Πολ Κρούγκμαν / Γιατί ο Τραμπ επιτίθεται στα εμβόλια της ιλαράς

Πολ Κρούγκμαν

Την περασμένη Δευτέρα, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε ένα διάταγμα το οποίο, εάν εφαρμοστεί, θα μειώσει σημαντικά τον αριθμό των εμβολίων που λαμβάνουν τα παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες και, στην πράξη, θα περιορίσει τον συνολικό αριθμό εμβολιασμένων παιδιών.

 

Δεν είναι σαφές εάν κινείται νομικά εντός του επιτρεπτού πλαισίου το διάταγμα. Ωστόσο, αναμένεται να ενισχύσει τη δυσπιστία και την εχθρότητα απέναντι στα εμβόλια, οι οποίες έχουν ήδη οδηγήσει σε πτώση των ποσοστών εμβολιασμού. Η πτώση αυτή έχει, με τη σειρά της, προκαλέσει έξαρση λοιμωδών ασθενειών που στο παρελθόν είχαν σχεδόν εξαλειφθεί, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την ιλαρά.

 

Όπως δείχνει το παρακάτω διάγραμμα, τα αθροιστικά κρούσματα κατά τις πρώτες 30 εβδομάδες του φετινού έτους έχουν ήδη ξεπεράσει το σύνολο της περασμένης χρονιάς, η οποία ήταν η χειρότερη χρονιά για την ιλαρά από το 1991.

 

Ο Τραμπ δικαιολόγησε το αντιεμβολιαστικό διάταγμά του επικαλούμενος μια υποτιθέμενη σύνδεση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού. Ωστόσο, δεκάδες προσεκτικά σχεδιασμένες επιστημονικές μελέτες δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν καμία τέτοια σύνδεση.

 

Ξέρετε όμως τι έχει πράγματι ισχυρή και τεκμηριωμένη συσχέτιση με τον αυτισμό; Η ατμοσφαιρική ρύπανση. Η έκθεση των παιδιών στην ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται σαφώς με υψηλότερα ποσοστά αυτισμού. Επιπλέον, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στον αυτισμό και την προγεννητική έκθεση της μητέρας σε αιωρούμενα σωματίδια που προέρχονται από τη ρύπανση των ορυκτών καυσίμων.

 

Επομένως, η εκστρατεία του Τραμπ εναντίον των εμβολίων δεν θα μειώσει τον αυτισμό. Θα προκαλέσει όμως σε πολλά παιδιά σοβαρές, ενδεχομένως θανατηφόρες, λοιμώδεις ασθένειες που μπορούν να προληφθούν. Την ίδια στιγμή, τα ποσοστά αυτισμού θα αυξάνονται ως αποτέλεσμα της εκστρατείας του υπέρ της «βρώμικης ενέργειας» και εναντίον της «καθαρής ενέργειας».

Το κίνημα ενάντια στα εμβόλια και η αμερικανική Δεξιά

 

Το ερώτημα γιατί ο Τραμπ προχώρησε σε αυτή την απόφαση; Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει, πρέπει να εξετάσουμε το εκτελεστικό διάταγμα της Δευτέρας μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της στροφής της αμερικανικής Δεξιάς εναντίον των εμβολίων και, γενικότερα, εναντίον της επιστήμης.

 

Γιατί μιλάω για «στροφή προς τα δεξιά»; Επειδή η μείωση της υποστήριξης για τα παιδικά εμβόλια αποτελεί αποκλειστικά ρεπουμπλικανικό φαινόμενο. Η Gallup έχει δημοσιεύσει ορισμένα εντυπωσιακά διαγράμματα. Ένα από αυτά καταγράφει την πεποίθηση ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό για τους γονείς να εμβολιάζουν τα παιδιά τους — μια πεποίθηση που έχει υποχωρήσει δραματικά την τελευταία δεκαετία, αλλά μόνο μεταξύ των Ρεπουμπλικανών.

