Από την ευφορία στην απόγνωση / Το τίμημα της χρηματιστηριακής «μανίας» στη Νότια Κορέα

Το όραμα να αποκτήσει η Νότια Κορέα χρηματιστήριο που να αντανακλά την πραγματική δυναμική της οικονομίας της μετατράπηκε σε «εφιάλτη», με την ενθάρρυνση τολμηρών κινήσεων, δημιουργώντας μία επενδυτική κατάρρεση που μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να ξεπεραστεί.

 

Η πτώση κατά 30% του βασικού δείκτη KOSPI από το υψηλό της 19ης Ιουνίου έχει πλήξει πολιτικά την κυβέρνηση του προέδρου Λι Τζε-Μιουνγκ και έχει στρέψει τα φώτα σε ένα οικονομικό σύστημα που οδήγησε τους μικροεπενδυτές σε προϊόντα μόχλευσης, τους κινδύνους των οποίων πολλοί δεν κατανοούσαν επαρκώς, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.

 

Η κατάσταση έχει επίσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς η Νότια Κορέα, μια τεχνολογική υπερδύναμη, μπορεί να προχωρήσει προς την κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών, όταν φιλοξενεί τόσο ακραίες συμπεριφορές από τους μικροεπενδυτές, οι οποίοι είναι γνωστοί ως «μυρμήγκια» (ants), λόγω της τάσης τους να συρρέουν μαζικά σε συγκεκριμένες συναλλαγές.

Έκρηξη του άγχους

 

«Τελικά, πολλοί από όσους μπήκαν στην αγορά μπορεί να υπέστησαν σοβαρές απώλειες και η πλειονότητά τους θα μπορούσε να επηρεαστεί τόσο πολύ ψυχολογικά, ώστε να χάσει εντελώς το ενδιαφέρον της για τις επενδύσεις», δήλωσε ο Τζεόν Σοκ-Τζε, YouTuber του οποίου το επενδυτικό κανάλι έχει 3,7 εκατομμύρια συνδρομητές.

 

Στους δύο μήνες που μεσολάβησαν από την κορύφωση της αγοράς, ο Τζεόν είδε τα σχόλια στο κανάλι του, όπου φιλοξενούνται βίντεο με τίτλους όπως «ολόκληρο το έθνος είναι μεθυσμένο από τις μετοχές», να εκφράζουν απογοήτευση και απελπισία.

 

Πέρα από τις απώλειες υπάρχει και ένας βαρύς ψυχολογικός απολογισμός.

 

Η ζήτηση για ψυχιατρική βοήθεια αυξάνεται, ενώ τα έντονα σημάδια στρες προκαλούν ανησυχία στην κοινή γνώμη. Η αστυνομία στο Μπουσάν ανακοίνωσε ότι συνέλαβε έναν άνδρα γύρω στα 20, ο οποίος θεωρείται ύποπτος για απόπειρα ανθρωποκτονίας, καθώς φέρεται να μαχαίρωσε έναν YouTuber, τον οποίο κατηγορούσε για τις χρηματιστηριακές του απώλειες.

Οι γρήγορες κινήσεις

 

Ο πρόεδρος Λι ανέλαβε την εξουσία πέρυσι, υποσχόμενος να εξαλείψει το λεγόμενο «KoreaDiscount», δηλαδή την τάση των νοτιοκορεατικών μετοχών να υποαποδίδουν σε σχέση με τις αντίστοιχες διεθνείς, λόγω της κυριαρχίας των ελεγχόμενων ομίλων και της αδύναμης εταιρικής διακυβέρνησης.

 

Για να μειώσουν αυτή την απόσταση, οι ρυθμιστικές αρχές άρχισαν τον Ιανουάριο να εξετάζουν πιο εξελιγμένα επενδυτικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων και μοχλευμένα ETFs μεμονωμένων μετοχών, τα οποία χρησιμοποιούν παράγωγα για να πολλαπλασιάζουν την ημερήσια απόδοση μιας μετοχής.

 

Τέτοια προϊόντα, τα οποία είναι δημοφιλή στους Κορεάτες επενδυτές που δραστηριοποιούνται στις ξένες αγορές, είχαν την υποστήριξη του προεδρικού γραφείου.

 

«Γιατί κάτι που επιτρέπεται στις ΗΠΑ να μην επιτρέπεται στην Κορέα;» είχε δηλώσει τότε στην εφημερίδα Hankyoreh ο Κιμ Γιονγκ-Μπομ, επικεφαλής πολιτικής στρατηγικής του προέδρου.

 

Οι συζητήσεις αυτές αποτέλεσαν καταλύτη για την απόφαση των ρυθμιστικών αρχών να επιτρέψουν την έναρξη διαπραγμάτευσης των ETFs στις 27 Μαΐου.

