Μόνικα Αρτινού
Η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί και πρέπει να τεθεί εκτός νόμου το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD);
Το ακροδεξιό κόμμα παρουσιάζεται ενισχυμένο εκλογικά και
ενόψει των περιφερειακών εκλογών στα ανατολικά της χώρας μπορεί να σχηματίσει
τοπικές κυβερνήσεις.
Η συζήτηση για την απαγόρευσή του έχει αναζωπυρωθεί, με
το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) να υποστηρίζει ότι η κίνηση αυτή αποτελεί
«δημοκρατικό καθήκον».
Ο συμπρόεδρος του SPD, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ, επικαλείται μια
έκθεση οκτώ νομικών από την οργάνωση «Εταιρεία για την Προστασία των
Δικαιωμάτων Ελευθερίας» (GFF), η οποία υποστηρίζει ότι το AfD παραβιάζει το
άρθρο 21 του Θεμελιώδους Νόμου, που απαγορεύει κόμματα που επιδιώκουν την
υπονόμευση της ελεύθερης δημοκρατικής τάξης.
Η GFF έχει συγκεντρώσει 2.500 τεκμήρια,
συμπεριλαμβανομένων εγγράφων και δηλώσεων, υποστηρίζοντας ότι το AfD στοχεύει
στην καταδίωξη πολιτικών αντιπάλων, της μουσουλμανικής κοινότητας, Γερμανών με
ξένη καταγωγή και της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Ο ΣβενΧούμπερ, αντιπρόεδρος της αστυνομικής
συνδικαλιστικής ένωσης (GdP), κάλεσε την αστυνομία στη Σαξονία-Άνχαλτ να είναι
προετοιμασμένη να αρνηθεί εντολές από μια μελλοντική κυβέρνηση του AfD, εφόσον
οι αποφάσεις της θα παραβιάζουν δημοκρατικές αρχές.
Αντίθετα, η ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών (CDU), με
επικεφαλής τον Φρίντριχ Μερτς, αντιτίθεται στην απαγόρευση, υποστηρίζοντας ότι
θα μπορούσε να αποτύχει και να ενισχύσει τον «μύθο του θύματος» που καλλιεργεί
το κόμμα. Ο βουλευτής ΚρίστοφΠλος τόνισε ότι το κόμμα πρέπει να αντιμετωπιστεί
πολιτικά και όχι δικαστικά.
Αλλά πίσω από αυτή τη «μετριοπαθή» στάση κρύβεται η
πιθανότητα συγκυβέρνησης δεξιάς-ακροδεξιάς.
Ιστορικά, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία έχει απαγορεύσει μόνο
δύο κόμματα: το ναζιστικό «Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ράιχ» (SRP) το 1952 και το
Κομμουνιστικό Κόμμα το 1956 . Το 2017, μια απόπειρα απαγόρευσης του ακροδεξιού
NPD απέτυχε, καθώς το δικαστήριο έκρινε ότι το κόμμα δεν αποτελούσε επαρκή
κίνδυνο για τη δημοκρατία.
Πρόσφατα, η δικαιοσύνη απέρριψε τον χαρακτηρισμό του AfD
ως «εξτρεμιστικού δεξιού» κόμματος από την υπηρεσία πληροφοριών, κρίνοντας ότι
οι αντιδημοκρατικές τάσεις προέρχονται από μεμονωμένα μέλη και δεν αποτελούν
στρατηγική του συνόλου.
Ακαδημαϊκοί όπως η ΕλίζαΧόφεν από το Πανεπιστήμιο της
Λειψίας και η ΦράουκεΡοστάλκι από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας προειδοποιούν
ότι τα κριτήρια για την απαγόρευση παραμένουν ασαφή.
Υποστηρίζουν ότι πολλές δηλώσεις στελεχών του AfD, αν και
καταδικαστέες, δεν πληρούν τα υψηλά συνταγματικά πρότυπα για την απαγόρευση
ενός κόμματος.
Η Βικτόρια Γκούλντε, διευθύντρια σπουδών στο Ίδρυμα
Αμαντέου Αντόνιο, επισημαίνει ότι ακόμα και αν το AfD τεθεί εκτός νόμου, το
πρόβλημα θα παραμείνει: «Το AfD δεν είναι η αιτία του προβλήματος· είναι ένα
σύμπτωμα».