 

Ένα άλλο καταγράφει την πεποίθηση ότι τα εμβόλια είναι πιο επικίνδυνα από τις ασθένειες τις οποίες προλαμβάνουν. Πρόκειται για μια λανθασμένη πεποίθηση που έχει γίνει πολύ πιο δημοφιλής. Αλλά και πάλι, μόνο μεταξύ των Ρεπουμπλικανών.

 

Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ακόμη και μεταξύ των Ρεπουμπλικανών, η άποψη ότι τα εμβόλια δεν είναι ασφαλή αποτελεί μειοψηφική θέση. Αυτή είναι η πιο πρόσφατη δημοσκόπηση της YouGov:

 

Επομένως, ο Τραμπ υιοθετεί μια σαφώς εξτρεμιστική θέση στο ζήτημα των εμβολίων. Είναι όμως προφανές ότι πιστεύει πως πρόκειται για μια θέση που θα έχει απήχηση στη βάση των υποστηρικτών του.

 

Γιατί συμβαίνει αυτό; Το αντιεμβολιαστικό κίνημα μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με την άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Και στις δύο περιπτώσεις, για να κατανοήσουμε την πολιτική διάσταση του φαινομένου, πρέπει να κάνουμε δύο πράγματα.

 

Πρώτον, να ακολουθήσουμε το χρήμα: να δούμε ποιες ομάδες συμφερόντων έχουν οικονομικό όφελος από την παραπληροφόρηση και γιατί οι ομάδες αυτές διαθέτουν πολιτική ισχύ.

 

Δεύτερον, να ακολουθήσουμε τον πολιτισμικό πόλεμο: να αναρωτηθούμε γιατί η συγκεκριμένη παραπληροφόρηση βρίσκει απήχηση στις προκαταλήψεις και τα παράπονα ενός τμήματος του πληθυσμού.

 

Με την πρώτη ματιά, τα οικονομικά συμφέροντα πίσω από την αντιεμβολιαστική πολιτική είναι λιγότερο προφανή από εκείνα των εταιρειών ορυκτών καυσίμων που στηρίζουν την άρνηση της κλιματικής αλλαγής. Άλλωστε, κανείς δεν κερδίζει άμεσα όταν τα παιδιά προσβάλλονται από ιλαρά.

Η βιομηχανία των «θαυματουργών» θεραπειών

 

Η προώθηση ψευδοϊατρικών θεραπειών, ωστόσο, αποτελεί μια εξαιρετικά κερδοφόρα επιχείρηση. Και πρόκειται για μια επιχείρηση βαθιά συνδεδεμένη με το οικοσύστημα των δεξιών μέσων ενημέρωσης. Διαφημίσεις για συμπληρώματα διατροφής χωρίς αποδεδειγμένα ιατρικά οφέλη και άλλες μορφές «θαυματουργών» θεραπειών αποτελούν εδώ και δεκαετίες σημαντική πηγή εσόδων για δεξιούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, ιστοσελίδες θεωριών συνωμοσίας και άλλα μέσα.

 

Έτσι, υπάρχει εδώ και χρόνια ένας ισχυρός δεσμός ανάμεσα στους κομπογιαννίτες που προωθούν ψεύτικες θεραπείες και την ακροδεξιά πολιτική. Ορισμένοι παρατηρητές εξεπλάγησαν όταν ο δρ. Μεχμέτ Οζ — ο οποίος, μεταξύ άλλων, έχει εκθειάσει τα υποτιθέμενα οφέλη του πρωτογάλακτος αγελάδας για την υγεία — διορίστηκε από τον Τραμπ επικεφαλής των Medicare και Medicaid, μια θέση για την οποία δεν διαθέτει τα σχετικά προσόντα. Αν όμως λάβουμε υπόψη τα οικονομικά και πολιτικά κίνητρα που βρίσκονται από πίσω, ο διορισμός του Οζ δεν αποτελεί έκπληξη.

 

Γιατί το δεξιό κοινό είναι τόσο δεκτικό στα ψέματα της βιομηχανίας των «θαυματουργών» θεραπειών και στην προπαγάνδα εναντίον των εμβολίων; Για να κατανοήσουμε αυτή την ευπιστία, πρέπει να εξετάσουμε την άλλη πλευρά αυτής της καταστροφικής υπόθεσης: τον πολιτισμικό πόλεμο.

