ΥΕΘΑ / Σενάριο μεταφοράς Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη μετά τις ιρανικές απειλές για πλήγματα στην Ευρώπη

Σε αυξημένη ετοιμότητα φέρεται να βρίσκονται οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μετά τις πληροφορίες ότι η Τεχεράνη εξετάζει, σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ενδεχόμενο να διευρύνει τη στρατιωτική της απάντηση πέρα από τη Μέση Ανατολή και να πλήξει αμερικανικούς ή συμμαχικούς στρατιωτικούς στόχους ακόμη και σε ευρωπαϊκό έδαφος.

 

Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΕΘΑ επανεξετάζουν τους σχεδιασμούς προστασίας κρίσιμων εγκαταστάσεων, με ένα από τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι να προβλέπει τη μεταφορά της πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, για την ενίσχυση της αεράμυνας στην ευρύτερη περιοχή της Σούδας, όπως μετέδωσε η ΕΡΤ.

 

Η κινητοποίηση της Αθήνας συνδέεται με πληροφορίες των FinancialTimes, σύμφωνα με τις οποίες το Ιράν έχει εξετάσει πιθανούς στόχους στη νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ αυτών αμερικανικές στρατιωτικές υποδομές στη Βουλγαρία, ενώ στους σχεδιασμούς της Τεχεράνης φέρεται να έχει συμπεριληφθεί και η Κύπρος.

 

Παράλληλα, η ιρανική πλευρά φέρεται να έχει μελετήσει ακόμη και το ενδεχόμενο επίθεσης σε υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ.

 

Την ίδια ώρα, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να μεταφερθούν συστοιχίες Patriot και στον Έβρο, εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα από τη Βουλγαρία.

Γιατί εξετάζεται η μεταφορά των Patriot στην Κρήτη

 

Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, το ελληνικό Πεντάγωνο βρίσκεται σε «διαρκή επαγρύπνηση» και επεξεργάζεται διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια, ώστε να υπάρχει δυνατότητα άμεσης αντίδρασης εάν η Τεχεράνη επιχειρήσει πράγματι να μεταφέρει τη σύγκρουση σε ευρωπαϊκό έδαφος.

 

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά σε αυτό το πλαίσιο η προστασία της Κρήτης και ειδικότερα της Σούδας, λόγω της στρατηγικής σημασίας των στρατιωτικών εγκαταστάσεων που βρίσκονται εκεί και της αμερικανικής παρουσίας.

 

Γι’ αυτόν τον λόγο εξετάζεται η αναδιάταξη της συστοιχίας Patriot που βρίσκεται στην Κάρπαθο και η μεταφορά της στην Κρήτη, εφόσον οι εξελίξεις καταστήσουν αναγκαία την περαιτέρω ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας της περιοχής.

 

Αντίστοιχη προετοιμασία υπάρχει και για άλλα πιθανά μέτωπα. Στην Κύπρο βρίσκονται ήδη δυνάμεις της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, οι οποίες είχαν αναπτυχθεί στο νησί από την περίοδο των ιρανικών επιθέσεων στο Ακρωτήρι.

 

Παράλληλα, εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα από τη Σόφια, δεν αποκλείεται να εξεταστεί η ανάπτυξη συστοιχιών Patriot στον Έβρο, με στόχο την παροχή πρόσθετης κάλυψης προς τη Βουλγαρία.

 

Οι πληροφορίες για ιρανικά σχέδια επίθεσης στην Ευρώπη

 

Πίσω από την ελληνική κινητοποίηση βρίσκεται η αυξανόμενη ανησυχία ότι η Τεχεράνη προετοιμάζεται για μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση σε περίπτωση που ο Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν.

 

Δύο πρόσωπα με γνώση των συζητήσεων στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος ανέφεραν στους FinancialTimes ότι οι ιρανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν αξιολογήσει το ενδεχόμενο επιθέσεων εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων σε χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

 

Μεταξύ αυτών βρίσκεται η Βουλγαρία, η οποία τον περασμένο μήνα ενέκρινε τη χρήση της αεροπορικής βάσης Μπεζμέρ από αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού.

 

Στον κατάλογο των πιθανών στόχων φέρεται να βρίσκεται και η Κύπρος, όπου η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι είχε δεχθεί επίθεση με drone τον Μάρτιο.

 

Δυτικοί αξιωματούχοι είχαν εκτιμήσει τότε ότι πιθανότατα επρόκειτο για ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος το οποίο χρησιμοποιήθηκε από δυνάμεις που δρουν ως σύμμαχοι ή πληρεξούσιοι της Τεχεράνης και όχι για απευθείας πλήγμα από το ίδιο το Ιράν.

