Τα «έξυπνα γυαλιά» της Meta σχεδιάστηκαν ώστε να μοιάζουν με ένα απολύτως συνηθισμένο αξεσουάρ και η εταιρεία φιλοδοξούσε να τα δει να αποκτούν την ίδια ευρεία αποδοχή που γνώρισαν στο παρελθόν τα tablets και τα smartwatches, και μάλιστα για την προώθηση της νέας σειράς επιστρατεύτηκε ακόμα και η Κάιλι Τζένερ, ενώ στην Ελλάδα «διαφημίστηκαν» θορυβωδώς από τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη.
Στη Βρετανία, ωστόσο, η εξάπλωσή τους συναντά ήδη σοβαρές
αντιδράσεις, όπου εστιατόρια υψηλής γαστρονομίας, ιδιωτικές λέσχες, αλλά και
αλυσίδες παμπ όπως και θέατρα αρχίζουν να απαγορεύουν τη χρήση τους,
επικαλούμενα την ανάγκη προστασίας της ιδιωτικότητας πελατών και εργαζομένων.
Τα γυαλιά, που κοστίζουν τουλάχιστον 400 ευρώ,
ενσωματώνουν μικροσκοπικές κάμερες, χωρίς εξωτερικά να διαφέρουν πολύ από
συμβατικά γυαλιά. Το μοντέλο που σχεδιάστηκε με τη συμμετοχή της Τζένερ έχει,
μάλιστα, μοντέρνο σκελετό τύπου «cat-eye».
Σε κάθε περίπτωση, η Meta υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη
τεχνολογία επιτρέπει στον χρήστη να παραμένει «μέσα στη στιγμή», χωρίς να
χρειάζεται να κοιτάζει διαρκώς την οθόνη ενός smartphone. Η δυνατότητα
διακριτικής καταγραφής εικόνας και βίντεο, όμως, είναι ακριβώς αυτή που
προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες.
«Καμία εισβολή στην ιδιωτικότητα των πελατών»
Ο γνωστός Βρετανός εστιάτορας Τζέρεμι Κινγκ, ιδιοκτήτης
λονδρέζικων εστιατορίων όπως τα Simpsons in the Strand, Arlington και The Park,
ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί οι πελάτες να φορούν γυαλιά με δυνατότητα
καταγραφής στους χώρους του.
«Δεν θα επέτρεπα ποτέ εν γνώσει μου οποιαδήποτε εισβολή
στην ιδιωτικότητα των πελατών, πέρα από εκείνη που μπορεί να γίνει με τα μάτια
με τα οποία γεννηθήκαμε», δήλωσε στην Guardian.
Ανάλογη πολιτική εφαρμόζουν οι ιδιωτικές λέσχες Soho
House. Εκπρόσωπός τους επιβεβαίωσε ότι η βιντεοσκόπηση απαγορεύεται στους
χώρους τους και ότι τα συγκεκριμένα γυαλιά δεν αποτελούν εξαίρεση. Όποιος τα
χρησιμοποιεί για καταγραφή θα κληθεί να τα αφαιρέσει.
Ακόμη και η μεγάλη βρετανική αλυσίδα παμπ Wetherspoons
δεν πρόκειται να επιτρέψει τη βιντεοσκόπηση με αυτά.
Ο διευθύνων σύμβουλός της, Τιμ Μάρτιν, εξήγησε: «Ο
γενικός κανόνας που ισχύει στις παμπ μας, όπως και στις περισσότερες παμπ,
είναι ότι δεν μπορείς να βιντεοσκοπείς πελάτες ή εργαζομένους χωρίς την άδειά
τους. Τα γυαλιά της Meta φαίνεται να παραβιάζουν αυτόν τον κανόνα, αλλά και την
κοινή λογική, καθώς επιτρέπουν τη συγκεκαλυμμένη παρακολούθηση. Επομένως, η
πρώτη μας αντίδραση είναι να ζητάμε να απενεργοποιούνται οι κάμερες. Είναι
αντίστοιχο με την προσπάθειά μας να εμποδίζουμε την αναπαραγωγή βίντεο με ήχο
στις παμπ μας, καθώς και αυτό εισβάλλει στον προσωπικό χώρο των άλλων».
