Το μείζον ζήτημα της αποσύνδεσης των προγραμμάτων «Φοίβος» & «Αθηνά» από το Ταμείο Ανάκαμψης, αφήνοντας στον… αέρα 246 έργα ενεργειακής αναβάθμισης, θέτουν με ερώτησή τους προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, Υπουργό Εσωτερικών και Παιδείας, οι Βουλευτές του ΠαΣοκ Στέφανος Παραστατίδης, Παύλος Γερουλάνος, Παναγιώτης Δουδωνής και Φραγκίσκος Παρασύρης.
Οι βουλευτές ζητούν να μάθουν- μεταξύ άλλων, ποιοι
συγκεκριμένοι λόγοι οδήγησαν στην αδυναμία ολοκλήρωσης των δύο προγραμμάτων
εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης και, τελικά, στην αποσύνδεσή τους
από το έργο ΟΠΣ ΤΑ 5225297, καθώς επίσης και σε ποια στάδια της αξιολόγησης,
ένταξης, συμβασιοποίησης ή υλοποίησης καταγράφηκαν καθυστερήσεις και σε ποιους
φορείς οφείλονταν;
Παράλληλα, θέτουν το κρίσιμο ερώτημα εάν προτίθεται το
Υπουργείο Εσωτερικών να ανακοινώσει πρόσθετη, έγκαιρη χρηματοδότηση για
θέρμανση και λοιπές λειτουργικές ανάγκες των σχολείων το 2026–2027, με
τεκμηριωμένα κριτήρια κλιματικής ζώνης, κτηρίων, μαθητών και πραγματικού
ενεργειακού κόστους.
Το πλήρες κείμενο της ερώτησης έχει ως εξής:
«Κύριοι Υπουργοί,
Τα προγράμματα «Αθηνά» και «Φοίβος» σχεδιάστηκαν για την
ενεργειακή αναβάθμιση νηπιαγωγείων, δημοτικών σχολείων και δημοτικών βρεφικών,
βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών σε όλη τη χώρα. Πρόκειται για παρεμβάσεις
ιδιαίτερης σημασίας για τη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας των σχολικών
κτιρίων, τη θερμική άνεση μαθητών και εκπαιδευτικών και τον περιορισμό του
ενεργειακού κόστους που επιβαρύνει τους δήμους.
Τα δύο προγράμματα εντάχθηκαν στο έργο «SUB2: Ενεργειακή
απόδοση των κτιρίων του δημόσιου τομέα και του ιδιωτικού τομέα (μη οικιστικά
κτίρια)», με κωδικό ΟΠΣ ΤΑ 5225297, στο πλαίσιο της Δράσης 16994 του REPowerEU
του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Για το «Αθηνά» προβλέφθηκε δημόσια δαπάνη 30 εκατ. ευρώ
πλέον ΦΠΑ και για τον «Φοίβο» 10 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Συνολικά, τα δύο
προγράμματα παρουσιάστηκαν με προϋπολογισμό 49,6 εκατ. ευρώ συμπεριλαμβανομένου
ΦΠΑ.
Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων ξεκίνησε τον Ιανουάριο του
2025 και, ύστερα από διαδοχικές παρατάσεις, ολοκληρώθηκε στις 15 Μαΐου 2025.
Παρά ταύτα, δεν έχει καταστεί δυνατό να εντοπιστεί δημοσιευμένος συγκεντρωτικός
απολογισμός από τον οποίο να προκύπτουν ο τελικός αριθμός των αιτήσεων που
υποβλήθηκαν σε καθένα από τα δύο προγράμματα, ο αριθμός των αιτήσεων που
αξιολογήθηκαν θετικά ή αρνητικά και η πορεία των αντίστοιχων έργων.
Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης ακολούθησαν νέες
παρατάσεις. Τον Μάρτιο του 2026 προβλέφθηκε παράταση της ολοκλήρωσης έως τις 30
Ιουνίου 2026, ενώ παράλληλα το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης
Ενέργειας (ΚΑΠΕ) εντάχθηκε στον μηχανισμό υλοποίησης, ελέγχου και πληρωμών των
προγραμμάτων.
Παρά τις παραπάνω διοικητικές ενέργειες, στις 27 Ιουλίου
2026 εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 122598 ΕΞ/27.07.2026 4η τροποποίηση της απόφασης
ένταξης του έργου ΟΠΣ ΤΑ 5225297. Σε μεταγενέστερη κανονιστική πράξη του
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας η συγκεκριμένη τροποποίηση περιγράφεται
ρητά ως αφορώσα, μεταξύ άλλων, «αποσύνδεση Προγραμμάτων» και «μείωση
προϋπολογισμού», ενώ το έργο μετονομάστηκε σε «SUB2: Ενεργειακή απόδοση Ορεινών
Τουριστικών Καταλυμάτων».