 

Στο εσωτερικό των αρχών είχαν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με το κατά πόσο οι εγχώριοι επενδυτές κατανοούσαν τον κίνδυνο μεγάλων απωλειών. Παρ’ όλα αυτά, τα προϊόντα εγκρίθηκαν.

 

Τα μόνα εμπόδια ήταν ένα υποχρεωτικό εκπαιδευτικό σεμινάριο διάρκειας μίας ώρας και μια ελάχιστη κατάθεση 10 εκατομμυρίων γουόν.

 

Το προεδρικό γραφείο και τα υπουργεία Οικονομικών δήλωσαν ότι εξέτασαν την εισαγωγή των μοχλευμένων ETFs μεμονωμένων μετοχών αφού αξιολόγησαν διεξοδικά τους παράγοντες κινδύνου.

 

«Η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στη διατήρηση της σταθερότητας της αγοράς», ανέφεραν σε απάντηση σε ερώτημα του Reuters.

 

Η Επιτροπή Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών, η κορυφαία χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή της Νότιας Κορέας, δήλωσε ότι, παρότι δεν υπάρχει τυποποιημένη διαδικασία για την αξιολόγηση των κινδύνων, η υπηρεσία «εξέτασε συνολικά διάφορους παράγοντες κινδύνου σε κάθε στάδιο».

Η επενδυτική μανία

 

Στα χαρτιά, ο χρόνος έμοιαζε ιδανικός.

 

Η προσπάθεια να αποκτήσει το χρηματιστήριο περισσότερη δυναμική συνέπεσε με την παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία έκανε τις κορεατικές εταιρείες κατασκευής chips μνήμης SamsungElectronics και SK Hynix εταιρείες αξίας 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, πυροδοτώντας μια εγχώρια χρηματιστηριακή μανία.

 

Καθώς οι αγορές εκτοξεύονταν, χρηματοοικονομικοί influencers και σχολιαστές μετέτρεψαν τις επενδύσεις σε εμμονή.

 

Οι αναλυτές έκαναν λόγο για μια «έκρηξη κερδών που συμβαίνει μία φορά σε κάθε γενιά».

 

Οι πωλήσεις βιβλίων για τις εγχώριες μετοχές υπερτριπλασιάστηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου.

 

Πολλοί μικροεπενδυτές που αισθάνονταν ότι είχαν αποκλειστεί από τα τεράστια κέρδη της έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης άρχισαν πλέον να παίρνουν μεγαλύτερα ρίσκα, κυνηγώντας γρήγορα κέρδη.

 

Για να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τις αποδόσεις τους, οι επενδυτές δανείστηκαν χρήματα. Τα δάνεια περιθωρίου (marginloans) για επενδύσεις στον KOSPI αυξήθηκαν περίπου 75% από την αρχή της χρονιάς, φτάνοντας τα 30 τρισεκατομμύρια γουόν στα τέλη Ιουνίου.

Τι λένε οι επενδυτές

 

Επενδυτές δήλωσαν στο Reuters ότι οδηγήθηκαν από την πεποίθηση πως ήταν ο γρηγορότερος τρόπος να ξεπεράσουν τα εμπόδια που είχαν μπροστά τους, σε μια χώρα με τεράστια ανισότητα πλούτου.

 

«Παρόλο που είναι απερίσκεπτο, είναι ο μόνος τρόπος να ανέβει κανείς έστω και λίγο τη διαλυμένη κοινωνική σκάλα», δήλωσε ο 34χρονος επενδυτής ΚουόνΣουν-Κουκ, ο οποίος είπε ότι στο αποκορύφωμα της αγοράς είχε κέρδος έως και 66% από την επένδυσή του.

 

Ο Παρκ Γιουνγκ-Τζε, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Yonsei, απέδωσε τη «συμπεριφορά αγέλης» στα προηγούμενα οικονομικά σοκ, τα οποία ενίσχυσαν τον φόβο ότι κάποιος θα χάσει μια μεγάλη ευκαιρία (FOMO).

 

Οι παγκόσμιοι επενδυτές, αντίθετα, μείωναν την έκθεσή τους κατά τη διάρκεια της ανόδου, αναδιαρθρώνοντας τα χαρτοφυλάκιά τους, ακόμη και όταν ο KOSPI σημείωνε άνοδο 5% έως 8% μέσα σε μία ημέρα σε αρκετές περιπτώσεις.

Και μετά η… κατάρρευση

 

Τα μοχλευμένα ETFs ξεκίνησαν να διαπραγματεύονται ακριβώς όταν ο KOSPI, έχοντας ήδη υπερδιπλασιαστεί από τα επίπεδα του Οκτωβρίου, ξεπέρασε τις 8.000 μονάδες.

 

Τα συγκεκριμένα κεφάλαια διαπραγματεύονται μετοχές και παράγωγα, με αποτέλεσμα να ενισχύουν τις διακυμάνσεις των τιμών και προς τις δύο κατευθύνσεις.