«Αν οι ΗΠΑ το παρακάνουν, θα χτυπήσουμε και την Ευρώπη»

 

Το εύρος οποιασδήποτε ιρανικής αντίδρασης θα εξαρτηθεί, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, από τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.

 

Η Τεχεράνη φέρεται να προετοιμάζει σχέδιο επέκτασης της σύγκρουσης εάν ο Τραμπ υλοποιήσει προηγούμενες απειλές του για πλήγματα σε ζωτικής σημασίας ιρανικές υποδομές.

 

Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα ότι για κάθε πλοίο που θα πλήττει το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα καταστρέφουν μια ιρανική γέφυρα ή ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

 

Μία από τις πηγές που επικαλούνται οι FinancialTimes υποστήριξε ότι, σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης, δεν θα υπάρχουν πλέον «όρια» στην ιρανική απάντηση.

 

«Εάν οι ΗΠΑ το παρακάνουν, το Ιράν θα υπερασπιστεί τον εαυτό του με οποιοδήποτε τίμημα, θα κινηθεί πέρα από την περιοχή και θα πλήξει και την Ευρώπη», ανέφερε.

 

Η ίδια λογική έχει αποτυπωθεί και στις δημόσιες προειδοποιήσεις των Φρουρών της Επανάστασης.

 

Τον περασμένο μήνα είχαν απειλήσει ευθέως το Ηνωμένο Βασίλειο για τη χρήση βρετανικών στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ, προειδοποιώντας ότι «οποιαδήποτε βάση χρησιμοποιηθεί για την εξαπόλυση επίθεσης εναντίον ιρανικού εδάφους θα θεωρηθεί νόμιμος στόχος».

Στο τραπέζι ακόμη και τα υποθαλάσσια καλώδια στο Ορμούζ

 

Οι ιρανικοί σχεδιασμοί δεν περιορίζονται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε στρατιωτικές βάσεις.

 

Οι δυνάμεις της χώρας φέρεται να έχουν εξετάσει χωριστά το ενδεχόμενο επίθεσης σε υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ, εφόσον η σύγκρουση περάσει σε νέα φάση κλιμάκωσης.

 

Μια τέτοια επιλογή θα διεύρυνε σημαντικά το πεδίο της αντιπαράθεσης, καθώς οι υποθαλάσσιες τηλεπικοινωνιακές υποδομές αποτελούν κρίσιμο τμήμα των διεθνών δικτύων μεταφοράς δεδομένων.

 

Οι πληροφορίες αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία στην Τεχεράνη κερδίζει έδαφος η πεποίθηση ότι η επανάληψη μιας μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης με τις ΗΠΑ δεν αποτελεί πλέον ερώτημα του «αν», αλλά του «πότε».

 

Οι διαπραγματεύσεις για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά βαλτώσει, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι δεν βρίσκονται σε εξέλιξη ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με την Τεχεράνη.

Πόσο πραγματική είναι η δυνατότητα του Ιράν να χτυπήσει την Ευρώπη

 

Οι απειλές δεν σημαίνουν κατ’ ανάγκη ότι το Ιράν διαθέτει απεριόριστη δυνατότητα να πραγματοποιήσει αποτελεσματικά πλήγματα βαθιά στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

 

Ο ΣιντάρτΚασάλ, ερευνητής του βρετανικού Royal United Services Institute (RUSI), χαρακτηρίζει την πυραυλική απειλή εναντίον ευρωπαϊκών στόχων «πραγματική, αλλά περιορισμένη».

 

Το Ιράν θα μπορούσε, σύμφωνα με την εκτίμησή του, να χρησιμοποιήσει βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, όπως ορισμένους τύπους της οικογένειας Shahab, εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη.

 

Όσο όμως αυξάνεται η απόσταση, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επιτευχθεί ένα πλήγμα με μεγάλη ακρίβεια και ισχυρό ωφέλιμο φορτίο.

 

Βαρύτεροι πύραυλοι θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν, αλλά για να αποκτήσουν την απαιτούμενη εμβέλεια θα χρειαζόταν πιθανότατα να μεταφέρουν μικρότερη πολεμική κεφαλή, περιορίζοντας τη δυνατότητα πρόκλησης εκτεταμένων ζημιών.

 

Κατά τον Κασάλ, αποτελεσματικότερη επιλογή για την Τεχεράνη θα μπορούσε να είναι η αξιοποίηση οργανώσεων και ένοπλων σχηματισμών που συνδέονται μαζί της, όπως σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη.

