Σε εφαρμογή τίθεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο επανακαθορίζει τους κανόνες για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ και μονάδων αποθήκευσης σε όλη την Ελλάδα.
Μετά την ανακήρυξη των δύο «Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων»
της, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, εντός τμημάτων της ελληνικής
υφαλοκρηπίδας, η Τουρκία, αντέδρασε και
στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας),
επαναφέροντας μάλιστα τα περί γκρίζων ζωνών.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερα κριτήρια και
διευρυμένες περιοχές όπου απαγορεύεται η εγκατάσταση έργων.
Η σχετική Υπουργική Απόφαση υπογράφηκε από τον υπουργό
Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τους υφυπουργούς Νίκο Τσάφο
και Μαριλένα Σούκουλη. Οι νέες διατάξεις καθορίζουν τους όρους για την ανάπτυξη
φωτοβολταϊκών, αιολικών και άλλων μονάδων ΑΠΕ, αλλά και εγκαταστάσεων
αποθήκευσης ενέργειας.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού,
που περιλαμβάνει παράλληλα τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη
Βιομηχανία.
Τι αλλάζει για τα φωτοβολταϊκά
Το νέο πλαίσιο εισάγει ενιαίους κανόνες για την
εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε ολόκληρη τη χώρα και διευρύνει τις περιοχές στις
οποίες δεν θα μπορούν να αναπτυχθούν νέες μονάδες.
Μεταξύ άλλων, αποκλείονται:
οι
προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000,
δάση και
δασικές εκτάσεις,
υγρότοποι
Ramsar και μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
εθνικοί δρυμοί,
μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση,
Τοπία
Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
περιοχές
προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς,
περιοχές με
προστατευόμενες αναβαθμίδες,
Περιοχές Άνευ
Δρόμων,
ακτές
κολύμβησης.
Παράλληλα, τίθεται πανελλαδικό ανώτατο όριο στην κάλυψη
γης από νέες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις. Ανά Περιφερειακή Ενότητα, η συνολική
κάλυψη δεν μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της έκτασης.
Μετά τη δημόσια διαβούλευση προστέθηκαν επιπλέον ζώνες
αποκλεισμού. Σε αυτές περιλαμβάνονται ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα
μνημεία, καθώς και περιοχές όπου βρίσκονται πηγές υδροληψίας για ανθρώπινη
κατανάλωση.
Ειδικές προβλέψεις υπάρχουν και για τα πλωτά
φωτοβολταϊκά, καθώς εξαιρούνται, μεταξύ άλλων, καταδυτικά πάρκα, νεότερα
ναυάγια, ζώνες αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Για εγκαταστάσεις σε θαλάσσιες περιοχές και λίμνες θα
πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα αλιευτικά πεδία και οι απαιτούμενες
αποστάσεις ασφαλείας, ενώ σε περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο
φυσικών φαινομένων προβλέπονται πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.
Οι νέοι περιορισμοί για τα αιολικά πάρκα
Αυστηρότεροι είναι και οι κανόνες για τη χωροθέτηση
αιολικών σταθμών.
Η εγκατάστασή τους δεν επιτρέπεται, μεταξύ άλλων:
στην Αττική και
τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
σε περιοχές με
υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων,
σε υγροτόπους
Ramsar και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
σε Τοπία
Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και στους πυρήνες εθνικών δρυμών,
σε
συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης,
σε νησιά
μικρότερα των 300 τ.χλμ., με ορισμένες εξαιρέσεις,
σε εκτός
σχεδίου περιοχές όπου προβλέπονται τουριστικές και αναψυχής χρήσεις,
σε τμήματα
ενεργών λατομικών, μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών,
σε Περιοχές
Άνευ Δρόμων,
σε ακτές
κολύμβησης.
Ειδικό καθεστώς προβλέπεται για τις Ζώνες Ειδικής
Προστασίας του δικτύου NATURA 2000, όπου η εγκατάσταση αιολικών επιτρέπεται
μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον αυτό προβλέπεται στην εγκεκριμένη Ειδική
Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό της περιοχής ξεπερνά τα 7,5 m/s.
