Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας περνά, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ο επιχειρησιακός συντονισμός για την αντιμετώπιση ζωονόσου, καθώς τροπολογία της κυβέρνησης προβλέπει την εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων στη διαχείριση της κρίσης του αφθώδους πυρετού.
Η εξέλιξη έρχεται εν μέσω έντονων αντιδράσεων των κτηνοτρόφων στη Λέσβο, όπου η ζωονόσος εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή.
Η τροπολογία κατατέθηκε το βράδυ της Τρίτης (1/9) σε νομοσχέδιο που δεν αφορά άμεσα τον αφθώδη πυρετό και προβλέπει ότι το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα αναλάβει τον επιχειρησιακό συντονισμό των δημόσιων υπηρεσιών και φορέων που συμμετέχουν στη διαχείριση της επιζωοτίας.
Αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων ως επιχειρησιακός συντονιστής
Με βάση τη νέα ρύθμιση, στις περιοχές όπου εφαρμόζονται έκτακτα μέτρα για τον αφθώδη πυρετό θα ορίζεται, με απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, αξιωματικός των Ενόπλων Δυνάμεων ως επιχειρησιακός συντονιστής.
Ο συντονιστής θα έχει την ευθύνη για την οργάνωση και τον συντονισμό των ενεργειών στο πεδίο, ενώ οι συναρμόδιες υπηρεσίες θα υποχρεούνται να συνεργάζονται και να ακολουθούν τις επιχειρησιακές οδηγίες.
Στις αρμοδιότητες περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:
οι μετακινήσεις ζώων και ζωικών προϊόντων,
οι θανατώσεις και οι υγειονομικές ταφές,
οι απολυμάνσεις,
η λειτουργία των σημείων ελέγχου,
η οργάνωση των ζωνών προστασίας και επιτήρησης.
Παράλληλα, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα μπορεί να διαθέτει προσωπικό και μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Πειθαρχικό παράπτωμα η μη συμμόρφωση
Η τροπολογία προβλέπει ότι η μη συμμόρφωση υπαλλήλων στις επιχειρησιακές οδηγίες και στην υποχρέωση συνεργασίας θα συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.
Παράλληλα, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα αποκτά πρόσβαση στα αναγκαία μητρώα και δεδομένα που τηρούνται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την Περιφέρεια, αποκλειστικά για τις ανάγκες της ιχνηλάτησης και της αντιμετώπισης της νόσου.
Προβλέπεται επίσης ειδική αποζημίωση για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων που θα συμμετέχει στις επιχειρήσεις, με εξαίρεση τους στρατιωτικούς κτηνιάτρους. Το ύψος και οι όροι της αποζημίωσης θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση.
Έκτακτη χρηματοδότηση 3 εκατ. ευρώ στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου
Ξεχωριστή διάταξη προβλέπει έκτακτη επιχορήγηση ύψους 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για δαπάνες που σχετίζονται με την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού.
Τα χρήματα θα προέλθουν από το αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026.
Ωστόσο, η Περιφέρεια δεν θα μπορεί να διαθέσει ελεύθερα το ποσό. Οι κατηγορίες των επιλέξιμων δαπανών, καθώς και τα αντίστοιχα ποσά, θα εγκρίνονται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Ως εκ τούτου, η συγκεκριμένη χρηματοδότηση δεν αποτελεί απευθείας αποζημίωση προς τους κτηνοτρόφους.
Πέντε μήνες η κρίση στη Λέσβο – 81.000 ζώα έχουν θανατωθεί
Η απόφαση για την εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων έρχεται μετά τις έντονες αντιδράσεις των κτηνοτρόφων στη Λέσβο.
Η οργή εκφράστηκε και κατά την πρόσφατη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου, η οποία είχε ως έκτακτο θέμα τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού, έπειτα από αίτημα της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Βορείου Αιγαίου και της Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε μεγάλη συγκέντρωση κτηνοτρόφων έξω από το κτίριο της Περιφέρειας, ενώ στη συνεδρίαση συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Αθανάσιος Καββαδάς.
Υπό την πίεση των κτηνοτρόφων, ο υφυπουργός έχει προγραμματίσει επίσκεψη στη Λέσβο την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, ενώ υπέρ της συγκεκριμένης λύσης τάχθηκε και ο βουλευτής Λέσβου της Νέας Δημοκρατίας, Χαράλαμπος Αθανασίου.
Η παρουσία του υφυπουργού στο νησί αποτελεί βασικό αίτημα των κτηνοτρόφων, οι οποίοι ζητούν σαφείς απαντήσεις για τα επόμενα βήματα της πολιτείας.
Ο αφθώδης πυρετός πλήττει τη Λέσβο εδώ και περίπου πέντε μήνες. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μέχρι σήμερα έχουν θανατωθεί περίπου 81.000 ζώα, ενώ η ζωονόσος εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα στις εκτροφές.
Αντιδράσεις από την ΠΟΓΕΔΥ
Έντονη ήταν η αντίδραση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ), η οποία εξέφρασε την αντίθεσή της στην ανάθεση του επιχειρησιακού συντονισμού στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι η τροπολογία παραμερίζει τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες και μεταφέρει τον συντονισμό της κρίσης στις Ένοπλες Δυνάμεις, χαρακτηρίζοντας την επιλογή «επικίνδυνη εκτροπή» και «μπαλωματική λύση».
Η ΠΟΓΕΔΥ υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση μιας ζωονόσου απαιτεί εξειδικευμένη επιστημονική γνώση, κλινική εμπειρία και εφαρμογή των προβλεπόμενων υγειονομικών πρωτοκόλλων, επισημαίνοντας ότι αυτά αποτελούν αντικείμενο των κτηνιατρικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, καταγγέλλει ότι αντί για ενίσχυση των δημόσιων κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό και πόρους, επιλέγεται η αξιοποίηση των Ενόπλων Δυνάμεων για την κάλυψη των ελλείψεων του κρατικού μηχανισμού.
Η Ομοσπονδία ζητά:
την άμεση απόσυρση ή ανάκληση της τροπολογίας που προβλέπει την εμπλοκή του στρατού,
την κατεπείγουσα πρόσληψη μόνιμων κτηνιάτρων και βοηθητικού προσωπικού στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Λέσβου,
την ουσιαστική στήριξη των κτηνοτρόφων με δωρεάν μέσα βιοασφάλειας και τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις.
Μέχρι πότε θα ισχύει ο νέος μηχανισμός
Ο ειδικός μηχανισμός δεν προβλέπεται να έχει μόνιμο χαρακτήρα. Θα παραμένει σε ισχύ έως ότου περάσουν τρεις μήνες χωρίς νέο εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα στην πληττόμενη περιοχή.
Σε κάθε περίπτωση, η ισχύς του ειδικού πλαισίου δεν μπορεί να ξεπεράσει την 31η Δεκεμβρίου 2027.
Η τροπολογία βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία ψήφισης. Εφόσον εγκριθεί, θα ακολουθήσουν οι απαραίτητες υπουργικές αποφάσεις για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής του νέου μηχανισμού και της διάθεσης της χρηματοδότησης.