 

Ανάλογη είναι η εκτίμηση του Ντάγκλας Μπάρι, του International Institute for StrategicStudies (IISS), ο οποίος επισημαίνει ότι οι προηγούμενες απόπειρες του Ιράν να πλήξει τη βάση Ντιέγκο Γκαρσία δείχνουν ότι η Τεχεράνη διαθέτει όπλα με βεληνεκές άνω των 2.000 χιλιομέτρων.

 

Παραμένει όμως ασαφές πόσα τέτοια συστήματα έχει στη διάθεσή της και κατά πόσο θα ήταν διατεθειμένη να τα χρησιμοποιήσει για μια επίθεση κυρίως συμβολικού χαρακτήρα.

 

Όπως σημειώνει, όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση τόσο δυσκολότερη γίνεται και η ακρίβεια του πλήγματος, ενώ υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος οι πύραυλοι είτε να αστοχήσουν είτε να αναχαιτιστούν.

Τα προηγούμενα πλήγματα και το «μήνυμα» προς την Ευρώπη

 

Το Ιράν έχει ήδη επιχειρήσει να δείξει ότι η στρατιωτική του εμβέλεια δεν περιορίζεται στην άμεση γειτονιά του.

 

Μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, η Ουάσιγκτον κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε πολλαπλούς πυραύλους εναντίον της κοινής αμερικανοβρετανικής βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό και σε απόσταση περίπου 4.000 χιλιομέτρων. Κανένας από αυτούς δεν έφθασε στον στόχο του.

 

Τον Μάρτιο, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι τα συστήματα αεράμυνας του ΝΑΤΟ αναχαίτισαν αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους που είχαν εκτοξευθεί από το Ιράν, ενώ τον ίδιο μήνα σημειώθηκε η επίθεση με drone στη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο.

 

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται από την ιρανική πλευρά και στο πλήγμα του περασμένου μήνα εναντίον αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία, κατά το οποίο σκοτώθηκαν τρεις Αμερικανοί στρατιωτικοί.

 

Πηγές προσκείμενες στο καθεστώς το περιγράφουν ως το ακριβέστερο μεγάλης εμβέλειας πλήγμα που έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα η Ισλαμική Δημοκρατία.

 

«Ήταν επίσης ένα μήνυμα προς την Ευρώπη: μπορεί να δεχθεί πυραύλους, επομένως πρέπει να γνωρίζει ποια θέση θα πάρει σε αυτόν τον πόλεμο», ανέφερε μία από τις πηγές.

 

Και πρόσθεσε ότι μια κίνηση που η Τεχεράνη θα θεωρούσε εξαιρετικά σοβαρή –όπως ένα αμερικανικό πλήγμα εναντίον βασικών ιρανικών υποδομών– θα μπορούσε να οδηγήσει τον πόλεμο «πέρα από την περιοχή και μέχρι την Ευρώπη».

Το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις και η σκλήρυνση της Τεχεράνης

 

Το κλίμα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από την κατάρρευση του μνημονίου κατανόησης που είχαν συνάψει ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο.

 

Η συμφωνία ουσιαστικά διαλύθηκε τον περασμένο μήνα, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση των συμφωνηθέντων. Ακολούθησαν νέα αμοιβαία πλήγματα και η επαναφορά του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

 

Οι διπλωματικές προσπάθειες των τελευταίων εβδομάδων δεν έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν ούτε την επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας οδού ούτε την επιστροφή των δύο πλευρών σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για μια συνολικότερη συμφωνία.

 

Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος φαίνεται να ενισχύεται η σκληρή γραμμή. Ο ανώτατος ηγέτης ΑγιατολάχΜοτζτάμπαΧαμενεΐ τοποθέτησε την περασμένη εβδομάδα σκληροπυρηνικά στελέχη σε κορυφαίες θέσεις της στρατιωτικής ηγεσίας και του μηχανισμού εθνικής ασφάλειας.

 

Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης ΜοχσένΡεζαΐ, ο οποίος ανέλαβε κορυφαίο ρόλο στην ασφάλεια της χώρας. Η επιλογή του ερμηνεύεται από Ιρανούς αναλυτές ως ένδειξη ότι στελέχη περισσότερο συνδεδεμένα με τη διαπραγματευτική διαδικασία, όπως ο ΜοχαμάντΜπαγκέρΓκαλιμπάφ, περνούν τουλάχιστον προσωρινά σε δεύτερο πλάνο.

 

Μία από τις πηγές συνόψισε το μήνυμα που, κατά την εκτίμησή της, επιχειρεί να στείλει η Τεχεράνη προς την Ουάσιγκτον: εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία με τους διαπραγματευτές, η επόμενη συζήτηση θα γίνει με τους σκληροπυρηνικούς.