Ένα σημαντικό ορόσημο στην ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών κατά του καρκίνου ανακοίνωσαν οι φαρμακευτικές εταιρείες Moderna και Merck, καθώς το πειραματικό εμβόλιο mRNA Intismeran autogene, σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία Keytruda, πέτυχε τους βασικούς στόχους μεγάλης κλινικής δοκιμής φάσης 3 σε ασθενείς με μελάνωμα υψηλού κινδύνου.
Η συνδυαστική θεραπεία έδειξε σημαντική βελτίωση τόσο στον χρόνο κατά τον οποίο οι ασθενείς παρέμειναν χωρίς υποτροπή της νόσου όσο και στον χρόνο χωρίς εμφάνιση μακρινών μεταστάσεων, σε σύγκριση με τη χορήγηση μόνο του Keytruda.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρόκειται για την πρώτη εξατομικευμένη αντικαρκινική θεραπεία mRNA που καταγράφει θετικά αποτελέσματα σε κλινική δοκιμή φάσης 3, δηλαδή στο τελευταίο και καθοριστικό στάδιο πριν από την υποβολή αιτήματος για έγκριση από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές.
Παράλληλα, είναι η πρώτη φορά που μια πρόσθετη θεραπεία εμφανίζει σαφές όφελος έναντι του Keytruda, μιας από τις βασικές ανοσοθεραπείες που χρησιμοποιούνται σήμερα στην αντιμετώπιση του μελανώματος.
Τι έδειξε η μεγάλη διεθνής μελέτη
Στη διεθνή κλινική δοκιμή INTerpath-001 συμμετείχαν συνολικά 1.137 ασθενείς με μελάνωμα σταδίων IIB έως IV, οι οποίοι είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε πλήρη χειρουργική αφαίρεση του όγκου τους.
Οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε τον συνδυασμό του εξατομικευμένου εμβολίου mRNA με το Keytruda είτε σκέτο το Keytruda.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση των δύο εταιρειών, ο συνδυασμός πέτυχε στατιστικά σημαντική και κλινικά ουσιαστική βελτίωση σε δύο βασικούς δείκτες – στην επιβίωση χωρίς υποτροπή και στην επιβίωση χωρίς μακρινές μεταστάσεις.
Τα πλήρη ποσοτικά δεδομένα της φάσης 3 δεν έχουν ακόμη δοθεί στη δημοσιότητα.
Για τον λόγο αυτό, τα ποσοστά που ήδη κυκλοφορούν – 49% μικρότερος κίνδυνος υποτροπής ή θανάτου και 59% μικρότερος κίνδυνος μακρινής μετάστασης ή θανάτου – δεν προέρχονται από τη νέα μελέτη, αλλά από την προηγούμενη δοκιμή φάσης 2, έπειτα από πενταετή παρακολούθηση.
Πώς λειτουργεί το εξατομικευμένο εμβόλιο
Το Intismeran autogene δεν είναι προληπτικό εμβόλιο, ούτε αποτελεί ένα ενιαίο σκεύασμα που χορηγείται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους ασθενείς.
Η θεραπεία σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε άνθρωπο.
Μετά τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου, οι επιστήμονες αναλύουν το γενετικό του προφίλ και εντοπίζουν μεταλλάξεις που είναι χαρακτηριστικές για τα καρκινικά κύτταρα του συγκεκριμένου ασθενούς.
Με βάση αυτά τα δεδομένα κατασκευάζεται ένα εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει έως και 34 νεοαντιγόνα – πρωτεϊνικούς στόχους που συνδέονται με τις ιδιαίτερες μεταλλάξεις του όγκου.
Ο στόχος είναι να «εκπαιδευτεί» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια και να επιτίθεται σε καρκινικά κύτταρα που ενδέχεται να έχουν παραμείνει στον οργανισμό μετά την επέμβαση και τα οποία θα μπορούσαν αργότερα να προκαλέσουν υποτροπή ή μετάσταση.
Το Keytruda λειτουργεί συμπληρωματικά, ενεργοποιώντας την ανοσολογική απόκριση απέναντι στον όγκο.
Χωρίς νέα απρόσμενα προβλήματα ασφάλειας
Στη δοκιμή φάσης 3 δεν καταγράφηκαν νέα ή απρόσμενα ζητήματα ασφάλειας, σύμφωνα με τις Moderna και Merck.
Ωστόσο, η μελέτη δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως. Τα δεδομένα για τη συνολική επιβίωση των ασθενών δεν θεωρούνται ακόμη ώριμα και η παρακολούθηση θα συνεχιστεί.
Τα αναλυτικά αποτελέσματα πρόκειται να παρουσιαστούν σε διεθνές ιατρικό συνέδριο και στη συνέχεια να υποβληθούν στις αρμόδιες ρυθμιστικές Aρχές.
Εφόσον τα πλήρη στοιχεία επιβεβαιώσουν την αρχική θετική εικόνα και η θεραπεία λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις, θα μπορούσε να γίνει διαθέσιμη ακόμη και μέσα στο 2027.
Γιατί η εξέλιξη αφορά πολύ περισσότερα από το μελάνωμα
Η μεγαλύτερη σημασία της επιτυχίας δεν περιορίζεται μόνο στη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου.
Η ίδια τεχνολογική πλατφόρμα μπορεί δυνητικά να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία εξατομικευμένων θεραπειών και σε άλλους συμπαγείς όγκους, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, του νεφρού, της ουροδόχου κύστης και του παγκρέατος.
Η λογική είναι η ίδια – αντί να χορηγείται μια γενική θεραπεία σε όλους, αναλύεται ο όγκος του κάθε ασθενούς και σχεδιάζεται ένα mRNA σκεύασμα προσαρμοσμένο στις δικές του μεταλλάξεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ιατρική έχει πλέον στα χέρια της το πολυπόθητο «εμβόλιο κατά του καρκίνου».
Η νέα θεραπεία αφορά συγκεκριμένους ασθενείς, χορηγείται μετά τη διάγνωση και τη χειρουργική αντιμετώπιση και εξακολουθεί να βρίσκεται στη διαδικασία αξιολόγησης.
Αποτελεί, όμως, ένα από τα πιο ουσιαστικά βήματα μέχρι σήμερα προς μια νέα εποχή στην ογκολογία, όπου η θεραπεία δεν θα καθορίζεται μόνο από το είδος του καρκίνου, αλλά και από το μοναδικό γενετικό αποτύπωμα του όγκου κάθε ασθενούς.