Συνεπώς, τα προγράμματα «Αθηνά» και «Φοίβος»
αποσυνδέθηκαν από το συγκεκριμένο έργο του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα, καθώς είχε
μεσολαβήσει διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους από τη λήξη της προθεσμίας
υποβολής αιτήσεων και μόλις λίγους μήνες νωρίτερα είχαν ληφθεί νέες διοικητικές
αποφάσεις για την παράταση και την οργάνωση της υλοποίησής τους.
Η δημόσια εξήγηση που έχει δοθεί είναι ότι τα έργα δεν
μπορούσαν πλέον να ολοκληρωθούν εντός των δεσμευτικών χρονικών ορίων του
Ταμείου Ανάκαμψης. Δεν έχει αποσαφηνιστεί, ωστόσο, σε ποιο ακριβώς στάδιο της
διαδικασίας δημιουργήθηκαν οι καθυστερήσεις, ποια ήταν η έκτασή τους και ποιοι
παράγοντες τις προκάλεσαν.
Παράλληλα, τον Σεπτέμβριο του 2026 η κυβέρνηση ανακοίνωσε
ότι τα προγράμματα «Φοίβος–Αθηνά» θα συνεχιστούν με 45 εκατ. ευρώ από εθνικούς
πόρους για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολικών, προσχολικών και
βρεφονηπιακών κτιρίων.
Η εξασφάλιση εναλλακτικής χρηματοδότησης είναι αναγκαία
για να μην ακυρωθούν οι προβλεπόμενες ενεργειακές παρεμβάσεις. Δεν αναιρεί,
όμως, την ανάγκη πλήρους ενημέρωσης για τους λόγους για τους οποίους τα
προγράμματα δεν κατέστη δυνατό να υλοποιηθούν με την αρχική χρηματοδοτική πηγή,
ούτε για την τύχη των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που αποδεσμεύθηκαν.
Επιπλέον, παρά την ανακοίνωση συγκεκριμένου αριθμού 246
κτιρίων και συγκεκριμένου ύψους εθνικής χρηματοδότησης, δεν έχει καταστεί
δυνατό να εντοπιστεί δημοσιευμένος ονομαστικός πίνακας των συγκεκριμένων έργων,
με τους δικαιούχους δήμους, τα ποσά χρηματοδότησης και το στάδιο στο οποίο
βρίσκεται καθένα από αυτά.
Η ενεργειακή αναβάθμιση των σχολικών κτιρίων δεν μπορεί
να παραμένει επί μακρόν σε καθεστώς διαδοχικών παρατάσεων και αλλαγών
χρηματοδοτικής πηγής.
Αφορά την ποιότητα του σχολικού περιβάλλοντος, τις
συνθήκες μέσα στις οποίες μαθητές και εκπαιδευτικοί περνούν καθημερινά πολλές
ώρες, αλλά και το λειτουργικό και ενεργειακό κόστος που καλούνται να καλύψουν
οι δήμοι.
Κατόπιν των ανωτέρω ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
1. Πόσες αιτήσεις υποβλήθηκαν οριστικά έως τις 15 Μαΐου
2025 στα προγράμματα «Αθηνά» και «Φοίβος», χωριστά ανά πρόγραμμα, πόσες
αξιολογήθηκαν και πόσες κρίθηκαν επιλέξιμες ή μη επιλέξιμες;
2. Σε ποιο ακριβώς στάδιο βρίσκονταν οι αιτήσεις και τα
αντίστοιχα έργα κατά την έκδοση της 122598 ΕΞ/27.07.2026 και πόσες αποφάσεις
υπαγωγής είχαν έως τότε εκδοθεί;
3. Ποιοι συγκεκριμένοι λόγοι οδήγησαν στην αδυναμία
ολοκλήρωσης των δύο προγραμμάτων εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης
και, τελικά, στην αποσύνδεσή τους από το έργο ΟΠΣ ΤΑ 5225297; Σε ποια στάδια
της αξιολόγησης, ένταξης, συμβασιοποίησης ή υλοποίησης καταγράφηκαν
καθυστερήσεις και σε ποιους φορείς οφείλονταν;
4. Ποιο ακριβώς ποσό χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης
είχε δεσμευθεί, συμβασιοποιηθεί ή καταβληθεί για τα προγράμματα «Αθηνά» και
«Φοίβος» μέχρι την αποσύνδεσή τους και ποιο ποσό τελικά αποδεσμεύθηκε;