 

Η σύγχρονη Δεξιά αποτελεί ένα βαθιά αντιδιανοητικό, αντιεπιστημονικό και εχθρικό προς την επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη κίνημα, ιδιαίτερα δεκτικό στις θεωρίες συνωμοσίας. Και, όπως ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ στην πρόσφατη συνέντευξή του στην Ντέινα Μπας του CNN, όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με επιστημονικά δεδομένα, αντιδρά με οργή.

 

Γι’ αυτό η βιομηχανία των «θαυματουργών» θεραπειών προσαρμόζει τη διαφήμισή της σε ανθρώπους που ακούν τα παραληρήματα δεξιών influencers, ενημερώνονται από το Newsmax και βρίσκουν κοινό έδαφος ακόμη και με νεοναζιστικούς λογαριασμούς στο X. Παρουσιάζοντας τους ψευδείς ισχυρισμούς τους ως «ιατρικά θαύματα που οι ελίτ δεν θέλουν να γνωρίζετε», οι έμποροι ψευδοθεραπειών δημιουργούν ένα κοινό έτοιμο να πιστέψει θεωρίες συνωμοσίας που στρέφονται ακόμη και εναντίον πραγματικών ιατρικών θαυμάτων, όπως τα εμβόλια.

 

Δυστυχώς, η Covid-19 ενίσχυσε σημαντικά τις αντιεμβολιαστικές δυνάμεις. Το κυνήγι μαγισσών εναντίον του Άντονι Φάουτσι δείχνει πόσο ισχυρά έχουν πλέον εδραιωθεί στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα οι θεωρίες συνωμοσίας που στρέφονται εναντίον της ιατρικής επιστήμης.

 

Και αυτό, για να είμαστε σαφείς, δεν συνέβη επειδή η ιατρική επιστήμη απέτυχε. Αντιθέτως, η σαφής αρνητική συσχέτιση που παρατηρήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ των ποσοστών εμβολιασμού κατά της Covid και των θανάτων από Covid αποτέλεσε ένα μάθημα για το πόσο αποτελεσματικά μπορούν να είναι τα εμβόλια.

 

Όμως οι Αμερικανοί που είχαν ήδη την τάση να πιστεύουν ότι οι ελίτ συνωμοτούν εναντίον τους και ήταν ήδη εχθρικοί απέναντι σε κάθε μορφή συλλογικής δράσης για το κοινό καλό, αντέδρασαν με οργή στα μέτρα υποχρεωτικού εμβολιασμού. Και η οργή τους σύντομα επεκτάθηκε πέρα από τα προληπτικά μέτρα για την Covid, σε τα προληπτικά μέτρα εναντίον όλων των ασθενειών — συμπεριλαμβανομένης της ιλαράς.

 

Το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ έχει περιορισμένη νομική ισχύ και, εφόσον ο επόμενος πρόεδρος είναι ένας λογικός άνθρωπος, οι αντιεμβολιαστικές θεωρίες συνωμοσίας δεν θα αποτελούν για πάντα τη βάση της επίσημης πολιτικής των ΗΠΑ.

 

Όμως οι πολιτικές δυνάμεις που οδήγησαν σε αυτή τη νέα επίθεση κατά του εμβολιασμού θα παραμείνουν ακόμη και μετά την αποχώρηση του Τραμπ.

 

Χάρη στον Τραμπ και στον θρίαμβο της βιομηχανίας των ψευδοθεραπειών, πολλά παιδιά στις Ηνωμένες Πολιτείες θα αρρωστήσουν από ασθένειες που μπορούν να προληφθούν — και κάποια από αυτά θα πεθάνουν.

 

Και τα ποσοστά αυτισμού θα συνεχίσουν να αυξάνονται.

 

*Ο PaulKrugman είναι ο Διακεκριμένος Καθηγητής Οικονομικών στο GraduateCenter του CityUniversity of NewYork. Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ενημερωτικό δελτίο του Substack.