Βιομάζα, βιοαέριο και γεωθερμία
Το νέο ΕΧΠ δεν περιορίζεται μόνο σε φωτοβολταϊκά και
αιολικά. Επικαιροποιούνται επίσης οι κανόνες για άλλες τεχνολογίες, όπως το
βιοαέριο, το βιομεθάνιο, η βιομάζα, η γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά
έργα.
Παπασταύρου: «Απαιτεί σχέδιο, κανόνες και σεβασμό στον
χώρο και το περιβάλλον»
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος
Παπασταύρου τόνισε ότι η αξιοποίηση του ήλιου και του ανέμου αποτελεί
στρατηγική επιλογή, η οποία όμως, όπως σημείωσε, «απαιτεί σχέδιο, κανόνες και
σεβασμό στον χώρο και το περιβάλλον».
«Αυτή ακριβώς την ισορροπία υπηρετεί το νέο Ειδικό
Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Καθορίζουμε με σαφήνεια
τις περιοχές όπου μπορούν να αναπτύσσονται έργα ΑΠΕ, αλλά και εκείνες που
πρέπει να προστατεύονται», υπογράμμισε.
Αντίδραση από την Τουρκία στο νέο χωροταξικό πλαίσιο της
Ελλάδας
Η Τουρκία έσπευσε να τοποθετηθεί μέσω του εκπροσώπου του
υπουργείου Εξωτερικών ΟντζούΚετσελί, ο οποίος υποστήριξε ότι η νέα ελληνική
ρύθμιση δεν δημιουργεί έννομα αποτελέσματα για την Άγκυρα.
Όπως ανέφερε, «το πλαίσιο που ανακοίνωσε σήμερα η Ελλάδα,
το οποίο περιλαμβάνει το Αιγαίο Πέλαγος, δεν θα έχει, όπως και άλλες παρόμοιες
πρωτοβουλίες της Ελλάδας, καμία νομική συνέπεια για την Τουρκία».
Ο Κετσελί συνέδεσε τη θέση της Άγκυρας με τις πάγιες
τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο, αναφερόμενος σε «διασυνδεδεμένα ζητήματα»
μεταξύ των δύο χωρών και σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η ιδιοκτησία
δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συμφωνίες».
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η τουρκική θέση δεν μεταβάλλεται
από την ελληνική πρωτοβουλία.
«Όπως έχουμε τονίσει επανειλημμένα στο παρελθόν, αυτή και
παρόμοιες πρωτοβουλίες δεν θα επηρεάσουν τη νομική θέση της Τουρκίας σε
ζητήματα του Αιγαίου», σημείωσε.
Την ίδια ώρα, ο εκπρόσωπος του τουρκικού ΥΠΕΞ εμφανίστηκε
να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασίας με την Αθήνα, υπογραμμίζοντας ότι η
Τουρκία, ως ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Αιγαίου, είναι διαθέσιμη για
διάλογο.
«Η Τουρκία, ως ένα από τα δύο παράκτια κράτη του Αιγαίου
Πελάγους, είναι πάντα έτοιμη να συνεργαστεί με την Ελλάδα».
Επίκληση στη Διακήρυξη των Αθηνών
Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών
έκανε επίσης αναφορά στη Διακήρυξη των Αθηνών για τις Φιλικές Σχέσεις και την
Καλή Γειτονία, που υπογράφηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2023.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τα ζητήματα που υπάρχουν μεταξύ
των δύο χωρών θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσα από έναν συνολικό διάλογο.
«Η Τουρκία διατηρεί τη θέση της ότι στο πλαίσιο της
Διακήρυξης των Αθηνών για τις Φιλικές Σχέσεις και την Καλή Γειτονία της 7ης
Δεκεμβρίου 2023 θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ειλικρινής και ολοκληρωμένη
προσέγγιση για την επίλυση των προβλημάτων με βάση το διεθνές δίκαιο, την
ισότητα και την καλή γειτονία».