5. Σε ποιες συγκεκριμένες δράσεις ή έργα του
αναθεωρημένου Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανακατανεμήθηκαν οι
πόροι του ΤΑΑ που αποδεσμεύθηκαν από τα δύο προγράμματα και με ποιες
διοικητικές πράξεις πραγματοποιήθηκε η ανακατανομή;
6. Με ποια συγκεκριμένη διοικητική πράξη, πηγή και κωδικό
του εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ή/και του Εθνικού Προγράμματος
Ανάπτυξης εξασφαλίζεται η ανακοινωθείσα χρηματοδότηση των 45 εκατ. ευρώ από
εθνικούς πόρους;
7. Με ποια διαδικασία και με ποια κριτήρια προέκυψαν τα
246 κτίρια που ανακοίνωσε η κυβέρνηση; Πρόκειται για αιτήσεις που είχαν ήδη
αξιολογηθεί ως επιλέξιμες στο πλαίσιο των αρχικών προγραμμάτων «Αθηνά» και
«Φοίβος»;
8. Ποια είναι τα 246 κτίρια, σε ποιους δήμους ανήκουν,
ποιο είναι το εγκεκριμένο ποσό χρηματοδότησης για καθένα και σε ποιο στάδιο
βρίσκεται σήμερα κάθε έργο;
9. Υπάρχουν αιτήσεις που είχαν υποβληθεί στα αρχικά
προγράμματα και δεν περιλαμβάνονται στα 246 έργα της νέας χρηματοδότησης; Εάν
ναι, πόσες είναι, για ποιους λόγους δεν περιλαμβάνονται και ποια πρόβλεψη
υπάρχει για τη χρηματοδότησή τους;
10. Ποιο είναι το νέο δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την
έκδοση των απαιτούμενων αποφάσεων, τη συμβασιοποίηση, την έναρξη και την
ολοκλήρωση των 246 έργων;
11. Το Υπουργείο Παιδείας θα προβεί σε δημόσια καταγραφή
της κατάστασης της σχολικής στέγης με σχεδιασμό προγράμματος ανακαινίσεων, με
σταθερό δημόσιο σκέλος χρηματοδότησης και μετρήσιμους στόχους ασφάλειας,
προσβασιμότητας και ενεργειακής απόδοσης;
12. Προτίθεται το Υπουργείο Εσωτερικών να ανακοινώσει
πρόσθετη, έγκαιρη χρηματοδότηση για θέρμανση και λοιπές λειτουργικές ανάγκες
των σχολείων το 2026–2027, με τεκμηριωμένα κριτήρια κλιματικής ζώνης, κτιρίων,
μαθητών και πραγματικού ενεργειακού κόστους;».
ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Το ΠαΣοκ Ζητά από τους αρμόδιους Υπουργούς να καταθέσουν
στη Βουλή:
▪ Την υπ’ αριθ. 122598 ΕΞ/27.07.2026 4η τροποποίηση της
απόφασης ένταξης του έργου ΟΠΣ ΤΑ 5225297, μαζί με όλα τα παραρτήματα και τα
συνοδευτικά έγγραφα που αφορούν την αποσύνδεση των προγραμμάτων «Αθηνά» και
«Φοίβος».
▪ Τον τελικό συγκεντρωτικό πίνακα των αιτήσεων που
υποβλήθηκαν στα δύο προγράμματα, με το αποτέλεσμα και το στάδιο αξιολόγησης κάθε
αίτησης.
▪ Τον αναλυτικό πίνακα των 246 κτιρίων που πρόκειται να
χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, με αναφορά στον δικαιούχο δήμο, στο
κτίριο, στο πρόγραμμα («Αθηνά» ή «Φοίβος»), στον εγκεκριμένο προϋπολογισμό και
στο σημερινό στάδιο υλοποίησης.
▪ Τη διοικητική πράξη ή τις πράξεις με τις οποίες
εξασφαλίστηκε και κατανεμήθηκε η νέα χρηματοδότηση των 45 εκατ. ευρώ από
εθνικούς πόρους, καθώς και τον σχετικό κωδικό ή τους κωδικούς χρηματοδότησης.
▪ Τις πράξεις και τους αναλυτικούς πίνακες από τους
οποίους προκύπτουν το ποσό των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που αποδεσμεύθηκε
από τα προγράμματα «Αθηνά» και «Φοίβος» και οι συγκεκριμένες δράσεις ή έργα στα
οποία αυτό ανακατανεμήθηκε.