 

Το φαινόμενο ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο επειδή οι SK Hynix και Samsung αντιπροσωπεύουν πάνω από το 53% της συνολικής αξίας του KOSPI.

 

Το κλίμα άλλαξε στις αρχές Ιουλίου, όταν ο δείκτης μεταβλητότητας VKOSPI -ο λεγόμενος «δείκτης φόβου της Κορέας» – εκτινάχθηκε στο 97,99, το υψηλότερο επίπεδο από τότε που ξεκίνησε η συλλογή σχετικών δεδομένων, το 2009.

 

Σημείωμα της Citi στις 28 Ιουλίου εκτίμησε ότι οι μικροεπενδυτές είχαν χάσει 38,7 δισεκατομμύρια δολάρια από μοχλευμένα ETFs.

 

Ο ΤσουνΓουάνγκ, διευθυντής πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων στη LeutholdGroup, σε σημείωμά του στις 7 Αυγούστου παρομοίασε τη μακρά ιστορία κακών κερδοσκοπικών επιλογών της Κορέας με το «SquidGame», τη δημοφιλέστατη σειρά του Netflix.

 

«Απλοί άνθρωποι που βρίσκονται υπό έντονη οικονομική πίεση παρασύρονται σε ολοένα και πιο ριψοκίνδυνα παιχνίδια από την υπόσχεση κέρδους που θα μπορούσε να αλλάξει τη ζωή τους, μόνο και μόνο για να καταλήξουν να χάσουν τα πάντα», είπε.

Ο βαρύς απολογισμός

 

Οι συνέπειες ήταν και συναισθηματικές και πολιτικές.

 

Ο Παρκ Γιονγκ-Σουκ, ψυχίατρος στη Σεούλ που θεραπεύει ανθρώπους οι οποίοι αντιμετωπίζουν ψυχολογική δυσφορία σχετιζόμενη με τις επενδύσεις, δήλωσε ότι πέρυσι το ημερήσιο πελατολόγιό του είχε μειωθεί σε επτά ή οκτώ ασθενείς.

 

«Αλλά από τον Ιούνιο αυτής της χρονιάς οι αριθμοί εκτοξεύθηκαν ξανά. Αυτή τη στιγμή θεραπεύω κατά μέσο όρο 11 ασθενείς την ημέρα», είπε.

 

Ορισμένοι επενδυτές έχουν στραφεί ξανά στη WallStreet. Σύμφωνα με την KoreaSecuritiesDepository, το ενδιαφέρον για τα μοχλευμένα ETFs των ΗΠΑ παραμένει ισχυρό.

 

Οι πολιτικοί έχουν ζητήσει συγγνώμη και οι αρχές έχουν επιβάλει νέους περιορισμούς στις ατομικές επενδύσεις σε τέτοια ETFs, όμως η εμπιστοσύνη των επενδυτών παραμένει κλονισμένη.

 

Η αναβάθμιση του KOSPI στη λίστα των ανεπτυγμένων αγορών του παγκόσμιου παρόχου χρηματιστηριακών δεικτών MSCI αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της κυβέρνησης Λι.

Οι ξένες αγορές

 

Ορισμένοι αναλυτές δήλωσαν ότι η κατάσταση αυτή πιθανότατα θα επηρεάσει αρνητικά την εικόνα της αγοράς στα μάτια των ξένων επενδυτών, παρότι τα μέτρα για την αντιμετώπιση του «KoreaDiscount» εξακολουθούν να θεωρούνται θετικά.

 

«Ωστόσο, επειδή η μεταβλητότητα αυξήθηκε υπερβολικά πριν προλάβουν να εδραιωθούν πλήρως στην αγορά τα αποτελέσματα των μέτρων για την εταιρική διακυβέρνηση, θα είναι δύσκολο για τους ξένους επενδυτές να πραγματοποιήσουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις», δήλωσε ο ΧουΤζε-Χουάν, αναλυτής της Eugene Investment Securities στη Σεούλ.

 

Ορισμένοι επενδυτές έχουν πλέον χάσει την εμπιστοσύνη τους στην κορεατική αγορά, παρόλο που ο KOSPI εξακολουθεί να διαπραγματεύεται σε επίπεδα υπερδιπλάσια από εκείνα του Οκτωβρίου.

 

«Είμαι επενδυτής στο χρηματιστήριο εδώ και 30 χρόνια, αλλά δεν έχω ξαναζήσει κάτι τέτοιο», δήλωσε ο Ντάλμπο Παρκ, συνταξιούχος ηλικίας άνω των 80 ετών, ο οποίος έχασε 35% της επένδυσής του κατά την κατάρρευση.

 

«Δεν νομίζω ότι θα επενδύσω ποτέ ξανά στον KOSPI».