. Η έκλειψη τότε θα διαρκέσει έως και
έξι λεπτά και 23 δευτερόλεπτα.
Στις 26 Ιανουαρίου 2028 θα ακολουθήσει νέα έκλειψη, αυτή
τη φορά δακτυλιοειδής, γνωστή και ως «δακτύλιος της φωτιάς», η οποία θα είναι
ορατή από τη νότια Ισπανία.
Ολική έκλειψη ηλίου: Το επιστημονικό όργανο που μπορεί να
αλλάξει τον τρόπο μελέτης
Αξίζει να σημειωθεί πως κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο της βόρειας Ιταλίας, ομάδα
Ευρωπαίων επιστημόνων εργάστηκε τις τελευταίες εβδομάδες στην πόλη της Πάντοβας
για την ολοκλήρωση ενός νέου επιστημονικού οργάνου, το οποίο, όπως εκτιμούν, θα
μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο μελετάται το ηλιακό στέμμα,
δηλαδή η εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου.
Το όργανο, που ονομάζεται CircularSlitSpectrometer
(CISS), πρόκειται να υποβληθεί στην πιο σημαντική δοκιμή του μέχρι σήμερα κατά
τη διάρκεια της ολικής έκλειψης Ηλίου που θα διασχίσει την Ευρώπη στις 12
Αυγούστου. Η δοκιμή θα πραγματοποιηθεί στο Αστροφυσικό Παρατηρητήριο Javalambre
στην Ισπανία, όπου οι ερευνητές ελπίζουν να αποδείξουν ότι η νέα τεχνολογία
μπορεί να αναλύει το φως του Ήλιου στα επιμέρους μήκη κύματός του πολύ ταχύτερα
από τα υπάρχοντα φασματοσκοπικά όργανα.
Σε αντίθεση με τα συμβατικά γραμμικά φασματόμετρα, το νέο
όργανο διαθέτει κυκλική σχισμή, γεγονός που του επιτρέπει να καταγράφει το
φάσμα ολόκληρου του ηλιακού στέμματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από το
κέντρο του Ήλιου σε μία μόνο φωτογραφία.
«Το νέο όργανο έχει κυκλική σχισμή και μπορεί να
καταγράψει το φάσμα ολόκληρου του στέμματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από το
κέντρο του Ήλιου με μία μόνο λήψη», εξήγησε ο FedericoLandini, επικεφαλής του
ερευνητικού προγράμματος από το Αστροφυσικό Παρατηρητήριο του Τορίνο.
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να ξεπεράσει έναν βασικό
περιορισμό των προηγούμενων οργάνων, τα οποία απαιτούσαν ώρες για να σαρώσουν
το ηλιακό στέμμα γραμμή προς γραμμή, ενώ το ίδιο το στέμμα μεταβάλλεται σε
χρονικές κλίμακες λίγων λεπτών.
Εάν αποδειχθεί ότι η νέα οπτική αρχή λειτουργεί όπως
προβλέπουν οι επιστήμονες, το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η αξιοποίησή
της σε μελλοντική διαστημική αποστολή για τη μελέτη της εξωτερικής ατμόσφαιρας
του Ήλιου.
Πριν από αυτό, όμως, η ομάδα πρέπει να φτάσει στην
Ισπανία απολύτως προετοιμασμένη για το ελάχιστο χρονικό διάστημα κατά το οποίο
η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον φωτεινό δίσκο του Ήλιου, επιτρέποντας στους
επιστήμονες να παρατηρήσουν το ηλιακό στέμμα και να δοκιμάσουν στην πράξη το
αποτέλεσμα δυόμισι ετών εργασίας.
«Δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε χρόνος για το απρόοπτο»,
δήλωσε η PaolaZuppella, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Φωτονικής και
Νανοτεχνολογιών της Πάντοβας, στο Reuters, επισημαίνοντας ότι ο συντονισμός της
ομάδας είναι εξίσου σημαντικός με τις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες.
Για να μεταφέρουν το ευαίσθητο όργανο στην Ισπανία, οι
ερευνητές επέλεξαν να ταξιδέψουν οδικώς αντί αεροπορικώς, ώστε να αποφύγουν την
αποσυναρμολόγησή του αλλά και τυχόν ακυρώσεις πτήσεων που θα μπορούσαν να
θέσουν σε κίνδυνο την αποστολή.
«Με την κατάσταση που επικρατεί στις αεροπορικές
μεταφορές, όπου οι πτήσεις μπορεί να ακυρωθούν την τελευταία στιγμή, είναι
προτιμότερο να είμαστε βέβαιοι ότι θα φτάσουμε στον προορισμό μας», δήλωσε ο
Landini, ο οποίος ξεκίνησε οδικώς για την Ισπανία μαζί με τους συνεργάτες του
την Παρασκευή 7 Αυγούστου.
Η δοκιμή του CISS κατά την ολική έκλειψη της 12ης
Αυγούστου θεωρείται καθοριστική για το μέλλον του προγράμματος και, εφόσον
στεφθεί με επιτυχία, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα γενιά οργάνων
παρατήρησης του Ήλιου τόσο από επίγεια παρατηρητήρια όσο και από το διάστημα.