Και τα θέατρα βάζουν περιορισμούς
Προβλήματα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν και όσοι θελήσουν
να παρακολουθήσουν θεατρική παράσταση φορώντας τα συγκεκριμένα γυαλιά.
Εκπρόσωπος της ATG Theatres, στην οποία ανήκουν μεταξύ
άλλων το Bristol Hippodrome, το Edinburgh Playhouse και αρκετά θέατρα του
Λονδίνου, δήλωσε ότι η καταγραφή παραστάσεων απαγορεύεται. Κατά συνέπεια, όσοι
χρησιμοποιούν τα γυαλιά στη διάρκεια μιας παράστασης θα καλούνται να τα
αφαιρέσουν.
Καταγγελίες για βιντεοσκόπηση χωρίς συναίνεση
Οι φόβοι επικεντρώνονται κυρίως στο ενδεχόμενο άνθρωποι
να καταγράφονται χωρίς να το γνωρίζουν και στη συνέχεια τα βίντεο να
δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Meta επισημαίνει ότι στα γυαλιά υπάρχει μια μικρή
φωτεινή ένδειξη LED, η οποία αναβοσβήνει όταν ενεργοποιείται η λήψη φωτογραφίας
ή βίντεο. Παρά τη δικλίδα αυτή, έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά ανθρώπων που
καταγγέλλουν ότι βιντεοσκοπήθηκαν χωρίς προηγουμένως να το γνωρίζουν.
Σε μία περίπτωση, γυναίκα δήλωσε στο BBC ότι ένας άνδρας
την κατέγραψε και στη συνέχεια της ζήτησε χρήματα προκειμένου να αφαιρέσει τα
σχετικά βίντεο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μια άλλη γυναίκα κατήγγειλε
ότι καταγράφηκε χωρίς τη συναίνεσή της κατά τη διάρκεια σεξουαλικών επαφών.
Το Instagram έχει ήδη αυστηροποιήσει την αντιμετώπιση
βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τα γυαλιά χωρίς τη συγκατάθεση των ανθρώπων
που εμφανίζονται σε αυτά.
Ο επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, δήλωσε: «Εάν
δημοσιεύετε περιεχόμενο που εκμεταλλεύεται ανθρώπους και τους παρενοχλεί, όπως
πολλά από αυτά τα βίντεο με ατάκες προσέγγισης για τα οποία έχουμε ακούσει και
έχουμε δει, τότε θα αφαιρούμε το περιεχόμενο».
Κάλεσμα για θεσμική απαγόρευση στην Γερμανία
Παράλληλα, αξιωματούχοι σε γερμανικές πόλεις, όπως το
Πότσνταμ, εξετάζουν ήδη το ενδεχόμενο θέσπισης κανονισμών με στόχο, μεταξύ
άλλων, την προστασία νεαρών γυναικών που φοβούνται ότι μπορεί να
βιντεοσκοπηθούν από αγνώστους με τη χρήση των έξυπνων γυαλιών της Meta σε
δημόσια κολυμβητήρια, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση για τα ψηφιακά
δικαιώματα HateAid.
Η Γερμανία είναι γνωστή για την ιδιαίτερη βαρύτητα που
αποδίδει στην προστασία της ιδιωτικής ζωής, ενώ η βιντεοσκόπηση και η καταγραφή
αγνώστων χωρίς τη συγκατάθεσή τους απαγορεύονται από τον νόμο.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η HateAid, το «βάρος της
απόδειξης» συχνά πέφτει στο θύμα. Επιπλέον, είναι πολύ δυσκολότερο να
αντιληφθεί κανείς ότι κάποιος τον καταγράφει χρησιμοποιώντας τα έξυπνα γυαλιά της
Meta απ’ ότι όταν χρησιμοποιεί ένα smartphone, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Deutsche
Welle.
Η HateAid ανέφερε, σύμφωνα με το Al Arabiya: «Αυτή η
τεχνολογία τροφοδοτεί την ψηφιακή βία, καθώς οι δράστες δεν χρειάζονται πλέον
σχεδόν καμία τεχνική εξειδίκευση».
Ο Τόμας Φουξ, επικεφαλής της Αρχής Προστασίας Προσωπικών
Δεδομένων και Ψηφιακής Ρύθμισης του Αμβούργου, δήλωσε στο γερμανικό δημόσιο
δίκτυο ARD ότι θεωρεί πιθανή ακόμη και την πλήρη απαγόρευση των έξυπνων
γυαλιών.
Τα κεντρικά γραφεία της Meta στη Γερμανία βρίσκονται στο
Αμβούργο.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η υπηρεσία του δοκίμασε τα γυαλιά
και διαπίστωσε πως η φωτεινή ένδειξη LED, η οποία έχει σχεδιαστεί για να
προειδοποιεί όσους βρίσκονται κοντά ότι ο χρήστης πραγματοποιεί καταγραφή,
είναι υπερβολικά αμυδρή ώστε να γίνεται αντιληπτή υπό κανονικές συνθήκες
ημερήσιου φωτισμού.
Ανέφερε επίσης ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με συναδέλφους
του στην Ιρλανδία σχετικά με τη διαμόρφωση πολιτικών που θα μπορούσαν να
εφαρμοστούν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πάνω από 7 εκατομμύρια γυαλιά έχουν ήδη πωληθεί
Παρά τις αντιδράσεις, η Meta καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια
ώστε τα έξυπνα γυαλιά να καθιερωθούν ως ένα συνηθισμένο καταναλωτικό προϊόν.
Στο πλαίσιο αυτό έχει διαθέσει δωρεάν ζευγάρια σε
δημοφιλείς influencers, ενώ οι πωλήσεις τους τριπλασιάστηκαν μέσα στον
τελευταίο χρόνο. Συνολικά, περισσότερα από 7 εκατομμύρια ζευγάρια έχουν ήδη
πωληθεί παγκοσμίως.
Δεν αντιμετωπίζουν, πάντως, όλοι τη νέα τεχνολογία με
καχυποψία. Ο βραβευμένος με αστέρι Michelin σεφ Τομ Κέριτζ, ο οποίος διαθέτει
παμπ και εστιατόρια στο Μάρλοου, δήλωσε ότι δεν έχει κανένα πρόβλημα με τη
χρήση τους.
«Δεν έχω απολύτως κανένα πρόβλημα με αυτά. Η
βιντεοσκόπηση αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινής ζωής. Στην πραγματικότητα,
πιστεύω ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν με δημιουργικούς και συναρπαστικούς
τρόπους. Η πρώτη μας σκέψη γι’ αυτά δεν θα πρέπει να είναι αρνητική!», ανέφερε.
Τι απαντά η Meta για την ιδιωτικότητα
Από την πλευρά της, η εταιρεία επιμένει ότι έχει
ενσωματώσει εξαρχής μηχανισμούς προστασίας της ιδιωτικότητας στα γυαλιά
τεχνητής νοημοσύνης.
Εκπρόσωπος της Meta δήλωσε: «Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα
γυαλιά μας επειδή είναι πραγματικά χρήσιμα – από την ακρόαση μουσικής και τη
ζωντανή μετάφραση μέχρι τις τηλεφωνικές κλήσεις χωρίς τη χρήση των χεριών. Τόσο
για όσους τα φορούν όσο και για τους ανθρώπους γύρω τους, η εμπιστοσύνη έχει
σημασία. Γι’ αυτό ενσωματώσαμε την προστασία της ιδιωτικότητας στα γυαλιά
τεχνητής νοημοσύνης από το αρχικό στάδιο του σχεδιασμού τους. Για παράδειγμα,
κάθε ζευγάρι διαθέτει φωτεινή ένδειξη LED καταγραφής, η οποία αναβοσβήνει όταν
τραβάτε φωτογραφία ή βίντεο που μπορείτε να αποθηκεύσετε ή να κοινοποιήσετε. Η
ένδειξη δεν μπορεί να απενεργοποιηθεί και, εάν κάποιος την καλύψει ή την
καταστρέψει, απενεργοποιείται και η κάμερα».